Điều động lãnh đạo cấp phó dôi dư ở tỉnh: Thêm "nhạc trưởng" cho xã

Việc nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp cơ sở là nhiệm vụ chiến lược mang tính quyết định đối với năng lực quản trị quốc gia được thể hiện rõ nét ở Chỉ thị số 18/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ mới đây.

Định hình "chân dung cán bộ cơ sở"

Trao đổi về vấn đề này, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công Đoàn Văn Tình nhận định, sau gần 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đang được đặt vào môi trường nhiều áp lực.

Khi không còn chính quyền cấp huyện, cấp xã phải trực tiếp tiếp nhận hàng ngàn đầu việc phức tạp chuyển về. Dù đội ngũ cán bộ, công chức đã rất nỗ lực để thích ứng, song TS Đoàn Văn Tình cho rằng vẫn còn một bộ phận không nhỏ bị trói buộc bởi tư duy thừa hành sự vụ cũ.

Năng lực giải quyết các vấn đề chuyên môn sâu như đất đai, quy hoạch, đầu tư hay bản lĩnh tham mưu độc lập còn bộc lộ những khoảng trống.

"Do đó sự ra đời của Chỉ thị 18 thể hiện quyết tâm tái cấu trúc thể chế mạnh mẽ của Chính phủ nhằm tạo sự bứt phá mạnh mẽ và hiệu quả của tuyến đầu, đồng thời thiết lập một hệ sinh thái hành chính phục vụ thực chất, đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên phát triển mới”, ông Tình nhấn mạnh.

Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực đánh giá, việc điều động cấp phó dôi dư từ tuyến tỉnh về tuyến xã là một tính toán quản trị sắc bén của Chính phủ. Quyết định này hoàn toàn không phải là giải pháp tình thế nhằm xử lý lượng cán bộ dôi dư hậu sáp nhập đơn vị hành chính, thực chất đó là bước đi chiến lược nhằm định hình lại “chân dung cán bộ cơ sở” trong kỷ nguyên phát triển mới.

Ông dẫn chứng, trước đây, nền hành chính tồn tại một nghịch lý là tuyến trên phình to với lượng lớn nhân sự quản lý trung gian nhưng tuyến cơ sở lại thiếu hụt trầm trọng những “nhạc trưởng” có tầm nhìn vĩ mô, tư duy hệ thống, bản lĩnh và kinh nghiệm quản lý các vấn đề liên ngành, phức tạp.

“Quyết định quyết liệt này của Chính phủ đã thay đổi tư duy “tháp ngà”, tâm lý “vọng tỉnh, ngại xã”, đưa những nhân sự giàu năng lực, bản lĩnh trở về điểm chạm sát dân nhất. Điều này thúc đẩy toàn bộ máy phải chuyển đổi từ phương thức quản lý mệnh lệnh, sự vụ thường ngày sang năng lực hành động quản trị kiến tạo phát triển”, vị Phó Trưởng khoa nêu những yêu cầu đặt ra.

Xây dựng hệ thống đo lường hiệu suất cùng đãi ngộ xứng đáng

Đánh giá về mặt lợi, TS Đoàn Văn Tình cho rằng, sự điều chuyển này bổ sung ngay lập tức nguồn vốn chiến lược vô hình là tư duy hoạch định chính sách, kinh nghiệm quản lý đa ngành và mạng lưới quan hệ công tác cho cấp xã.

Song song với đó, ông cũng lo ngại khó khăn thể hiện qua sự kháng cự tâm lý là rào cản lớn nhất khi một số cán bộ coi đây là bước lùi trong lộ trình thăng tiến. Đồng thời, kinh nghiệm làm chính sách của nhóm này có những khác biệt nhất định với kỹ năng, kinh nghiệm giải quyết những vấn đề thực tiễn phong phú, đa dạng, trực tiếp của người dân.

Đồng quan điểm, PGS.TS Ngô Thành Can, nguyên Phó Trưởng khoa, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, việc bố trí cấp phó dôi dư của cấp tỉnh về cấp xã giúp sử dụng cán bộ hợp lý hơn. Đây là nguồn lực quan trọng, được kỳ vọng có những đóng góp tốt hơn cho cơ sở nhờ năng lực chuyên môn và kinh nghiệp làm lãnh đạo quản lý.

Bên cạnh đó, ông Can phân tích thêm, cấp phó của các đơn vị thuộc, trực thuộc cấp tỉnh thường làm những công việc có tính chuyên môn cao. Tuy nhiên, cấp xã lại đảm nhận nhiều việc, trực tiếp là cấp thực thi nhiệm vụ, gần dân, sát dân. Vì vậy, nhóm này điều chuyển về cấp xã cũng cần có thời gian thích ứng, thay đổi để phù hợp với môi trường mới.

Để giải quyết được những lo ngại trên, nguyên Phó Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự cho rằng cần tăng cường tuyên truyền, vận động để thống nhất thực hiện chủ trương này.

Tiếp đó, ông cho rằng cần mở những lớp bồi dưỡng chuyên môn để cán bộ, công chức điều chuyển về xã có thể đáp ứng yêu cầu mới ngay lập tức. Ngoài ra, cũng cần chú trọng chế độ, chính sách của cán bộ khi chuyển từ cấp tỉnh về xã.

Để khuyến khích, tạo động lực cho cán bộ, ông Can kiến nghị thiết lập chính sách giám sát, kiểm tra, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật với cán bộ, công chức. Từ đó, ông kỳ vọng việc điều chuyển này mang lại luồng gió mới cho cấp cơ sở.

Để sự điều chuyển này không rơi vào hình thức mà thực sự kiến tạo giá trị, TS Đoàn Văn Tình đề xuất 3 nhóm giải pháp căn cơ. Đầu tiên, vị này cho biết cần quyết liệt, bứt phá trong năng lực quản trị số của chính quyền địa phương cấp xã, sử dụng AI và dữ liệu dùng chung để tự động hóa tác vụ hành chính, giảm tải áp lực và đưa cán bộ về đúng vai trò quản trị kiến tạo phát triển.

Tiếp đến, TS Đoàn Văn Tình cũng đề nghị xóa bỏ tâm lý cào bằng và thiết lập hệ thống đo lường hiệu suất thực chất gắn với đòn bẩy đãi ngộ vượt trội cho những cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đặc biệt đối với cán bộ về công tác tại địa bàn phức tạp, khó khăn hoặc có vị trí, vai trò đặc thù.

Đặc biệt, vị Phó Trưởng khoa còn lưu ý cần trao quyền tự chủ tối đa gắn với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đi cùng với cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì mục tiêu chung.

"Chỉ khi gỡ bỏ được “nỗi sợ” trách nhiệm pháp lý thì những cấp phó được luân chuyển mới đủ yên tâm đưa chính quyền cấp xã thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển bứt phá về kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới", ông Tình nhấn mạnh.