Thanh niên với yêu cầu mới trong xây dựng nông thôn bền vững

Xây dựng nông thôn mới đang chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng quản trị, sinh kế và sự hài lòng của người dân. Trong tiến trình đó, thanh niên được xác định là lực lượng vừa trực tiếp tham gia thực hiện các tiêu chí, vừa đóng vai trò kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

Hoàn thiện thể chế, đào tạo cán bộ trẻ gắn với nông thôn mới

Trao đổi tại tọa đàm "Vai trò của thanh niên trong quá trình xây dựng nông thôn mới" do báo Dân trí và Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ phối hợp tổ chức, ông Trần Xuân Hiền – Phó vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) cho biết, Bộ Nội vụ là một trong những cơ quan tham gia triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

“Với vai trò quản lý Nhà nước về tổ chức bộ máy và công tác thanh niên, Bộ Nội vụ tập trung vào việc kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp xã – lực lượng trực tiếp thực hiện các tiêu chí nông thôn mới”, ông Hiền nhấn mạnh.

Theo ông, trong quá trình triển khai, Bộ Nội vụ đã tổ chức nhiều lớp đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, trong đó phần lớn là thanh niên. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng tổ chức thực hiện chính sách, cải cách hành chính, quản lý chương trình và vận động người dân tham gia xây dựng nông thôn mới.

Bước sang giai đoạn mới, khi các chương trình mục tiêu quốc gia được tích hợp theo Nghị quyết 257 của Quốc hội, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cơ sở càng cao hơn. Theo ông Trần Xuân Hiền, trong báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đã xác định rõ các nhiệm vụ liên quan đến thanh niên như “Thanh niên nông thôn xây dựng nông thôn mới” và “Trí thức trẻ tình nguyện về nông thôn”.

“Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Trung ương Đoàn nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách để thanh niên khi tham gia các chương trình không bị thiệt thòi, được phát huy vai trò và được ghi nhận thông qua nhiều hình thức khác nhau”, ông Hiền nói.

Một nội dung quan trọng khác là cải cách hành chính và chuyển đổi số ở cấp xã. Theo ông Hiền, Bộ Nội vụ đang hướng dẫn triển khai Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2021-2030, trong đó yêu cầu rà soát, cắt giảm thủ tục không cần thiết, tăng tính minh bạch và hiệu quả phục vụ người dân.

Phó vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới cũng khẳng định chuyển đổi số là xu hướng tất yếu, và nhấn mạnh quá trình này có sự tham gia tích cực của lực lượng thanh niên.

Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ còn đóng vai trò trong công tác thi đua, khen thưởng. Theo ông Trần Xuân Hiền, các phong trào thi đua như “Cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới” được triển khai kịp thời nhằm ghi nhận và nhân rộng các mô hình hiệu quả, trong đó có nhiều mô hình do thanh niên đảm nhiệm.

Trung ương Đoàn đồng hành và kết nối thanh niên toàn quốc

Ở góc độ tổ chức Đoàn, bà Nguyễn Thị Hồng Nhung - Ban Công tác Thanh thiếu nhi, Trung ương Đoàn - cho rằng xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó thanh niên giữ vai trò nòng cốt.

“Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ trọng điểm, được đưa vào bộ tiêu chí đánh giá thi đua hằng năm của các tỉnh, thành đoàn và cụ thể hóa bằng đề án Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới”, bà Nhung chia sẻ.

Trong giai đoạn 2021-2025, các cấp bộ đoàn đã nhận đỡ đầu hơn 3.400 thôn, bản, ấp; tham gia sửa chữa, làm mới hàng nghìn tuyến đường giao thông nông thôn; xây dựng hơn 6.000 "Nhà nhân ái" gần 2.000 "Nhà khăn quàng đỏ" và hàng nghìn công trình dân sinh phục vụ đời sống người dân.

Không chỉ dừng ở các phần việc hạ tầng, Trung ương Đoàn còn tập trung mạnh vào hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế tại địa phương. Theo bà Nhung, việc kết nối thanh niên với chính quyền và doanh nghiệp là điều kiện then chốt để tạo sinh kế bền vững.

“Hằng năm, Ban Bí thư Trung ương Đoàn chỉ đạo các cấp bộ đoàn tổ chức đối thoại giữa thanh niên với chính quyền để các bạn phản ánh khó khăn, đề xuất chính sách và tìm kiếm cơ hội phát triển tại địa phương”, bà Nhung nói.

Trong lĩnh vực khởi nghiệp nông nghiệp, giải thưởng Lương Đình Của được Trung ương Đoàn duy trì suốt 20 năm, qua đó vinh danh hơn 2.158 nhà nông trẻ xuất sắc. Từ mạng lưới này, nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh đã được kết nối, hỗ trợ bao tiêu sản phẩm và mở rộng thị trường.

Chuyển đổi số cũng là mảng được Trung ương Đoàn xác định là lợi thế của thanh niên. “Chúng tôi đã triển khai các lớp tập huấn kỹ năng số, thành lập hơn 3.500 tổ công nghệ số cộng đồng với trên 2,3 triệu lượt đoàn viên thanh niên tham gia”, bà Nhung cho biết.

Đặc biệt, việc ứng dụng thương mại điện tử và livestream trong tiêu thụ nông sản đã mang lại hiệu quả rõ nét. Theo bà Nhung, nhiều mô hình của thanh niên đạt doanh thu lớn thông qua các nền tảng số; riêng các hoạt động hỗ trợ tiêu thụ nông sản qua livestream đã giúp kết nối hàng trăm tấn nông sản với thị trường.

Bên cạnh đó, Trung ương Đoàn còn phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai Quỹ quốc gia về việc làm, hỗ trợ gần 1.000 dự án khởi nghiệp của thanh niên nông thôn, tạo thêm động lực để người trẻ gắn bó lâu dài với địa phương.

Theo các khách mời, để thanh niên thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn tới, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức Đoàn. Một bên giữ vai trò hoàn thiện thể chế, đào tạo và tạo cơ chế; bên còn lại trực tiếp tổ chức phong trào, kết nối nguồn lực và đồng hành cùng thanh niên. Sự song hành này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nông thôn bền vững trong tầm nhìn dài hạn.