Sự sống và cái chết – ranh giới nằm ở đâu?

Dân trí Có thể giải thích một cách chủ quan và về mặt khoa học một người như thế nào thì được gọi là chết hay không? Khi nào thì cái chết bắt đầu? Sau đó sẽ là gì? Tình trạng cận kề cái chết là như thế nào? Chúng ta có linh hồn hay không? Dưới đây là 5 yếu tố xác định cái chết dưới góc độ sinh học, y học và vật lý học.

Sự sống và cái chết – ranh giới nằm ở đâu? - 1

Nhà đồng sáng lập hãng Apple, ông Steve Job, trong bài phát biểu chia tay làm xúc động hàng triệu người đã nói rằng cái chết rất giống với phát minh tuyệt vời nhất của sự sống, chết chỉ là một sự thay đổi của quá trình sống, là cách dọn sạch những thứ đã cũ để đón nhận những thứ mới.

Rồi đến cuối đời, những may mắn, những thành tựu đột phá và các mối quan hệ cũng không giúp được ông. Nhà tiên phong trong lĩnh vực công nghệ đã qua đời ở tuổi 56 vì bệnh ung thư.

Vì sao không thể ngăn chặn được cái chết sinh học?

Cái chết dọn chỗ cho những cái mới. Điều này cũng đúng đối với cơ thể con người. Cơ thể con người cấu tạo từ hàng tỉ tỉ tế bào phân chia hàng ngày để đảm bảo cho sự phát triển. Các bộ phận trong cơ thể có một phương pháp rất hữu hiệu để tiêu diệt những tế bào có nguy cơ gây nguy hiểm như là vi rút hoặc tế bào ung thư, phương pháp này chính là lập trình làm chết tế bào.

Các tế bào cũ được thay bằng tế bào mới giống hệt tế bào cũ. Tuy nhiên sự phân chia tế bào như vậy bị chậm lại và ngừng hẳn ở một thời điểm nào đó. Rất có thể sự phân chia tế bào nhanh, chậm hay chấm dứt phụ thuộc vào các đầu mút của nhiễm sắc thể.

Nếu việc phân chia tế bào làm cho các đầu mút này, vốn được coi là người bảo vệ của nhiễm sắc thể, bị ngắn lại thì dần dà không tế bào nào được phân chia nữa.

Như vậy sẽ không có các tế bào mới, trong khi tế bào cũ thì chết đi. Mặc dù các đầu mút nhiễm sắc thể enzyme có khả năng đảm bảo cho sự phân chia tế bào tiếp tục diễn ra, nhưng các đầu mút nhiễm sắc thể cũng có thể thúc đẩy ung thư và ung thư lại gây cản trở đối với hoạt động của các enzyme.

Về mặt sinh học, cơ thể con người sống tối đa được 120 năm. Trên thực tế, tuổi thọ trung bình của con người ngày càng dài hơn nhờ đời sống và điều kiện vệ sinh được cải thiện.

Như thế nào thì gọi là chết?

Quá trình lão hóa thường chấm dứt khi một số bộ phận trong cơ thể không còn hoạt động: đó là hệ tim mạch, hai lá phổi và bộ não. Khi đó cái chết xảy ra. Từ góc độ y học, có các tình trạng chết khác nhau, ví dụ “chết lâm sàng” là khi hệ tim mạch và hệ hô hấp ngừng hoạt động, các bộ phận trong cơ thể không còn được cung cấp ô xi và dưỡng chất nữa. Tuy nhiên, trong trường hợp chết lâm sàng, có thể áp dụng biện pháp hồi sức tim phổi và thường mang lại kết quả tích cực.

Đối với trường hợp “chết não” thì không như vậy, vì khi đó tiểu não, đại não và hành não đều ngừng hoạt động. Cho dù trong quá trình chết não, một số tế bào não vẫn hoạt động ở những lớp sâu bên trong nhưng người đó đã hoàn toàn mất nhận thức.

Mặc dù vậy, cơ thể người bị “chết não” vẫn có thể được duy trì cho sống nhân tạo trong một thời gian dài. Chẳng hạn như bà mẹ mang thai bị chết não vẫn có thể sống cho đến khi đứa bé được sinh ra. Một số bệnh nhân chết não vẫn có phản ứng đối với tác động từ bên ngoài, ví dụ như trong các cuộc phẫu thuật. Nhưng dưới góc độ y học, đây chỉ là những phản xạ của dây thần kinh chứ không phải cảm giác thấy đau. Ở một số nước, như Đức chẳng hạn, định nghĩa về chết não vẫn còn nhiều tranh cãi.

Điều gì xảy ra với cơ thể chúng ta?

Ban đầu, các bộ phận cơ thể vẫn tiếp tục sống được trong tình trạng thiếu ô xi và các dưỡng chất. Nhưng dần dần, khi sự phân chia tế bào ngừng hẳn thì các tế bào chết đi. Nếu có quá nhiều tế bào chết đi thì các bộ phận không hoạt động nữa. Phản ứng sớm nhất xảy ra là ở não, các tế bào não chết sau từ 3 – 5 phút. Tim vẫn có thể còn đập đến nửa giờ cho đến 1 giờ sau. Ngay khi máu ngừng tuần hoàn, máu đông lại và tạo thành các “điểm chết”. Các điểm này là dấu hiệu để các bác sĩ pháp y dựa vào đó có thể xác định nguyên nhân và địa điểm của cái chết.

Sau 2 giờ đồng hồ, cơ thể cứng lại do không sản xuất adenosine triphosphate (ATP). ATP là nguồn năng lượng thiết yếu cho tế bào, không có ATP, các cơ bắp sẽ cứng lại. Sau vài ngày, tình trạng co cứng giảm bớt. Và đến lúc này thì ống tiêu hóa mới chết, các vi khuẩn trong ống tiêu hóa bắt đầu làm phân hủy, thối rữa cơ thể. Tuy nhiên, các mầm bệnh trong cơ thể vẫn còn có thể gây hại trong một thời gian dài. Ví dụ như mầm bệnh viên gan vẫn sống trong vài ngày, vi khuẩn lao vẫn tồn tại trong nhiều năm. Toàn bộ quá trình phân hủy cơ thể sau khi chết phải mất đến 30 năm.

Tình trạng cận kề cái chết cho ta thấy điều gì?

Về mặt khoa học, tình trạng gần chết xảy ra giữa thời điểm chết lâm sàng thời điểm được cứu chữa. Không chỉ khoa học mà cả các tôn giáo và các thuyết thần bí đều rất quan tâm đến cảm nhận về tình trạng này, và trải nghiệm về tình trạng gần chết của mọi người rất khác nhau tùy thuộc vào văn hóa và cách giải thích ở từng nơi. Có nhiều người cho biết họ thấy những ký ức, có người cảm nhận sự tách rời của linh hồn ra khỏi cơ thể, có người nhìn thấy những quang cảnh thiên nhiên, và có người thì nhìn thấy luồng sáng chói lòa phía cuối đường hầm.

Một số người nói rằng họ cảm thấy vô cùng hạnh phúc, những người khác lại có cảm giác cực kì sợ hãi.

Hiển nhiên là cảm giác gần chết kéo dài hơn khi mà công tác hồi sức đặc biệt kéo dài và nguồn cung cấp ô xi lên não cũng kém trong một thời gian dài. Việc thiếu ô xi cho não ảnh hưởng lớn đối với thùy đỉnh và thùy thái dương cũng như đối với hồi góc của não. Tuy vậy, người ta vẫn chưa biết rõ tình trạng gần chết xuất phát từ những vùng này của não hay không.

Các nhà khoa học vẫn đang tìm hiểu mối liên hệ giữa cảm giác gần chết với các cảm giác khác khi con người còn sống. Ví dụ như một số bệnh nhân đau nửa đầu cũng nhìn thấy những luồng ánh sáng và một số bệnh nhân động kinh cũng cho biết có thấy tình trạng “thoát xác”.

Vật lý lượng tử cần phải làm gì với linh hồn?

Không chỉ các nhà thần học hay những người theo thuyết huyền bí mà cả các nhà vật lý học cũng đã tìm hiểu rất nhiều về hiện tượng khó hiểu của trải nghiệm cận kề cái chết. Cơ sở của một “linh hồn có thể mô tả bằng vật lý” là hiện tượng vật lý rối lượng tử. Nhà bác học Anh-xtanh đã khám phá ra hiệu ứng kì lại này nhưng ông lại cho đấy là một “hiệu ứng ma quái từ xa”.

Hiệu ứng này có thể được hiểu là hai phần tử có mối liên kết với nhau có hành động giống như một cặp sinh đôi bất kể chúng ở xa nhau về khoảng cách địa lý. Nếu một phần tử có một đặc điểm gì đó hay chịu một tác động nào đó thì phần tử kia cũng có, cũng bị như thế ngay lập tức

Rất nhiều nhà vật lý học lượng tử ngày nay cho rằng hiệu ứng này có thực. Bởi vì các phần tử đều có sự kết hợp giữa thể xác và linh hồn. Nhưng khi câu hỏi đặt ra là vật lý lượng tử có thể “chứng minh” sự tồn tại của một linh hồn con người không, thì nó lại trở thành một vấn đề về niềm tin, kể cả xét trên góc độ khoa học hay tôn giáo.

Phạm Hường (Theo DW)

MỚI NHẤT
Cho em bé nghe nhạc bằng loa trong… âm đạo người mẹ
Cho em bé nghe nhạc bằng loa trong… âm đạo người mẹ

(Dân trí) - Với 150 USD, bạn có thể mua một chiếc Babyodod của riêng mình. Đây là một chiếc loa nhỏ có thể cắm vào bất kỳ thiết bị chơi nhạc nào người mẹ chọn và đưa vào âm đạo để nhẹ nhàng chơi những giai điệu yêu thích cho em bé.

Chủ nhật, 21/04/2019 - 06:45

Thứ trưởng Bộ Khoa học: Khuyến khích bảo hộ thỏa đáng và đầy đủ sở hữu trí tuệ
Thứ trưởng Bộ Khoa học: Khuyến khích bảo hộ thỏa đáng và đầy đủ sở hữu trí tuệ

(Dân trí) - "Bộ KH&CN đã, đang và sẽ nỗ lực hết mình để tạo ra các thể chế, cơ chế mạnh mẽ nhất, phù hợp nhất, khuyến khích bảo hộ thỏa đáng và đầy đủ sở hữu trí tuệ, từ đó hỗ trợ tốt nhất cho hoạt động đổi mới sáng tạo", Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Công Tạc cho biết.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 05:03

Phát hiện sinh vật chưa từng thấy ở đáy sâu nhất Ấn Độ Dương
Phát hiện sinh vật chưa từng thấy ở đáy sâu nhất Ấn Độ Dương

Ẩn dưới đáy sâu nhất Ấn Độ Dương là một loài sinh vật bí ẩn hoàn toàn mới, có thể là lần đầu tiên được nhìn thấy.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 09:15

Thử nghiệm chỉnh sửa gene để điều trị bệnh ung thư
Thử nghiệm chỉnh sửa gene để điều trị bệnh ung thư

(Dân trí) - Một thử nghiệm lâm sàng liên quan đến chỉnh sửa gene hiện đang được tiến hành tại Đại học Pennsylvania.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 07:06

Các nhà khoa học khôi phục thành công một phần chức năng não lợn đã chết
Các nhà khoa học khôi phục thành công một phần chức năng não lợn đã chết

(Dân trí) - Một nhóm các nhà khoa học tuyên bố họ đã khôi phục được một phần chức năng tế bào trong não của những con lợn đã chết trong vài giờ.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 07:03

Các bệnh cổ đại có thể sớm quay lại tàn phá nhân loại
Các bệnh cổ đại có thể sớm quay lại tàn phá nhân loại

(Dân trí) - Các nhà khoa học cảnh báo các bào tử bệnh than cổ có thể bị thổi bay lên bầu trời bởi một “quả bom metan đông lạnh”.

Thứ bảy, 20/04/2019 - 07:00

Đàn ông ở Australia chuộng tiêm botox vào… "của quý"
Đàn ông ở Australia chuộng tiêm botox vào… "của quý"

(Dân trí) - Nam giới ở Australia được ghi nhận đang ngày càng thích tiêm botox vào… bìu của họ.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 04:12

Phát hiện máu lỏng trong xác ngựa con 42.000 năm tuổi
Phát hiện máu lỏng trong xác ngựa con 42.000 năm tuổi

(Dân trí) - Một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã chiết được máu và nước tiểu lỏng từ xác một con ngựa con 42.000 năm tuổi được tìm thấy ở tầng đất đóng bang vĩnh cửu Siberia. Các nhà nghiên cứu người Nga và Hàn Quốc hi vọng có thể sử dụng các chất lỏng này để nhân bản loài ngựa cổ này.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 03:57

Kỳ lạ bức vẽ tiên tri từ 80 năm trước về Nhà thờ Đức Bà cháy
Kỳ lạ bức vẽ tiên tri từ 80 năm trước về Nhà thờ Đức Bà cháy

Những tiên tri của hoạ sĩ, nghệ sĩ người Argentina vẽ cách đây 80 năm được phát hiện trong đó có bức vẽ ngọn lửa thiêu cháy Nhà thờ Đức Bà Paris.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 11:54

Phát hiện sư tử khổng lồ thời cổ đại ở Kenya
Phát hiện sư tử khổng lồ thời cổ đại ở Kenya

(Dân trí) - Con thú này nặng đến 1.500 kg và có những chiếc răng nanh cực lớn. Người ta đã tìm thấy bộ xương của nó nhiều năm trước nhưng lâu nay vẫn tưởng là xương của một loài vật khác.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 10:49

Vì sao “người chết lâm sàng” vẫn cảm nhận được xung quanh?
Vì sao “người chết lâm sàng” vẫn cảm nhận được xung quanh?

(Dân trí) - Đây là câu hỏi khiến nhiều nhà khoa học vẫn đang đau đầu đi tìm lời giải. Gần đây, một số chuyên gia y tế hàng đầu đã đưa ra những nhận định về nguyên nhân thực sự.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 06:15

Thủ dâm có thể làm giảm triệu chứng… viêm mũi dị ứng?
Thủ dâm có thể làm giảm triệu chứng… viêm mũi dị ứng?

(Dân trí) - Các nhà khoa học từ Đại học Y khoa Tabriz ở Iran cho rằng quan hệ tình dục và thủ dâm theo “phương pháp” có tính toán có thể được sử dụng để giúp những người mắc bệnh viêm mũi dị ứng và nghẹt mũi.

Thứ sáu, 19/04/2019 - 06:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Hít hà socola giúp giảm cảm giác thèm thuốc lá
Hít hà socola giúp giảm cảm giác thèm thuốc lá

(Dân trí) - (Dân trí)-Một nghiên cứu mới cho thấy rằng việc ngửi những mùi dễ chịu như socola, bạc hà và táo có thể giúp người hút thuốc bỏ thuốc lá.

Thứ năm, 18/04/2019 - 03:59

Các nhà khoa học nêu dấu hiệu tử vong sớm ở nam giới
Các nhà khoa học nêu dấu hiệu tử vong sớm ở nam giới

(Dân trí) - Cổng thông tin MedicalXpress cho biết, nếu một người đàn ông có chỉ số nhịp đập của tim cao hơn 75 mỗi phút trong tình trạng đang nghỉ ngơi thì có thể nói rằng người này có nguy cơ tử vong sớm.

Thứ năm, 18/04/2019 - 03:54

Sở hữu trí tuệ và góc nhìn cận cảnh trong lĩnh vực thể thao
Sở hữu trí tuệ và góc nhìn cận cảnh trong lĩnh vực thể thao

(Dân trí) - Chủ đề của Ngày Sở hữu trí tuệ (SHTT) thế giới năm 2019 là “Vươn tới Giải Vàng: Sở hữu trí tuệ và thể thao” đã đưa ra một góc nhìn cận cảnh hơn trong lĩnh vực thể thao, tập trung vào việc phổ biến và nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp về một khía cạnh hoàn toàn mới trong việc áp dụng Luật  SHTT vào ngành kinh doanh thể thao.

Thứ năm, 18/04/2019 - 07:22

Các nhà khoa học nêu nguyên nhân gây ra thảm họa lớn nhất trong lịch sử Trái đất
Các nhà khoa học nêu nguyên nhân gây ra thảm họa lớn nhất trong lịch sử Trái đất

(Dân trí) - Vào thời điểm đó, chuỗi thức ăn bị xáo trộn và độ axit của biển tăng lên, dẫn đến sự tuyệt chủng của khoảng 96% các loài sinh vật biển, 73% động vật có xương sống trên cạn và 83% các loài côn trùng.

Thứ năm, 18/04/2019 - 06:12

Bộ não “siêu nhân” kết nối với… internet sẽ xuất hiện trong vài thập kỷ tới
Bộ não “siêu nhân” kết nối với… internet sẽ xuất hiện trong vài thập kỷ tới

(Dân trí) - Các nhà khoa học Mỹ vừa tiết lộ kế hoạch táo bạo đưa công nghệ nano vào não người. Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Frontiers in Neuroscience.

Thứ năm, 18/04/2019 - 06:08

Bộ ảnh “rợn người” về sức tàn phá của các thảm họa tự nhiên
Bộ ảnh “rợn người” về sức tàn phá của các thảm họa tự nhiên

(Dân trí) - Sau khi xem bộ ảnh về sức tàn phá khủng khiếp của các thảm họa tự nhiên như: lũ lụt, bão, cháy rừng… dưới đây, có lẽ bạn sẽ phải suy nghĩ lại về việc: “Ai mới là chủ nhân thực sự của hành tinh này?”

Thứ năm, 18/04/2019 - 06:05

Những cỗ máy tuyệt vời đang “cách mạng hóa” nông nghiệp toàn cầu (Phần 1)
Những cỗ máy tuyệt vời đang “cách mạng hóa” nông nghiệp toàn cầu (Phần 1)

(Dân trí) - Có thể làm việc không ngừng nghỉ với độ chính xác cao, cùng năng suất lao động gấp hàng chục đến hàng trăm lần con người, những cỗ máy này đã và đang “cách mạng hóa” ngành nông nghiệp toàn cầu!

Thứ năm, 18/04/2019 - 06:03

Nhà thờ Đức Bà Paris có thể được tái tạo lại như nguyên bản nhờ công nghệ 3D
Nhà thờ Đức Bà Paris có thể được tái tạo lại như nguyên bản nhờ công nghệ 3D

(Dân trí) - Hình ảnh 3D được quét bằng laser từ năm 2015 vừa được tiết lộ mang lại cơ hội có thể giúp xây dựng lại nhà thờ Đức Bà sau vụ cháy lớn cách đây ít hôm như trước khi xảy ra hoả hoạn.

Thứ tư, 17/04/2019 - 06:59

Bí ẩn bộ xương cổ xưa ở Ba Lan
Bí ẩn bộ xương cổ xưa ở Ba Lan

(Dân trí) - Các nhà khảo cổ học ở Ba Lan gần đây đã phỏng đoán bộ xương cổ được phát hiện ở một ngôi làng nhỏ ven biển nước này có thể là thi hài của một công chúa.

Thứ tư, 17/04/2019 - 06:50

Trái Đất từng bị tấn công bởi một vật thể liên sao 5 năm trước
Trái Đất từng bị tấn công bởi một vật thể liên sao 5 năm trước

(Dân trí) - Các nhà khoa học tại đại học Harvard gần đây đã phát hiện ra một vật thể liên sao đã đâm thẳng xuống Trái Đất mà không mấy người biết.

Thứ tư, 17/04/2019 - 06:06

Cách mạng, Napoleon và bây giờ là lửa cháy: Nhà thờ Đức Bà – biểu tượng của Paris đã trải qua những gì?
Cách mạng, Napoleon và bây giờ là lửa cháy: Nhà thờ Đức Bà – biểu tượng của Paris đã trải qua những gì?

(Dân trí) - Ngày 15/4/2019 vừa qua, Nhà thờ Đức Bà ở Paris bị cháy, một vụ cháy kinh hoàng đã nhanh chóng làm sập một phần mái của nhà thờ.

Thứ tư, 17/04/2019 - 06:03

Vingroup thành lập Viện Nghiên cứu Trí Tuệ nhân tạo (AI)
Vingroup thành lập Viện Nghiên cứu Trí Tuệ nhân tạo (AI)

(Dân trí) - Ngày 17/4/2019, Tập đoàn Vingroup chính thức công bố thành lập Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo AI - VinAI Research (trực thuộc Công ty VinTech). Viện sẽ thực hiện các nghiên cứu khoa học đột phá trong lĩnh vực AI và máy học mang tầm cỡ hàng đầu thế giới nhằm đưa Việt Nam vào bản đồ AI toàn cầu. Viện do Tiến sĩ Bùi Hải Hưng, một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực AI thế giới, làm Viện trưởng.

Thứ tư, 17/04/2019 - 09:40