Gỡ vướng mắc về hồ sơ để công nhận liệt sỹ với thương binh nặng

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Pháp lệnh Người có công. 

Theo dự thảo tờ trình gửi Chính phủ, quy định hiện hành yêu cầu các điều kiện xác nhận với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát phải có bệnh án điều trị tại bệnh viện và biên bản kiểm thảo tử vong, trong đó xác định rõ nguyên nhân tử vong.

Quy định này nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, có cơ sở khoa học trong việc xác định nguyên nhân tử vong với người có công. Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai đã phát sinh nhiều vướng mắc.

Một số trường hợp thương binh điều trị tại bệnh viện, khi bệnh trạng chuyển nặng thường được gia đình xin về để từ trần tại nhà, dẫn đến không có hồ sơ bệnh viện hoặc biên bản kiểm thảo tử vong. Ngoài ra, nhiều thương binh nặng được nuôi dưỡng tại các trung tâm, khi qua đời trong quá trình điều trị tại đây cũng không có đủ giấy tờ theo quy định.

Bên cạnh đó, một số tiêu chí trong quy định hiện hành còn mang tính định tính như “không thể cứu chữa kịp thời”, “đặc biệt dũng cảm”, gây khó khăn trong quá trình xác định và áp dụng trên thực tế.

Những vướng mắc này dẫn đến việc nhiều gia đình thương binh gặp khó khăn trong quá trình chờ xem xét công nhận liệt sỹ với thân nhân, dù có yếu tố thực tế phù hợp.

Trường hợp thương binh tử vong được công nhận liệt sỹ 

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, dự thảo Pháp lệnh đề xuất sửa đổi quy định theo hướng tập trung vào bản chất nguyên nhân tử vong, thay vì yêu cầu cứng về hồ sơ.

Cụ thể, đối với trường hợp thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên, chỉ cần xác định “do vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong” là đủ điều kiện xem xét công nhận liệt sỹ.

Phần thủ tục, hồ sơ cụ thể không quy định trong Pháp lệnh mà sẽ được hướng dẫn tại Nghị định thay thế Nghị định số 131/2021/NĐ-CP. Việc xác nhận có thể dựa vào cơ sở y tế hoặc trung tâm nuôi dưỡng thương binh.

Theo Bộ Nội vụ, việc tách nội dung hồ sơ ra khỏi Pháp lệnh nhằm đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, đồng thời tạo điều kiện linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.

Làm rõ các trường hợp được công nhận liệt sỹ

Dự thảo Pháp lệnh cũng sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp được công nhận liệt sỹ theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn.

Theo đó, các trường hợp người hy sinh vì sự nghiệp cách mạng được xem xét công nhận liệt sỹ bao gồm: chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu; làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh ở địa bàn có tính chất nguy hiểm; đấu tranh phòng, chống tội phạm; dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân hoặc thực hiện các nhiệm vụ cấp bách, nguy hiểm.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung rõ trường hợp “do vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong” đối với thương binh, người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.

Việc quy định cụ thể các trường hợp nhằm đảm bảo thống nhất trong áp dụng, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan trong quá trình xét duyệt.

Theo dự thảo Tờ trình, việc sửa đổi các quy định về công nhận liệt sỹ nhằm giải quyết cơ bản những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho người có công với cách mạng.

Dự thảo cũng hướng tới việc nâng cao tính khả thi, công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính.

Bộ Nội vụ cho biết, các nội dung sửa đổi đã cơ bản nhận được sự thống nhất, không còn vấn đề lớn cần xin ý kiến cấp có thẩm quyền.

Dự kiến, dự thảo Pháp lệnh sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua trong tháng 5/2026.