Cá có thể đã tiến hóa hơn 30 lần để sống trên mặt đất

Dân trí Theo một nghiên cứu mới về sự đa dạng của loài cá lưỡng cư đang sống hiện nay, loài cá đầu tiên đặt chân lên đất liền cách đây hơn 350 triệu năm không phải là một sự may mắn.

Qua các thời đại, những người bạn đại dương của chúng ta có thể tiến hóa khả năng ra khỏi nước ít nhất 30 lần. Nghiên cứu đã nêu bật những yếu tố thúc đẩy những thay đổi về lối sống cực đoan và có thể gợi lại cách mà loài cá đầu tiên đã di chuyển lên đất liền.


Cá lon mây ở Mauritius hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh khi ra khỏi nước.

Cá lon mây ở Mauritius hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh khi ra khỏi nước.

Sandy Kawano thuộc Viện Tổng hợp Toán học và Sinh học quốc gia tại Knoxville, Tennessee, người không tham gia vào nghiên cứu này cho biết: "Thật thú vị ... những chuyển đổi lối sống này có thể không khó suy đoán".

Để tiến hành nghiên cứu, Terry Ord và Georgina Cooke tại Đại học New South Wales ở Kensington, Úc, đã nghiên cứu qua các bài báo khoa học về cá và theo dõi sự di chuyển lên mặt đất của chúng. Điều đó cho phép họ đếm được số lần mà loài cá này ra khỏi nước, và xác định xem những loài quen sống trên cạn này có điểm gì chung.

Hai nhà nghiên cứu đã tìm ra 130 loài cá sống trên đất hiện nay từ lươn Mỹ (Anguilla rostrata), chúng thường bò giữa các ao sau khi trời mưa, đến bọ cạp biển có xương sống dài (Taurulus bubalis), một loài cá ven biển trông rất lộng lẫy thường nhảy ra khỏi các bể thủy triều khi nồng độ oxy giảm xuống quá thấp. Và sau đó là loài thích sống trong bùn ở Đại Tây Dương (tên khoa học là Periophthalmus barbarous), một loài cá có đôi mắt hình củ hành và vây giống như tay bò quanh trên các bãi bùn để tìm thức ăn.

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Evolution vào tháng 6 này, cây phả hệ của cá thể hiện cứ 33 họ có ít nhất một con cá có ái lực với mặt đất rắn. Vì vậy, chắc chắn chúng nhảy lên mặt đất và tiến hóa ít nhất nhiều lần.

Một họ cá được xem là rất gần gũi: cá lon mây, một nhóm cá ven biển đặc biệt ưa thích sống trên đất liên mà tác giả đã nghiên cứu trong tự nhiên để tạo ra một phả hệ đã được tinh chỉnh. Cá lon mây mà nhóm nghiên cứu tìm thấy, đã nhảy lên mặt đất ít nhất ba lần khác nhau, và nhiều hơn có thể là bảy lần. Cá lon mây nhảy Thái Bình Dương (Alticus arnoldorum) là một điển hình – chúng đã dành cuộc sống trưởng thành nhảy xung quanh đá và có cơ thể phù hợp với những chiếc vây giống như cái cốc hút giúp chúng bám chặt vào đá khi bị sóng xô. Cá lon mây không thích nước, vì vậy nếu bạn đuổi theo chúng, chúng sẽ chạy vào những tảng đá.

Trong quá trình nghiên cứu loài cá này, các tác giả đã nhận ra rằng, hai loài cá lon mây được phân loại là những loài thực sự sống ở "biển" nhưng đã dành một khoảng thời gian hợp lý để ra khỏi nước. Loài cá này là đại diện cho các nhóm khác mà các nhà nghiên cứu đã tìm thấy mối quan hệ giữa chúng với đất liền. 33 có thể là ước tính quá thấp về số lần tiến hóa của những loài thích ở trên cạn trong số những loài đang sống.

Kawano ca ngợi sự kết hợp các loại dữ liệu khác nhau của nhóm - từ các bài báo nghiên cứu đến các bể thủy triều - và ghi lại sự đa dạng về mặt sinh thái của những loài thích sống trên cạn này như thế nào, không chỉ một cách sống lưỡng cư.

Tuy nhiên, việc di chuyển lên mặt đất sinh sống dường như chỉ xảy ra chủ yếu ở những vùng bãi triều: là những vùng bị phủ kín bởi nước khi thủy triều lên cao và lộ ra khi triều xuống thấp. Michel Laurin, một nhà cổ sinh vật học thuộc Cơ quan nghiên cứu quốc gia Pháp CNRS ở Paris cho biết, phát hiện này có thể ám chỉ lối sống của tổ tiên chúng ta đã di chuyển lên mặt đất. Có một số suy đoán rằng, loài cá thích sống trên cạn đầu tiên đã mạo hiểm ra khỏi nước ngọt. Tuy nhiên, ông cho rằng: "tất cả những phát hiện gần đây cho thấy tổ tiên của chúng ta đến từ biển". Những khu vực bãi triều dường như là bàn đạp cho việc di chuyển lên mặt đất như ngày nay, có lẽ cũng đã cách đây hàng trăm triệu năm.

Minh Trang (Theo sciencemag )

MỚI NHẤT
Dùng giấy nilon để ấp gà con thay cho vỏ trứng.
Dùng giấy nilon để ấp gà con thay cho vỏ trứng.

(Dân trí) - Còn gì tuyệt hơn khi xem một chú gà nở ra từ một quả trứng? Tuy nhiên, các nhà khoa học Nhật Bản đã đưa ra một phương pháp sử dụng giấy nilon thay cho vỏ trứng (và một số thiết bị khác để đảm bảo điều kiện thích hợp cho quá trình nở).

Thứ ba, 21/06/2016 - 02:28

Đầu tư gần 4 nghìn tỷ cho phát triển Khoa học và Công nghệ
Đầu tư gần 4 nghìn tỷ cho phát triển Khoa học và Công nghệ

(Dân trí) - Trước thực trạng Khoa học và Công nghệ (KH&CN) còn nhiều hạn chế, yếu kém, chưa có nhiều bước đột phá, các sản phẩm công nghệ cao còn ít, chưa có sản phẩm, lĩnh vực sản xuất đạt trình độ quốc gia và khu vực … mới đây, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án phát triển KH&CN giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ hai, 20/06/2016 - 09:11

Sử dụng ánh sáng mặt trời, nước để sản xuất năng lượng tái tạo hydro
Sử dụng ánh sáng mặt trời, nước để sản xuất năng lượng tái tạo hydro

(Dân trí) - Trường đại học gần đây mới thỏa thuận nghiên cứu một năm nhằm tiếp tục phát triển công nghệ với công ty HyperSolar nhằm mục đích thương mại hóa năng lượng hydro tái tạo với chi phí thấp.

Thứ hai, 20/06/2016 - 02:37

Tiếp xúc với điện có thể giúp chữa lành vết thương cho bệnh nhân tiểu đường
Tiếp xúc với điện có thể giúp chữa lành vết thương cho bệnh nhân tiểu đường

(Dân trí) - Khi cơ thể bị một vết thương, những tín hiệu điện xung quanh vị trí bị tổn thương sẽ giúp các tế bào di chuyển đến đó và đây như một phần của quá trình chữa lành vết thương.

Thứ hai, 20/06/2016 - 10:02

Tập thể dục đúng lúc sẽ  tăng cường trí nhớ
Tập thể dục đúng lúc sẽ tăng cường trí nhớ

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới đây cho thấy những người tập thể dục đúng lúc sau khi học sẽ tăng cường trí nhớ. Tuy nhiên việc tập thể dục này phải được thực hiện trong một khoảng thời gian cụ thể và không ngay lập tức sau khi học.

Thứ hai, 20/06/2016 - 09:49

Những nghiên cứu về y dược xứng tầm quốc tế của các nhà khoa học Việt (phần 2)
Những nghiên cứu về y dược xứng tầm quốc tế của các nhà khoa học Việt (phần 2)

(Dân trí) - Kết quả nghiên cứu đề tài của các nhà khoa học đã làm tiền đề tạo nên các quy trình điều trị bệnh hay sản xuất vắc xin ở trình độ đẳng cấp quốc tế. Không chỉ bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng mà các kết quả nghiên cứu cũng giúp cho Việt Nam làm chủ công nghệ, tiết kiệm chi phí trong điều trị bệnh …

Thứ hai, 20/06/2016 - 06:56

Phát hiện ra người khổng lồ cổ đại?
Phát hiện ra người khổng lồ cổ đại?

(Dân trí) - Những người theo thuyết âm mưu trực tuyến cho rằng đã phát hiện ra người khổng lồ cao tới 9 feet (khoảng 2.74m), điều này có thể báo trước sự trở lại của các vị thần Mesopotamia cổ đại đang dạo gần kim tự tháp Giza ở Ai Cập.

Thứ hai, 20/06/2016 - 05:35

Loài cá nhiệt đới có thể nhận diện khuôn mặt người
Loài cá nhiệt đới có thể nhận diện khuôn mặt người

(Dân trí) - Một loài cá nhiệt đới đã được chứng minh là có khả năng nhận diện khuôn mặt của người. Đây cũng là loài cá đầu tiên bộc lộ được khả năng này.

Chủ nhật, 19/06/2016 - 06:46

Những nghiên cứu về y dược xứng tầm quốc tế của các nhà khoa học Việt
Những nghiên cứu về y dược xứng tầm quốc tế của các nhà khoa học Việt

(Dân trí) - Thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ cho hay, chương trình: “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ tiên tiến phục vụ bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng” giai đoạn 2011-2015 có 43 đề tài/dự án thì đều đã có kết quả được công bố trên các tạp chí khoa học công nghệ có uy tín quốc gia hoặc quốc tế.

Chủ nhật, 19/06/2016 - 09:22

Người có ảnh hưởng lớn đối với KH&CN Nhật Bản sẽ đến Việt Nam
Người có ảnh hưởng lớn đối với KH&CN Nhật Bản sẽ đến Việt Nam

(Dân trí) - Ông Koji Omi – Một nhân vật chính trị quan trọng và là một trong những người có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực khoa học và công nghệ tại Nhật Bản sẽ đến Việt Nam vào đầu tháng 7 tới để tham dự một hội nghị khoa học của “Gặp gỡ Việt Nam”

Chủ nhật, 19/06/2016 - 01:10

Google Earth phát hiện ra quái vật giống mực khổng lồ dài 120m?
Google Earth phát hiện ra quái vật giống mực khổng lồ dài 120m?

(Dân trí) - Câu chuyện dân gian Bắc Âu kể về một sinh vật khổng lồ đã ám ảnh những vùng biển Bắc băng giá, nơi mà nó đã tấn công các tàu đi qua bằng những xúc tu khổng lồ. Và những nhà lý luận mưu mô tuyên bố đã phát hiện ra Kraken huyền thoại này đang bơi ngoài khơi của bờ biển thuộc đảo Deception gần Nam Cực.

Chủ nhật, 19/06/2016 - 12:31

Hàng nghìn con cua nhện khổng lồ tập trung tại cảng Úc
Hàng nghìn con cua nhện khổng lồ tập trung tại cảng Úc

(Dân trí) - Theo mô tả của một nhà khoa học “một lượng động vật giáp xác lớn nhất từ trước đến nay mà tôi từng thấy - và nó sẽ lớn hơn”. Một loài cua nhện khổng lồ tập trung hàng nghìn con để lột xác trong đống vỏ và càng đang di chuyển ở Úc.

Thứ bảy, 18/06/2016 - 06:33

ĐÁNG QUAN TÂM
Chú rùa đầu tiên trên thế giới mang chiếc mai bằng công nghệ in 3D
Chú rùa đầu tiên trên thế giới mang chiếc mai bằng công nghệ in 3D

(Dân trí) - Một nhóm các chuyên gia người Brazil đã thiết kế một vỏ mai rùa bằng công nghệ in 3D cho một chú rùa cạn bị mất đến 85% lớp mai trên cơ thể trong một vụ cháy rừng. Đây là chú rùa đầu tiên trên thế giới mang trên mình chiếc mai bằng công nghệ in 3D.

Thứ bảy, 18/06/2016 - 07:07

Phát hiện gen chống virus viêm gan B
Phát hiện gen chống virus viêm gan B

(Dân trí) - Các nhà khoa học thuộc Viện Y học bức xạ thuộc Viện Quân y, Trung Quốc mới đây đã phát hiện ra một loại gen mang tên “INTS10” có thể kích hoạt chức năng miễn dịch bẩm sinh ở người, phát huy được tác dụng ức chế sự tái phát bệnh viêm gan B.

Thứ bảy, 18/06/2016 - 12:13

Phát thải cácbon toàn cầu giữ nguyên trong năm 2015
Phát thải cácbon toàn cầu giữ nguyên trong năm 2015

(Dân trí) - Theo số liệu mới nhất của BP, phát thải cácbon đã ngừng tăng trong năm 2015. Trong báo cáo gần đây, BP đã tìm ra xu thế chung về sử dụng năng lượng tái tạo toàn cầu đang gia tăng và sử dụng than giảm dẫn đến ngừng tăng khí thải cácbon, đây là lần đầu tiên phát thải cácbon giữ ở mức ổn định trong một thập kỷ. Quá trình ngừng tăng này rõ ràng là tốt, nhưng có lẽ sẽ không kéo dài.

Thứ bảy, 18/06/2016 - 12:08

Bức ảnh đẹp thể hiện sự kết nối giữa con người và loài voi
Bức ảnh đẹp thể hiện sự kết nối giữa con người và loài voi

(Dân trí) - Một thái độ không thể phủ nhận về nhân phẩm, trí tuệ và lòng từ bi của loài voi, đã khiến chúng trở thành một trong những loài động vật được tôn sùng nhất trên thế giới.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 08:45

Nuôi con bằng sữa mẹ làm tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ béo phì
Nuôi con bằng sữa mẹ làm tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ béo phì

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho thấy, cho con bú có thể giúp trẻ chống lại bệnh tật và làm giảm nguy cơ béo phì ở trẻ. Những trẻ được bú sữa mẹ có hệ thống miễn dịch mạnh hơn và ít nguy cơ tăng cân quá mức.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 03:24

Phát hiện thiên thạch chưa từng thấy trước đây
Phát hiện thiên thạch chưa từng thấy trước đây

(Dân trí) - Cách đây khoảng 470 triệu năm, hai tiểu hành tinh đã đâm vào nhau trong khoảng không vũ trụ và vỡ thành nhiều mảnh. Qua hàng triệu năm, những mảnh vỡ này đã rơi xuống trái đất như những sao băng và đã được các nhà khoa học biết rất rõ.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 11:42

Các cặp thực phẩm  kỵ nhau và nên tránh
Các cặp thực phẩm kỵ nhau và nên tránh

(Dân trí) - Muốn có bữa ăn ngon, cần biêt chọn các loại thực phẩm phù hợp để phối hợp chế biến thành các món ăn vùa bổ dưỡng vừa hợp khẩu vị người ăn. Và điều quan trọng là không bao giờ dung chung những thực phẩm kỵ nhau.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 09:32

Xương và vỏ sò ốc có thể làm công thức bê tông mới
Xương và vỏ sò ốc có thể làm công thức bê tông mới

(Dân trí) - Đối chiếu xi măng dạng nhão - thành phần liên kết bê tông - với cấu trúc và tính chất của vật liệu tự nhiên như xương, vỏ sò, và bọt biển sâu, các nhà nghiên cứu nhận thấy những vật liệu sinh học này đặc biệt chắc chắn và bền, một phần nhờ vào cấu trúc kết cấu chính xác của chúng ở nhiều quy mô chiều dài, từ mức độ phân tử đến vĩ mô, hay nhìn thấy được.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 04:17

Ánh sáng xanh có thể làm giảm chứng đau nửa đầu
Ánh sáng xanh có thể làm giảm chứng đau nửa đầu

(Dân trí) - Những người mắc chứng đau nửa đầu sau khi tiếp xúc với ánh sáng thường cảm thấy đau đầu hơn. Nhưng khi được tiếp xúc với ánh sáng xanh thì cơn đau lại được giảm đi. Phản ứng này có liên quan đến sự kết nối với bộ não.

Thứ sáu, 17/06/2016 - 03:33

Sự thoát thân kỳ diệu của phôi ếch xanh trước những kẻ thù
Sự thoát thân kỳ diệu của phôi ếch xanh trước những kẻ thù

(Dân trí) - Khi bị đe dọa bởi những kẻ thù, phôi ếch xanh (một loài ếch nhỏ ở Nam Mỹ) có thể phát hiện ra các mối đe dọa và nhảy ra khỏi trứng của nó và thoát thân một cách an toàn chỉ trong vài giây.

Thứ năm, 16/06/2016 - 09:02

Xây dựng thành công quy trình sàng lọc ung thư phế quản
Xây dựng thành công quy trình sàng lọc ung thư phế quản

(Dân trí) - Văn phòng các chương trình KH&CN cấp nhà nước cho hay, nhóm nghiên cứu của Bệnh viện Phổi Trung ương do PGS.TS. Đinh Ngọc Sỹ đứng đầu mới đây đã xây dựng thành công quy trình sàng lọc ung thư phế quản (UTPQ) sử dụng ánh sáng huỳnh quang qua nội soi phế quản, quy trình chẩn đoán gen VGFR trong ung thư phế quản và quy trình điều trị đích ung thư phế quản bằng Bevacizumab phù hợp và khả thi tại Việt Nam

Thứ năm, 16/06/2016 - 03:19

Chuyện gì sẽ xảy nếu 1.500 núi lửa cùng lúc phun trào?
Chuyện gì sẽ xảy nếu 1.500 núi lửa cùng lúc phun trào?

(Dân trí) - Hiện nay, trái đất có 1.500 núi lửa hoạt động - có nghĩa là chúng có ít nhất một lần phun trào trong 10.000 năm qua. Núi lửa này nằm ngoài vành đai núi lửa liên tiếp ở đáy đại dương, khoảng 500 trong số đó đã phun trào trong thời kỳ lịch sử. Tuy nhiên, không phải tất cả các trận phun trào đều giống nhau.

Thứ năm, 16/06/2016 - 02:53