Quy trình để hưởng "lương hưu tăng thêm"

Tham gia trên cơ sở thỏa thuận, không bắt buộc

Theo Nghị định mới được Chính phủ ban hành, bảo hiểm hưu trí bổ sung được triển khai trên cơ sở tự nguyện. Người lao động không mặc nhiên được tham gia, mà cần có thỏa thuận với người sử dụng lao động.

Cụ thể, doanh nghiệp có thể xây dựng chương trình hưu trí bổ sung cho nhân viên và thống nhất mức đóng, phương thức đóng trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế nội bộ. Trong đó, nguồn đóng góp có thể đến từ 2 phía: người lao động và người sử dụng lao động.

Điểm đáng chú ý là pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp phải đóng góp, nhưng cho phép họ chủ động tham gia như một chính sách phúc lợi. Điều này đồng nghĩa, không phải mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận ngay với chương trình, mà phụ thuộc vào chính sách của từng doanh nghiệp.

Tích lũy qua tài khoản cá nhân, tiền được đem đi đầu tư

Sau khi tham gia, mỗi người lao động sẽ có tài khoản hưu trí cá nhân để ghi nhận toàn bộ số tiền đã đóng và lợi nhuận phát sinh. Theo nghị định, một người có thể có một hoặc nhiều tài khoản, tùy theo việc tham gia các chương trình khác nhau.

Khoản tiền đóng vào không “nằm yên” mà được đưa vào quỹ hưu trí và đầu tư theo quy định. Danh mục đầu tư chủ yếu gồm các kênh có mức độ an toàn tương đối như trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, tiền gửi ngân hàng, cùng một số công cụ tài chính khác.

Việc đầu tư nhằm mục tiêu gia tăng giá trị tài sản cho người tham gia trong dài hạn. Tuy nhiên, lợi nhuận không cố định, mà phụ thuộc vào kết quả hoạt động của quỹ. Điều này tạo ra sự khác biệt so với lương hưu từ bảo hiểm xã hội, vốn được chi trả theo cơ chế xác định trước.

Để bảo đảm an toàn, nghị định quy định tài sản của quỹ phải được quản lý tách biệt với tài sản của doanh nghiệp quản lý quỹ, đồng thời có sự giám sát của ngân hàng và các tổ chức liên quan. Đây là cơ chế nhằm hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tham gia.

Chỉ được nhận khi đủ điều kiện, không thể rút tùy ý

Khác với tiền lương hay thưởng thông thường, khoản tích lũy trong quỹ hưu trí bổ sung không thể rút ra bất cứ lúc nào. Người lao động chỉ được nhận khi đáp ứng các điều kiện theo quy định, chủ yếu là khi đến tuổi nghỉ hưu.

Ngoài ra, một số trường hợp đặc biệt cũng có thể được giải quyết quyền lợi sớm hơn, như suy giảm khả năng lao động hoặc mắc bệnh nghiêm trọng. Tuy vậy, đây không phải là cơ chế rút linh hoạt như gửi tiết kiệm, mà mang tính dài hạn, hướng tới bảo đảm thu nhập khi về già.

Việc chi trả có thể được thực hiện một lần hoặc theo định kỳ, tùy thuộc vào phương án mà chương trình hưu trí bổ sung quy định.

Thêm một kênh tích lũy dài hạn cho người lao động

Có thể thấy, bảo hiểm hưu trí bổ sung không làm thay đổi chế độ lương hưu hiện hành, mà bổ sung thêm một tầng tích lũy mới. Khoản tiền mà người lao động nhận được khi về hưu sẽ phụ thuộc vào tổng số tiền đã đóng và hiệu quả đầu tư trong suốt thời gian tham gia.

Trong bối cảnh già hóa dân số và áp lực lên hệ thống an sinh, cơ chế này được kỳ vọng giúp người lao động chủ động hơn trong việc chuẩn bị tài chính cho tuổi già. Đồng thời, đây cũng là công cụ để doanh nghiệp xây dựng chính sách phúc lợi, giữ chân và thu hút nhân sự.

Tuy nhiên, do mang tính tự nguyện, mức độ phổ biến của chính sách sẽ phụ thuộc nhiều vào sự tham gia của doanh nghiệp và khả năng đóng góp của người lao động. Điều này cũng đồng nghĩa, cơ hội “có thêm lương hưu” không đồng đều giữa các nhóm lao động.

Dù vậy, với cách tiếp cận theo hướng tích lũy và đầu tư, bảo hiểm hưu trí bổ sung mở ra một lựa chọn mới: thay vì chỉ trông chờ vào một nguồn thu nhập duy nhất, người lao động có thể chủ động tạo thêm một “khoản dự phòng” cho tương lai của mình.