Gần hay xa? Khoảng cách xã hội

Dân trí Từ thập niên 1960, nhiều nghiên cứu đã tìm hiểu ta cần bao nhiêu "người trung gian" để có thể gặp một người khác trong xã hội. Đề tài này được đặc biệt khai thác bởi các nhà xã hội học, nhất là trong bối cảnh của cuộc sống thành thị.

Các xã hội học gia dùng nhiều phương pháp khác nhau để nghiên cứu và nghiên cứu những cộng đồng khác nhau. Thế nhưng các kết quả trùng hợp nhau một cách kỳ lạ: trong bất cứ xã hội nào, trung bình, mỗi một trong chúng ta khi gặp một người lạ hoàn toàn chỉ cần hỏi ông hay bà ấy, lần lượt tối đa 5 hay 6 người trong vòng quen biết của họ thì thế nào ta cũng tìm ra một người quen chung.

"Luật" này có thể ứng dụng trong các hội hè ở Việt Nam, Chúng ta có thể đã gặp những người "nổi tiếng" là đi tới đâu cũng tìm ra được người quen. Cái kiểu "à, chị ở làng X, làng chị có ông Y, làm nghề bốc thuốc, thế nào bố mẹ chị cũng biết, con gái ông ấy được gả cho Z ở làng tôi ấy mà. Z với tôi là anh em họ xa". Rốt cuộc, hai người trong thí dụ này, mới phút trước còn hoàn toàn xa lạ, phút sau bắt đầu kể chuyện với nhau về con gái ông lang, về cái ao làng ở gần nhà ông lang, về thằng rể của ông lang... Giữa hai người xa lạ, đếm kỹ ta thấy là họ chỉ cần có 4 trung gian là thành quen (ông lang Y, bố mẹ của người lạ thứ nhất, con gái ông lang, Z chồng của con gái ông lang và là anh họ của đối diện trong câu chuyện).

Gần đây, với sự xuất hiện của các mạng xã hội, với Internet làm trung gian ta có thể quen với người "xa lạ" hơn? Cả toàn thế giới thành như sống cùng một làng?

Năm 2010, nhà xã hội học Michel Forsé, nghiên cứu 5,2 tỉ tin nhắn nhỏ trên Twitter đã cho thấy là 85% những người dùng Twitter chỉ cách nhau tối đa là 5trung gian giữa người này với người khác dù là họ ở cách xa nhau muôn ngàn dặm!

Internet và các mạng xã hội đã thu hẹp thế giới lại và làm cho mọi người gần nhau?

Một nghiên cứu khác phân tích 69 tỉ tin nhắn của 721 triệu thành viên của Facebook đã cho những kết quả tương tự: Khoảng cách xã hội trung bình giữa hai người khi họ liên hệ với nhau là 4,7 người - chỉ cần dò tìm ra chưa tới năm người trung gian, hai cá nhân lạ trên Facebook quen nhau.

Dĩ nhiên khái niệm "quen" ở đây không có nghĩa là "tay bắt mặt mừng", gặp nhau thật sự. Nhưng quen có nghĩa là có ít nhất là một điểm nào đó, một chi tiết nào đó, chung.

Nguyễn Huỳnh Mai
Liège, Bỉ

Tài liệu tham khảo:

Michel Forsé, «Les réseaux sociaux aujourd’hui: un monde décidément bien petit», Revue de l’OFCE, Notes et études, 2012.

___________________________

*Mọi liên hệ về bài tin với chuyên mục Khoa học, xin gửi đến email: thaolam@dantri.com.vn

Tag :