Lợi ích của việc linh hoạt mức đóng bảo hiểm thất nghiệp

Chia sẻ tại toạ đàm "Chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới có lợi hơn cho người lao động từ 2026", được tổ chức bởi báo Dân trí mới đây, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) Trần Tuấn Tú cho biết, một trong những điểm mới của chính sách bảo hiểm thất nghiệp trong Luật Việc làm mới là quy định linh hoạt về mức đóng.

Ông Tú nêu, bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện trên một số nguyên tắc cơ bản như: Nguyên tắc đóng - hưởng; nguyên tắc hưởng dựa trên thời gian và mức đóng; nguyên tắc chia sẻ; nguyên tắc quỹ được quản lý, bảo hộ và nguyên tắc Nhà nước tổ chức thực hiện hiệu quả, đơn giản, thuận tiện.

Theo đó, việc thụ hưởng chính sách chỉ áp dụng với những người có tham gia và đóng góp vào quỹ, không chi trả cho các đối tượng ngoài diện này.

Về tính linh hoạt của mức đóng, đại diện Cục Việc làm cho hay, khi quỹ có kết dư, có thể điều chỉnh giảm mức đóng nhằm giảm chi phí cho người lao động và người sử dụng lao động. Đồng thời, cơ chế này giúp tăng tính chủ động trong việc hỗ trợ các đối tượng khi cần thiết.

Thực tế, trong giai đoạn năm 2021, khi chịu ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, việc hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp phải thông qua nhiều cấp như Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Khi đó, quỹ đã hỗ trợ hơn 13 triệu người lao động có thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp (tối thiểu từ một tháng), với mức hỗ trợ từ 1,8 triệu đồng đến 3,3 triệu đồng/người, tổng kinh phí hơn 32.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, khoảng 446.000 đơn vị sử dụng lao động cũng được hỗ trợ giảm mức đóng trong 12 tháng, từ 1% xuống 0% với tổng số tiền hơn 9.100 tỷ đồng. Tổng quy mô hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn dịch bệnh lên tới hơn 41.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, do trước đây mức đóng được quy định cứng là 1%, nên việc điều chỉnh còn hạn chế. Với quy định mới, mức đóng tối đa là 1% sẽ tạo dư địa linh hoạt hơn trong điều hành, đặc biệt trong các tình huống bất khả kháng, giúp kịp thời hỗ trợ và giảm chi phí cho người lao động, người sử dụng lao động.

Ngoài ra, chính sách cũng đã bổ sung quy định giảm mức đóng đối với người sử dụng lao động có sử dụng người lao động là người khuyết tật. Đây là chính sách nhằm giảm mức đóng cho người sử dụng lao động để khuyến khích sử dụng lao động yếu thế, trước mắt là người khuyết tật. Qua đó, tạo điều kiện để người khuyết tật có thêm cơ hội được tuyển dụng và làm việc trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, chính sách cũng linh hoạt về phương thức đóng. Do mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp sang nhóm lao động thời vụ trong các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, nên nếu áp dụng hình thức ký hợp đồng ngắn hạn và thực hiện thủ tục đóng theo từng lần sẽ gây mất thời gian cho đơn vị sử dụng lao động.

Vì vậy, quy định mới cho phép người sử dụng lao động trong các lĩnh vực này được lựa chọn phương thức đóng theo quý hoặc theo 6 tháng. Điều này giúp thuận tiện hơn trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách, phù hợp với đặc thù lao động thời vụ.

"Trên cơ sở đó, về mặt tổng thể, các quy định mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động và các đối tượng tham gia, đặc biệt là nhóm lao động ngắn hạn vừa được mở rộng diện bao phủ theo Luật Việc làm năm 2025", ông Tú nhấn mạnh.

Thể chế hóa quy định trong luật, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Thị Thanh Liễu cho biết, quy định trong Nghị định số 374/2025/NĐ-CP về mức đóng linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp và người lao động có thể điều chỉnh mức đóng tùy theo tình hình thực tế của quỹ, thay vì cố định như trước.

Cơ chế này góp phần giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn, đồng thời vẫn bảo đảm người lao động duy trì tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

"Đây là cách tiếp cận mang tính linh hoạt, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa thích ứng với biến động kinh tế. Nhà nước cũng có cơ chế hỗ trợ trên cơ sở quỹ tiền lương làm căn cứ đóng, qua đó góp phần ổn định quỹ bảo hiểm thất nghiệp, tránh nguy cơ thâm hụt trong trường hợp số người hưởng trợ cấp tăng đột biến, như trong giai đoạn dịch Covid-19 hoặc khi xảy ra khủng hoảng kinh tế", bà Liễu cho hay.