Vai trò xung kích của thanh niên trong xây dựng nông thôn mới

Thanh niên là lực lượng trực tiếp thực thi các tiêu chí nông thôn mới

Trao đổi tại tọa đàm "Vai trò của thanh niên trong quá trình xây dựng nông thôn mới", ông Trần Xuân Hiền – Phó vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) cho biết, Bộ Nội vụ là một trong những cơ quan tham gia triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, với cả nhiệm vụ chủ trì và nhiệm vụ phối hợp.

“Với vai trò quản lý Nhà nước về thanh niên, Bộ Nội vụ đã triển khai các chương trình, đề án liên quan đến nông thôn nói chung và thanh niên nói riêng, trong đó trọng tâm là tổ chức tập huấn cho thanh niên, đặc biệt là đội ngũ cán bộ thanh niên ở cơ sở – lực lượng trực tiếp tham gia thực hiện các tiêu chí nông thôn mới”, ông Hiền nhấn mạnh.

Ở góc độ tổ chức Đoàn, bà Nguyễn Thị Hồng Nhung – Ban Công tác Thanh Thiếu nhi, Trung ương Đoàn - cho rằng xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ lâu dài, không phải công việc của riêng một bộ, ngành hay tổ chức nào, mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Trên tinh thần đó, Trung ương Đoàn đã xác định đây là nhiệm vụ trọng điểm trong chương trình công tác hằng năm.

“Chúng tôi đưa nội dung xây dựng nông thôn mới vào bộ tiêu chí đánh giá thi đua hằng năm của các tỉnh, thành đoàn; ban hành đề án ‘Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới’ và phát động các đợt thi đua cao điểm để xác định rõ phần việc, trách nhiệm cụ thể của từng cấp bộ đoàn”, bà Nhung cho hay.

Theo thống kê giai đoạn 2021-2025, các cấp bộ đoàn đã nhận đỡ đầu trên 3.400 thôn, bản, ấp trong quá trình hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới. Hàng nghìn tuyến đường giao thông nông thôn được làm mới, sửa chữa; cảnh quan môi trường được cải thiện thông qua các hoạt động trồng cây xanh, chỉnh trang không gian công cộng.

Bên cạnh đó, lực lượng thanh niên đã tham gia xây dựng hơn 6.000 “Nhà nhân ái”, gần 2.000 “Nhà khăn quàng đỏ”, trên 4.200 công trình nhà vệ sinh phục vụ đời sống dân sinh; đồng thời hỗ trợ xây dựng hơn 15.000 sân chơi cho thiếu nhi và nhiều khu sinh hoạt cộng đồng tại các xã nông thôn mới.

Tuy nhiên, theo ông Trần Xuân Hiền, bước sang giai đoạn nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, các chương trình mục tiêu quốc gia đang được tích hợp theo Nghị quyết 257 của Quốc hội.

“Ba chương trình mục tiêu quốc gia được tích hợp thành một, nhưng triển khai theo hai hợp phần. Trong đó, các nội dung liên quan đến thanh niên như ‘Thanh niên nông thôn xây dựng nông thôn mới’ hay ‘Trí thức trẻ tình nguyện về nông thôn’ tiếp tục được xác định là nhiệm vụ quan trọng”, ông Hiền cho biết.

Theo ông Hiền, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Trung ương Đoàn nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách để thanh niên khi tham gia các chương trình không bị thiệt thòi, được phát huy vai trò và ghi nhận xứng đáng thông qua nhiều hình thức, trong đó có thi đua – khen thưởng.

Giữ chân người trẻ ở nông thôn: Sinh kế, chuyển đổi số và mạng lưới kết nối là then chốt

Một trong những thách thức lớn hiện nay, theo ông Trần Xuân Hiền, là lực lượng thanh niên tại nhiều địa phương ngày càng mỏng do xu hướng dịch chuyển lao động ra các khu công nghiệp, đô thị. Điều này khiến không ít vùng nông thôn rơi vào tình trạng “trắng thanh niên”, chủ yếu là người già và trẻ nhỏ.

“Muốn thanh niên bám địa phương, các chương trình phải gắn với đào tạo nghề, tạo sinh kế và cơ hội sản xuất kinh doanh tại chỗ. Nếu không bồi dưỡng, đào tạo thanh niên thì rất khó duy trì cuộc sống lâu dài ở nông thôn”, ông Hiền chia sẻ.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hồng Nhung cho rằng bên cạnh hạ tầng và chính sách, niềm tin và việc giao nhiệm vụ cụ thể cho thanh niên là yếu tố quyết định để họ trở thành lực lượng kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

“Các bộ, ngành đưa ra chính sách và định hướng, còn Đoàn Thanh niên là lực lượng trực tiếp thực hiện, đi cùng và làm cùng thanh niên. Hằng năm, chúng tôi tổ chức các cuộc đối thoại giữa thanh niên với chính quyền để các bạn nêu khó khăn, đề xuất chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương”, bà Nhung cho biết.

Theo bà Nhung, vai trò kết nối của tổ chức Đoàn thể hiện rõ trong việc tổng hợp tâm tư, nguyện vọng của thanh niên để tham mưu chính quyền ban hành chính sách phù hợp, nhất là với thanh niên vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn - những nhóm dễ bị hạn chế trong tiếp cận thông tin và cơ hội phát triển.

Liên quan đến phát triển kinh tế, Trung ương Đoàn đã xây dựng và duy trì nhiều mô hình khởi nghiệp nông nghiệp hiệu quả. Trong đó, giải thưởng Lương Đình Của, được tổ chức liên tục suốt 20 năm, đã vinh danh hơn 2.158 nhà nông trẻ xuất sắc trên cả nước.

“Từ mạng lưới hơn 2.000 thanh niên nông thôn tiêu biểu, các bạn không chỉ chia sẻ kinh nghiệm sản xuất mà còn liên kết bao tiêu sản phẩm, tổ chức tọa đàm, đi thực tế để hỗ trợ người dân địa phương phát triển kinh tế”, bà Nhung nêu.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thanh niên tiếp tục được xác định là lực lượng tiên phong. Trung ương Đoàn đã triển khai nhiều lớp tập huấn nâng cao kỹ năng số, thành lập các đội tri thức trẻ về cơ sở, triển khai dự án “Bình dân học vụ số” nhằm thay đổi nhận thức và phương thức sản xuất của thanh niên nông thôn.

Thông qua các nền tảng như TikTok, livestream, nhiều mô hình kinh tế của thanh niên đã đạt doanh thu rất lớn. Riêng các mô hình bán hàng qua livestream được ghi nhận tại giải thưởng Lương Đình Của vừa qua có doanh thu hằng năm lên tới hơn 70.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, các cấp bộ đoàn đã thành lập hơn 3.500 tổ công nghệ số cộng đồng với trên 2,3 triệu lượt đoàn viên tham gia; hỗ trợ hơn 2.000 sản phẩm OCOP đưa lên sàn thương mại điện tử; đồng thời hỗ trợ vốn cho 953 dự án khởi nghiệp thông qua Quỹ quốc gia về việc làm phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Trần Xuân Hiền cho biết Bộ Nội vụ đang tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao đào tạo bồi dưỡng, bổ sung nguồn lực và xây dựng các chính sách đặc thù để thanh niên tham gia nâng cao chất lượng dịch vụ công, cải cách hành chính và chuyển đổi số tại cấp xã.

“Thanh niên có lợi thế về công nghệ, tri thức và khả năng tiếp cận thông tin. Khi được trao cơ hội, họ sẽ trở thành lực lượng xung kích trong đổi mới, góp phần tạo diện mạo mới cho nông thôn Việt Nam”, ông Hiền nhấn mạnh.