Cái chết đen là gì?

Dân trí Cái chết đen là một đại dịch ám ảnh châu Âu trong thế kỉ XIV. Nhà sử học Ole Jørgen Benedictow người Na Uy đã ước tính khoảng 50 – 60% dân số châu Âu khi đó đã chết trong đại dịch bệnh dịch hạch này, chứ không phải chỉ 1/3 dân số châu Âu như mọi người thường nói.

Trên thực tế, không chỉ châu Âu bị đại dịch này hoành hành mà cả vùng Trung Đông và xa hơn nữa cũng bị ảnh hưởng trong bốn thế kỷ tiếp theo khi mà cứ 10 đến 20 năm căn bệnh này lại bùng phát trở lại một lần. 

Cái chết đen là gì? - 1

Cái chết đen cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người ở châu Âu thời trung cổ. Hình ảnh minh họa này được vẽ từ thời đó thể hiện sự hoành hành của dịch bệnh, trích từ cuốn “Biên niên sử Nuremberg” được xuất bản năm 1493 do Hartmann Schedel viết và Michael Wolgemut vẽ minh họa.

Theo nhà sử học Benedictow, tên gọi “cái chết đen” thật ra là một cách hiểu chưa chính xác, có lẽ do người ta dịch nhầm cụm từ tiếng La-tinh “atra mors” vì nó vừa có nghĩa là “đen” vừa có nghĩa là “khủng khiếp”, chứ không hề có mối tương quan nào giữa tên gọi “cái chết đen” với các triệu chứng của căn bệnh.

Cái chết đen bắt đầu từ khi nào?

Cái chết đen càn quét khắp vùng Trung Đông và châu Âu trong thời gian 1346-1353 nhưng có thể nó đã bắt đầu từ nhiều thập kỉ trước ở Cao nguyên Thanh Tạng của Trung Á.

Thời kì đại dịch này quay trở lại từ thế kỷ XIV đến XVIII được gọi là Đại dịch dịch hạch lần thứ hai, còn Đại dịch lần thứ nhất đã xảy ra từ thế kỷ VI đến VIII và Đại dịch lần thứ ba xảy ra từ năm 1860 đến 1960. 

Trong cuốn sách viết về lịch sử của Cái chết đen, nhà sử học Benedictow viết rằng Cái chết đen là đợt sóng tai họa đầu tiên của Đại dịch dịch hạch lần thứ hai. Một vài đợt bùng phát sau đó cũng trong thời kỳ đại dịch lần thứ hai này và mỗi lần tái phát như vậy nó lại cướp đi 10-20% dân số châu Âu. 

Cái chết đen đã ảnh hưởng ra sao đến châu Âu? 

Ngày nay chúng ta có thể thấy vô cùng ngạc nhiên là người dân thời trung cổ và thời cận hiện đại có thể sống cùng và vượt qua đại dịch này. Các bác sĩ và các nhà khoa học đã nỗ lực làm việc để hiểu được và điều trị căn bệnh này tốt hơn, đặc biệt là để ngăn chặn nó quay trở lại hoặc lây lan ra cộng đồng.

Nhiều phát kiến về thuốc chữa bệnh đã ra đời để chống lại căn bệnh, như là các tiến bộ trong giải phẫu, những khám phá về vòng tuần hoàn của máu và các cách đánh giá sức khỏe mới. Người ta vẫn chưa biết vì sao Đại dịch lần thứ hai lại chấm dứt ở Tây Âu, trong khi nó vẫn tiếp tục hoành hành dữ dội ở Nga và Đế chế Ottoman đến tận thế kỉ XIX.

Cái chết đen là gì? - 2

Các bác sĩ thời Đại dịch được vẽ đang đeo khẩu trang hình mỏ chim. Tuy nhiên, trang phục này không phổ biến mấy mà chỉ được sử dụng nhiều vào thời kì sau ở thế kỉ XVII.

Cái chết đen chấm dứt khi nào? 

Đại dịch xảy ra ở Luân Đôn vào năm 1665 là đợt bùng phát lớn cuối cùng ở nước Anh. Sau đó Tây Ban Nha và Đức là hai nước thoát khỏi đại dịch đầu tiên vào đầu thế kỉ XVIII. Đại dịch ở Mác-xây, Pháp, trong hai năm 1720 – 1720 được coi là đợt bùng phát cuối cùng ở Tây Âu.

Một số nhà sử học cho rằng sức khỏe cộng đồng đã được nâng cao và người dân có khả năng chống chọi khiến dịch bệnh phải lùi bước, đặc biệt là nhờ việc áp dụng các quy định nghiêm ngặt và rất hiệu quả về vệ sinh. Một số khác cho rằng bệnh dịch lui là do có sự tiến hóa của con người, các loài gặm nhấm (là vật lây truyền mầm bệnh) hoặc sự tiến hóa của chính vi khuẩn gây bệnh, nhưng không lí lẽ nào có vẻ phù hợp để giải thích được những phát hiện mới đây về di truyền học bệnh dịch.

Điều chắc chắn là trong 4 thế kỷ từ khi Cái chết đen bắt đầu đến khi nó kết thúc ở châu Âu thì các bác sĩ đã làm việc không ngừng nghỉ để giải thích, kìm hãm và chữa trị cho căn bệnh khủng khiếp này. 

Phạm Hường 

Theo Live Science

MỚI NHẤT
Khám phá nguyên nhân bí ẩn "sọc hổ" trên vệ tinh Enceladus của Sao Thổ
Khám phá nguyên nhân bí ẩn "sọc hổ" trên vệ tinh Enceladus của Sao Thổ

(Dân trí) - Bí ẩn về mặt trăng Enceladus được tìm thấy bởi tàu vũ trụ Cassini của NASA, bao gồm việc phát hiện ra bốn khe nứt song song và cách đều nhau (dài khoảng 130km và cách nhau 35km) quanh vùng cực nam. Những đặc điểm này được đặt tên là “sọc hổ” vì vẻ ngoài và sự nổi bật so với phần còn lại của bề mặt.

Thứ hai, 16/12/2019 - 06:08

23 tỷ đồng “tiếp sức” cho các nhà nghiên cứu trẻ đam mê khoa học
23 tỷ đồng “tiếp sức” cho các nhà nghiên cứu trẻ đam mê khoa học

(Dân trí) - Chiều 16/12, Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF đã trao 160 suất học bổng trị giá 23 tỷ đồng cho các sinh viên, nghiên cứu sinh trong lĩnh vực khoa học công nghệ, kỹ thuật và y dược, khoa học máy tính, dữ liệu, công nghệ mô phỏng, tài nguyên môi trường, công nghệ thực phẩm, tự động hóa.

Thứ hai, 16/12/2019 - 05:58

Khoáng vật chưa từng thấy trên Trái đất vừa được phát hiện ra
Khoáng vật chưa từng thấy trên Trái đất vừa được phát hiện ra

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới được báo cáo, các nhà khoa học tìm thấy một khoáng vật hoàn toàn mới trong thiên thạch nổi tiếng Wedderburn được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1951 gần Wedderburn ở Victoria, Australia.

Thứ hai, 16/12/2019 - 11:35

“Nghẹt thở” cuộc rượt đuổi tốc độ giữa cá mập và hải cẩu
“Nghẹt thở” cuộc rượt đuổi tốc độ giữa cá mập và hải cẩu

(Dân trí) - Liên tục quần thảo ở vùng nước nông, đối tượng chính mà con cá mập này nhắm đến không ai khác ngoài những chú Hải cẩu con. Tuy nhiên, kẻ săn mồi này lại khó có thể ngờ được Hải cẩu trưởng thành đã có biện pháp để chống lại mình.

Thứ hai, 16/12/2019 - 10:08

Can thiệp sớm là vô cùng quan trọng trong việc phục hồi ngôn ngữ đối với bệnh nhân nghe kém
Can thiệp sớm là vô cùng quan trọng trong việc phục hồi ngôn ngữ đối với bệnh nhân nghe kém

(Dân trí) - Tại sự kiện “Thế giới phẳng dành cho người khiếm thính” diễn ra ở Hà Nội ngày 15/12, Giáo sư, Bác sĩ Goh BeeSee Cố vấn cấp cao Khoa Tai Mũi Họng và phẫu thuật đầu cổ Đại học Y Kebangsaan Malaysia (UKM) khẳng định, can thiệp sớm là vô cùng quan trọng trong việc phục hồi ngôn ngữ đối với bệnh nhân nghe kém.

Thứ hai, 16/12/2019 - 10:05

Các nhà khoa học tìm thấy khu vực sâu nhất trên Trái đất
Các nhà khoa học tìm thấy khu vực sâu nhất trên Trái đất

(Dân trí) - Trong một nỗ lực lập bản đồ mới của NASA đã tiết lộ những chi tiết quan trọng về vùng đất ẩn giấu chưa từng được biết đến ở Nam Cực.

Thứ hai, 16/12/2019 - 06:20

Thử nghiệm thành công robot phẫu thuật chấn thương tùy chỉnh đặc biệt
Thử nghiệm thành công robot phẫu thuật chấn thương tùy chỉnh đặc biệt

(Dân trí) - Hệ thống phẫu thuật chấn thương độc đáo, hoạt động tại thủ đô của Nga, được cho là chưa có mô hình tương tự trên thế giới với khả năng thực hiện phần chính của công việc phẫu thuật ở chế độ tự động.

Thứ hai, 16/12/2019 - 06:16

Sông Đen dài 1000 dặm chảy dưới vịnh Greenland
Sông Đen dài 1000 dặm chảy dưới vịnh Greenland

(Dân trí) - Greenland mở rộng nền tảng cho gần 1.000 dặm (1.600 km) một thung lũng có thể chứa một con sông ngầm, vận chuyển nước từ Greenland đến khu vực phía Bắc bờ biển.

Thứ hai, 16/12/2019 - 06:11

Mục sở thị toàn bộ quá trình biến đổi của loài bọ cánh cứng khổng lồ
Mục sở thị toàn bộ quá trình biến đổi của loài bọ cánh cứng khổng lồ

(Dân trí) - Thay vì nhả tơ và tự bọc mình trong kén, bọ Hercules tự đắp nên buồng nhộng bằng chính phân của mình và tiến hành biến đổi hình thái ở trong đó.

Thứ hai, 16/12/2019 - 06:06

Các công bố quốc tế của Việt Nam được nhiều quốc gia nghiên cứu, tìm hiểu tham khảo
Các công bố quốc tế của Việt Nam được nhiều quốc gia nghiên cứu, tìm hiểu tham khảo

(Dân trí) - Không chỉ tiếp cận nghiên cứu các tri thức khoa học và công nghệ trên thế giới, các công bố quốc tế của Việt Nam cũng được nhiều quốc gia nghiên cứu, tìm hiểu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu và tạo cơ sở cho hoạt động hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ , đổi mới sáng tạo cũng như nhiều lĩnh vực trong đời sống.

Chủ nhật, 15/12/2019 - 05:12

Trí thông minh nhân tạo hoàn thành Bản giao hưởng số 10 còn dang dở của Beethoven
Trí thông minh nhân tạo hoàn thành Bản giao hưởng số 10 còn dang dở của Beethoven

(Dân trí) - Một nhóm các nhà âm nhạc và lập trình viên sẽ sử dụng trí thông minh nhân tạo để hoàn thành phần còn dang dở Bản giao hưởng số 10 của nhà soạn nhạc người Đức Ludwig van Beethoven, vào năm 2020 để kỷ niệm 250 năm ngày sinh của ông.

Chủ nhật, 15/12/2019 - 07:19

Hé lộ thêm phần bí ẩn về những viên đá tự di chuyển ở Thung lũng chết
Hé lộ thêm phần bí ẩn về những viên đá tự di chuyển ở Thung lũng chết

(Dân trí) - Các nhà khoa học vừa tìm thấy những bằng chứng mới về niên đại của những viên đá tự di chuyển tại Thung lũng Chết ở Mỹ.

Chủ nhật, 15/12/2019 - 07:15

ĐÁNG QUAN TÂM
Những người ngủ hơn 9 giờ một đêm có khả năng bị đột quỵ cao hơn 23%
Những người ngủ hơn 9 giờ một đêm có khả năng bị đột quỵ cao hơn 23%

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cảnh báo rằng ngủ nhiều hơn 9 giờ một đêm hoặc chợp mắt một giấc ngủ ngắn kéo dài liên tục sẽ làm tăng nguy cơ bị đột quỵ so với những người ngủ ít hơn tám giờ mỗi đêm.

Chủ nhật, 15/12/2019 - 06:59

Phát hiện loài nhện độc mới ở Mexico
Phát hiện loài nhện độc mới ở Mexico

(Dân trí) - Một nhóm các nhà nghiên cứu đến từ Đại học tự trị quốc gia Mexico (UNAM) gần đây đã phát hiện ra loài nhện violin hoàn toàn mới ở khu vực thung lũng nằm ở miền trung Mexico.

Thứ bảy, 14/12/2019 - 07:22

Uống cà phê có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer
Uống cà phê có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer

(Dân trí) - Một báo cáo mới của các nhà nghiên cứu đã tiết lộ rằng uống cà phê có thể giúp giảm nguy cơ rối loạn thoái hóa thần kinh.

Thứ bảy, 14/12/2019 - 07:19

NASA xác định các khu vực của sao Hỏa có nước đá ngay bên dưới bề mặt
NASA xác định các khu vực của sao Hỏa có nước đá ngay bên dưới bề mặt

(Dân trí) - Khi các phi hành gia của NASA đến thăm Sao Hỏa, họ sẽ cần thu thập nước đá của hành tinh này để cho nước uống và nhiên liệu.

Thứ bảy, 14/12/2019 - 07:15

Khoa học cùng với bé: Vì sao thỉnh thoảng ta lại có vết thâm tím trên người?
Khoa học cùng với bé: Vì sao thỉnh thoảng ta lại có vết thâm tím trên người?

(Dân trí) - Nếu bạn bị ngã xe đạp hoặc va vào góc bàn thì 1-2 ngày sau bạn sẽ thấy một vết màu xanh sẫm hoặc tím đen trên da ở chỗ bị va đập.

Thứ bảy, 14/12/2019 - 06:57

Điểm lại những đột phá công nghệ trong lĩnh vực vũ trụ của năm 2019
Điểm lại những đột phá công nghệ trong lĩnh vực vũ trụ của năm 2019

(Dân trí) - Ở thời điểm chỉ còn cách năm mới 2020 hơn 2 tuần, hãy cùng điểm lại những đột phá công nghệ đáng kinh ngạc trong lĩnh vực hàng không vũ trụ trên toàn thế giới trong năm 2019 vừa qua.

Thứ bảy, 14/12/2019 - 06:51

Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán, dự phòng một số bệnh truyền nhiễm ở địa bàn trọng điểm
Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán, dự phòng một số bệnh truyền nhiễm ở địa bàn trọng điểm

(Dân trí) - Bộ Khoa học và Công nghệ vừa thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ cấp quốc gia về “Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán, dự phòng một số bệnh truyền nhiễm ở địa bàn trọng điểm”. Đề tài do GS.TS Nguyễn Trọng Chính công tác tại Học viện Quân y cùng với 9 cộng sự thực hiện.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 11:23

Áp dụng tiêu chí của Giải thưởng Chất lượng Việt Nam sẽ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp
Áp dụng tiêu chí của Giải thưởng Chất lượng Việt Nam sẽ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp

(Dân trí) - Ngày 13/12 tại Hà Nội, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TĐC), Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo “Hoàn thiện mô hình hoạt động của doanh nghiệp theo các tiêu chí Giải thưởng Chất lượng quốc gia”.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 10:53

Vì sao mùi hương có thể đánh thức ký ức?
Vì sao mùi hương có thể đánh thức ký ức?

(Dân trí) - Một mùi thơm bất chợt giống như một chiếc cổng thời gian ngay lập tức đưa bạn từ một con phố nhộn nhịp đông đúc trở về với một nơi bình lặng bạn đã từng đến nhiều năm trước. Khoa học cho biết mùi thơm có thể đánh thức những kỷ niệm đã bị lãng quên từ lâu.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 06:40

Thực vật cũng có thể phát ra âm thanh khi bị căng thẳng
Thực vật cũng có thể phát ra âm thanh khi bị căng thẳng

(Dân trí) - Những phát hiện mới này có thể thay đổi cách chúng ta nghĩ về vương quốc thực vật, vốn được coi là gần như im lặng cho đến bây giờ.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 06:34

Bất ngờ với nghiên cứu mới về sự hình thành oxy trên Trái đất
Bất ngờ với nghiên cứu mới về sự hình thành oxy trên Trái đất

(Dân trí) - Một nghiên cứu lập luận, ba giai đoạn của lượng oxy trong khí quyển Trái đất xảy ra một cách tự nhiên, không phải là kết quả của các cuộc cách mạng sinh học hay kiến ​​tạo.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 06:28

Xem nông dân nước ngoài diệt cỏ dại bằng… máy phun lửa
Xem nông dân nước ngoài diệt cỏ dại bằng… máy phun lửa

(Dân trí) - Thay vì dùng thuốc hóa học độc hại, những người nông dân nước ngoài đã sử dụng hệ thống phun lửa cỡ lớn để thiêu chết cỏ dại trên toàn bộ cánh đồng.

Thứ sáu, 13/12/2019 - 06:11