IPO SpaceX có thể biến 4.400 nhân viên thành triệu phú USD

Câu chuyện của Trevor Hise, một kỹ sư từng làm việc 12 năm tại SpaceX, đang trở thành tâm điểm chú ý của giới tài chính quốc tế. Năm 2011, thay vì chọn sự ổn định tại một tập đoàn công nghiệp lâu đời như General Electric (GE) theo lời khuyên của gia đình, Hise quyết định dấn thân vào một công ty khởi nghiệp đầy rủi ro khi ấy.

Sau 12 năm cống hiến, quyết định đó sắp mang lại cho anh thành quả vượt xa mọi kỳ vọng. Với mức giá IPO dự kiến 135 USD/cổ phiếu, khối tài sản 100.000 cổ phiếu SpaceX mà Hise tích lũy được dự kiến sẽ cán mốc ít nhất 13,5 triệu USD.

"Quy mô của mọi chuyện thật sự vượt ngoài sức tưởng tượng", Hise, hiện 37 tuổi và đã “bán nghỉ hưu”, chia sẻ với The New York Times.

Đợt IPO được chờ đợi nhất thị trường

Theo The New York Times, SpaceX dự kiến lên sàn với mức định giá khoảng 1.770-1.800 tỷ USD. Quy mô này thậm chí còn cao hơn khoảng 20% so với Meta, doanh nghiệp đã niêm yết từ 14 năm trước dưới tên Facebook.

Sức hút của SpaceX đến từ vị thế đặc biệt của doanh nghiệp này. Công ty hiện dẫn đầu trong lĩnh vực phóng vệ tinh, tham gia nhiều chương trình không gian của Chính phủ Mỹ, sở hữu mạng Internet vệ tinh Starlink và cung cấp năng lực tính toán cho xAI.

Không chỉ quy mô định giá, cách phân bổ cổ phiếu cũng khiến thị trường chú ý. Theo The Motley Fool, Elon Musk muốn dành tới 30% trong tổng số 555,5 triệu cổ phiếu chào bán cho các nhà đầu tư cá nhân.

Động thái này phần nào giúp giảm cảm giác rằng cơ hội chỉ thuộc về các quỹ đầu tư lớn. Tuy nhiên, nhóm hưởng lợi đáng chú ý nhất lại là những người đã làm việc tại SpaceX trong suốt hành trình phát triển của doanh nghiệp.

Hàng nghìn nhân viên sắp bước vào hàng ngũ triệu phú

Theo The New York Times, hơn 1.000 nhân viên hiện tại và cựu nhân viên SpaceX đã cùng nhau đàm phán để tiếp cận các sản phẩm tài chính và tối ưu nghĩa vụ thuế trước IPO. Trong khi đó, các ước tính cho thấy khoảng 4.400 nhân viên có thể trở thành triệu phú nhờ lượng cổ phiếu và quyền chọn cổ phiếu đang nắm giữ.

Điều đáng chú ý là nhiều người trong số họ không phải nhà đầu tư chuyên nghiệp hay những người đã sở hữu khối tài sản lớn từ trước. Đó có thể là kỹ sư, nhân viên văn phòng hoặc công nhân làm việc tại các cơ sở phóng tên lửa của SpaceX.

Nhiều người đã chấp nhận mức lương thấp hơn mặt bằng ngành công nghệ hoặc môi trường làm việc áp lực cao để đổi lấy cơ hội sở hữu cổ phần công ty. Sau nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn khởi nghiệp, chính những cổ phiếu được cấp như một phần đãi ngộ đang trở thành phần thưởng tài chính lớn nhất trong sự nghiệp của họ.

Đây cũng là lý do IPO SpaceX được nhìn nhận không chỉ là sự kiện tài chính của phố Wall mà còn là câu chuyện về giá trị dài hạn của quyền sở hữu cổ phần nhân viên trong các doanh nghiệp tăng trưởng cao.

Nhà đầu tư cá nhân có nên lao vào ngày đầu giao dịch?

Sự hào hứng quanh SpaceX khiến nhiều người lo ngại sẽ bỏ lỡ cơ hội đầu tư nếu không mua ngay từ những phiên đầu tiên. Tuy nhiên, giới chuyên gia từ The Motley Fool lại đưa ra một góc nhìn thận trọng hơn, dẫn trường hợp Facebook năm 2012 là ví dụ đáng tham khảo.

Khi IPO, Facebook được định giá khoảng 104 tỷ USD với doanh thu 5,1 tỷ USD, tăng 37% so với năm trước. Trong khi đó, SpaceX đạt doanh thu khoảng 18,7 tỷ USD năm ngoái, tăng khoảng 33% so với năm 2024. Xét về tốc độ tăng trưởng, hai doanh nghiệp có nhiều điểm tương đồng ở thời điểm lên sàn.

Khác biệt nằm ở định giá. Facebook khi IPO giao dịch với hệ số giá trên doanh thu (P/S) khoảng 20 lần. Trong khi đó, SpaceX được dự báo lên tới khoảng 95 lần. Đây là một khoảng cách rất lớn.

Lịch sử cũng cho thấy nhiều nhà đầu tư không tham gia được IPO Facebook thực tế không bỏ lỡ cơ hội. Chỉ vài tháng sau khi niêm yết, cổ phiếu Facebook giảm hơn 50%, xuống dưới 18 USD mỗi cổ phiếu trước khi dần phục hồi.

Những người mua và nắm giữ dài hạn từ thời điểm IPO vẫn thu được thành quả lớn khi cổ phiếu Meta đã tăng hơn 1.400% trong 14 năm sau đó. Tuy nhiên, những nhà đầu tư kiên nhẫn chờ đợi sau giai đoạn hưng phấn ban đầu lại có cơ hội đạt hiệu quả tốt hơn với mức rủi ro thấp hơn.

Từ bài học này, các chuyên gia cho rằng SpaceX nhiều khả năng cũng có thể trải qua giai đoạn tương tự sau IPO. Vì vậy, việc quan sát thị trường sau khi cổ phiếu chính thức giao dịch có thể là lựa chọn phù hợp hơn đối với nhiều nhà đầu tư cá nhân.