Đơn vị sự nghiệp được tự quyết tuyển dụng đến đâu?

Dự thảo Nghị định về vị trí việc làm viên chức đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Tuyển dụng theo vị trí việc làm

Dự thảo Nghị định xác định vị trí việc làm là căn cứ trung tâm trong quản lý viên chức, thay vì chỉ dựa vào chức danh nghề nghiệp như trước. Trên cơ sở đó, việc tuyển dụng cũng được thiết kế lại, gắn trực tiếp với nhu cầu công việc cụ thể của từng đơn vị.

Theo đó, đơn vị sự nghiệp công lập phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và khối lượng công việc để xác định vị trí việc làm, từ đó quyết định nhu cầu tuyển dụng. Việc tuyển người chỉ được thực hiện khi có vị trí việc làm đã được xác định và phê duyệt, thay vì tuyển theo chỉ tiêu chung hoặc nhu cầu mang tính dự phòng như trước đây.

Danh mục vị trí việc làm được xây dựng thống nhất trên phạm vi toàn quốc, gồm ba nhóm chính: vị trí việc làm quản lý; vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ; và vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ. Trên cơ sở danh mục khung này, mỗi đơn vị lựa chọn các vị trí cụ thể để bố trí và tuyển dụng phù hợp với đặc thù hoạt động.

Dự thảo cũng yêu cầu mỗi vị trí phải có bản mô tả công việc và khung năng lực tương ứng, trong đó quy định rõ nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, yêu cầu về trình độ, kỹ năng. Đây là căn cứ để tổ chức tuyển dụng và đánh giá viên chức sau khi được tuyển.

Mở rộng quyền chủ động, nhưng theo mức độ tự chủ tài chính

Một điểm đáng chú ý là mức độ tự chủ trong tuyển dụng của đơn vị sự nghiệp được thiết kế theo mức độ tự chủ tài chính.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc chi đầu tư, dự thảo quy định đơn vị có thẩm quyền phê duyệt và điều chỉnh vị trí việc làm trong phạm vi quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc các đơn vị này có quyền chủ động cao hơn trong việc xác định nhu cầu tuyển dụng, cơ cấu nhân lực và điều chỉnh theo thực tế hoạt động.

Trong khi đó, với các đơn vị chưa tự chủ hoàn toàn, việc xác định và phê duyệt vị trí việc làm vẫn phải do cơ quan có thẩm quyền thực hiện. Đơn vị chỉ được tuyển dụng trên cơ sở các vị trí đã được phê duyệt, không tự quyết hoàn toàn.

Cách thiết kế này cho thấy định hướng phân cấp gắn với tự chủ, trong đó quyền tuyển dụng được mở rộng nhưng không áp dụng đồng loạt, mà phụ thuộc vào khả năng tự bảo đảm nguồn lực của từng đơn vị.

Siết chặt cơ cấu, kiểm soát số lượng và chất lượng tuyển dụng

Dù mở rộng quyền chủ động, dự thảo Nghị định vẫn đặt ra nhiều “rào chắn” nhằm kiểm soát việc tuyển dụng viên chức.

Một trong những quy định đáng chú ý là việc xác định tỷ lệ viên chức theo bậc nghề nghiệp của từng vị trí việc làm. Đối với các đơn vị do ngân sách nhà nước bảo đảm, tỷ lệ viên chức ở bậc cao nhất bị khống chế ở mức thấp, bậc liền kề cũng bị giới hạn, nhằm tránh tình trạng tập trung quá nhiều nhân sự ở các bậc cao.

Ngoài ra, việc tuyển dụng phải tuân thủ danh mục vị trí việc làm do Chính phủ ban hành, không cho phép các đơn vị tự phát sinh vị trí ngoài hệ thống chung. Đồng thời, các bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm việc tuyển dụng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và quy định pháp luật.

Dự thảo cũng quy định rõ việc xây dựng vị trí việc làm phải gắn với mô tả công việc, khung năng lực và tiêu chuẩn cụ thể, qua đó hạn chế tình trạng tuyển dụng theo hình thức hoặc không đúng nhu cầu thực tế.