Đề xuất bỏ tư duy quản công chức bằng 8 giờ làm việc

Chiều 25/6, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Hội thảo khoa học "Nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong mô hình chính quyền địa phương". 

Quản trị theo sản phẩm thay vì kiểm soát "8 giờ vàng ngọc"

Một trong những kiến nghị đặc biệt tại Hội thảo là việc thay đổi phương thức quản lý cán bộ trong kỷ nguyên số. Tiến sĩ Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Khoa học Hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, cho rằng năng lực thực thi sẽ bị kìm hãm nếu nhà quản lý vẫn duy trì tư duy quản lý theo thời gian hành chính truyền thống.

"Có nhất thiết phải quản lý công chức bằng việc có mặt đủ 8 tiếng ở cơ quan không? Khi đã quản trị dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả cuối cùng, người ta có thể làm việc ở nhà hay bất cứ đâu. Chúng ta không nên câu nệ kiểm soát 8 giờ mà phải kiểm soát sản phẩm", ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo ông, sự chuyển dịch từ "hành chính" sang "quản trị kiến tạo" đòi hỏi thay đổi tư duy quản lý, từ kiểm soát thời gian sang kiểm soát kết quả công việc trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng minh bạch. Do đó, ngoài những vị trí buộc phải làm việc theo giờ hành chính, cần mở rộng cơ chế làm việc linh hoạt đối với các công việc có thể đánh giá bằng sản phẩm đầu ra.

Đồng tình với triết lý quản trị hiện đại, Tiến sĩ Trần Minh Châu, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức Biên chế (Bộ Nội vụ), đề xuất xóa bỏ tư duy quản lý "tĩnh".

Bà cho rằng để nâng cao năng lực thực thi, lãnh đạo cần xây dựng cơ quan thành một hệ sinh thái làm việc tích cực, nơi cán bộ cảm thấy mình "được làm" chứ không "phải làm".

"Cơ quan phải là ngôi nhà thứ hai. Thay vì kiểm soát cứng nhắc, lãnh đạo cần biết lắng nghe, vinh danh và ghi nhận kịp thời những bản tham mưu chất lượng. Sự tôn vinh tinh thần đôi khi có giá trị đòn bẩy lớn hơn cả đãi ngộ vật chất, giúp cán bộ tự nguyện gắn bó và cống hiến", bà Châu phân tích.

Từ nghĩa vụ đến "văn hóa phụng sự"

Tiến sĩ Hoàng Thị Ngân, Nguyên Vụ trưởng Vụ Hành chính nhà nước và Công vụ (Văn phòng Chính phủ), phân tích sâu về "phần chìm của tảng băng" năng lực - đó là văn hóa thực thi.

Theo bà, nếu cán bộ chỉ làm việc dựa trên nghĩa vụ pháp lý, họ mới chỉ dừng lại ở mức "tròn vai". Để tạo đột phá, phải nâng tầm trách nhiệm thành tâm huyết và tấm lòng.

"Hãy cho tôi một thể chế, một quy chế và một quy trình rõ ràng để người cán bộ chủ động làm việc mà không đùn đẩy hay lạm quyền. Nhưng quan trọng hơn, phải hình thành được các giá trị công: đó là sự hài lòng của người dân, sự vui vẻ của nhà đầu tư", bà Ngân nói.

Dẫn chứng thực tế về việc cụ bà 97 tuổi vẫn phải đi xin chứng nhận cho một vấn đề hiển nhiên, bà Ngân khẳng định đó là biểu hiện của sự thiếu vắng văn hóa thực thi và trách nhiệm giải trình.

Bà kỳ vọng vào việc minh bạch hóa mọi quy trình trên nền tảng số để người dân có thể giám sát, từ đó loại bỏ tư duy né tránh, "đùn đẩy" vốn là khái niệm khó giải thích trong một hệ thống công vụ chuẩn mực.

Áp lực "gánh việc" và bài toán đãi ngộ cơ sở

Dưới góc nhìn thực tiễn, ông Lê Ngọc Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai, chỉ ra một nghịch lý: Cấp xã đang trở thành "cầu nối trực tiếp và quan trọng nhất" nhưng lại đang chịu áp lực quá tải về nguồn lực. Khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã phải đảm nhận khoảng 1.060 nhiệm vụ, bao gồm nhiều mảng khó như đất đai, môi trường nhưng biên chế không tăng và phụ cấp vẫn theo cơ chế cũ.

Ông Quang phản ánh trực diện: "Một cán bộ hiện nay phải kiêm nhiệm quá nhiều lĩnh vực. Muốn con người tận tâm và thu hút được người giỏi về xã gánh vác mô hình mới, Nhà nước cần có chính sách tiền lương và phụ cấp đặc thù tương xứng với khối lượng công việc hiện nay. Đây là động lực thực tế nhất để nuôi dưỡng nguồn nhân lực thực thi tại cơ sở".

Để giải quyết khoảng trống năng lực cho đội ngũ "đa năng" này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, đề xuất đổi mới công tác bồi dưỡng theo hướng "thực chiến". Thay vì học lý thuyết dàn trải, ông Chiến cho rằng đào tạo phải dựa trên khảo sát thực tế "khoảng trống năng lực", đưa các "trận đánh thực tế" tại hiện trường vào bài giảng để cán bộ có thể xử lý ngay các yêu cầu phức tạp của công việc và chất lượng phục vụ nhân dân.

Kết thúc tọa đàm, các chuyên gia đều thống nhất chọn từ khóa "Con người" là yếu tố tiên quyết. Dù công nghệ AI có hỗ trợ đến đâu, thì tư duy quản trị hiện đại, đạo đức công vụ và khát vọng cống hiến của người cán bộ vẫn là "trái tim" vận hành bộ máy chính quyền địa phương hiệu lực và hiệu quả.