Đường sắt tốc độ cao được Việt Nam đưa vào danh mục công nghệ chiến lược

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.

Quyết định này được xem là cơ sở để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế, năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh quốc gia.

Theo quyết định, danh mục công nghệ chiến lược gồm 10 nhóm trọng điểm, bao quát nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế số và công nghiệp tương lai.

Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, gồm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối.

Đây là những công nghệ nền tảng cho quá trình chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số và hình thành các mô hình sản xuất, quản trị mới.

Bên cạnh công nghệ số, danh mục còn có các nhóm: công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Cùng với danh mục công nghệ, Chính phủ cũng ban hành danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, chia thành hai nhóm lớn.

Nhóm thứ nhất là các sản phẩm đã có thị trường, có khả năng tạo tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế.

Nổi bật là mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành, AI camera xử lý tại biên, nền tảng bản sao số, nền tảng điện toán đám mây, thiết bị và hệ thống mạng 5G/5G-Advanced, robot công nghiệp, nền tảng sản xuất thông minh, giải pháp an ninh mạng cho hạ tầng trọng yếu và cơ sở dữ liệu quốc gia.

Trong lĩnh vực y sinh, danh mục nhấn mạnh các sản phẩm như vaccine thế hệ mới dùng cho người, liệu pháp tế bào, hệ thống sản xuất sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D, cảm biến sinh học thông minh, giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản thế hệ mới tạo ra từ công nghệ tế bào, chỉnh sửa gen và công nghệ sinh học.

Ở lĩnh vực năng lượng và vật liệu mới, các sản phẩm chiến lược gồm pin, ắc quy tiên tiến, hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp, hydrogen xanh, công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon, vật liệu tiên tiến và vật liệu chức năng hiệu năng cao phục vụ công nghiệp chế biến, chế tạo.

Nhóm thứ hai gồm các sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai và công nghệ bảo đảm tự chủ trong an ninh, quốc phòng.

Nhóm này có chip chuyên dụng, truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử, cảm biến lượng tử, công nghệ khai thác và chế biến sâu khoáng sản, dầu khí, đất hiếm, công nghệ thăm dò lòng đất, biển sâu, năng lượng ngoài khơi, lò phản ứng hạt nhân mô - đun nhỏ, vệ tinh và chùm vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát Trái đất.

Đáng chú ý, nền tảng công nghiệp và hệ thống tích hợp cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị cũng được đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là nhóm sản phẩm gắn với yêu cầu phát triển hạ tầng hiện đại, đồng thời thúc đẩy năng lực làm chủ công nghệ trong các dự án lớn.

Theo quyết định, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, đánh giá định kỳ để trình Thủ tướng cập nhật danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội từng giai đoạn.

Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ.