Chuyên gia nêu lý do nên tách 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT và đại học

Từ năm 2015, “kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông” được thay bằng tên gọi “kỳ thi trung học phổ thông quốc gia”.

Kỳ thi trung học phổ thông quốc gia năm 2015 có 8 môn thi, 2 loại cụm thi: Cụm thi tỉnh cho các thí sinh dự thi chỉ để xét tốt nghiệp do Sở GD&ĐT chủ trì; cụm thi liên tỉnh cho các thí sinh dự thi để xét công nhận tốt nghiệp và xét tuyển vào đại học, cao đẳng do trường đại học chủ trì, phối hợp với Sở GD&ĐT.

Năm 2017-2019, kỳ thi trung học phổ thông quốc gia chỉ còn duy nhất cụm thi tại mỗi tỉnh do Sở GD&ĐT chủ trì, các trường đại học, cao đẳng phối hợp thực hiện.

Kết quả kỳ thi này vừa phục vụ mục tiêu xét tốt nghiệp và để các trường sử dụng xét tuyển vào đại học.

Từ năm 2020 đến nay, “kỳ thi trung học phổ thông quốc gia” trở lại với tên gọi ban đầu “kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông”.

Ông Đào Tuấn Đạt, Trưởng Ban điều hành Trường THPT Anhxtanh (Hà Nội) cho rằng, có hai lý do để tách hai kỳ thi.

Thứ nhất, để công nhận tốt nghiệp và đánh giá quá trình dạy và học ở bậc học phổ thông, đề thi tốt nghiệp có độ khó trung bình. Nhưng để tuyển chọn học sinh vào học đại học cần đề thi có độ khó cao hơn.

Thứ hai, vì mục đích và tính chất của hai kỳ thi khác nhau nên không thể ghép vào nhau với một bài thi duy nhất. Một đề thi nghiêng về tốt nghiệp sẽ không có sự phân hoá, còn nghiêng về tuyển sinh đại học sẽ không đánh giá được đầy đủ các khía cạnh của quá trình dạy và học ở bậc phổ thông.

Thi tốt nghiệp trung học phổ thông để đánh giá mức độ hoàn thành chương trình sau 12 năm học, còn thi đại học nhằm tuyển chọn người có năng lực để lên bậc học cao hơn.

Do đó, quan điểm của ông Đạt đề xuất: Không nên duy trì quá nhiều kỳ thi riêng ở các đại học như hiện nay, bởi các kỳ thi này không có chuẩn chung, tốn kém và không tương đồng về chất lượng.

Thay vào đó, Bộ GD&ĐT nên “cầm trịch” kỳ thi để cấp một loại chứng chỉ quốc gia. Các trường đại học không tổ chức thi mà tự chủ xét tuyển học sinh theo các tiêu chí riêng của họ, đồng thời ưu tiên cho học sinh đã có chứng chỉ quốc gia ở kỳ thi mà Bộ GD&ĐT đã tổ chức.

TS. Nguyễn Thị Kim Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), cũng cho rằng không nên gộp hai kỳ thi vào làm một.

“Tôi cho rằng tốt nghiệp phổ thông nên tổ chức nhẹ nhàng, còn xét tuyển đại học thì nên có các kỳ thi phân loại chung thông qua những trung tâm khảo thí độc lập”, theo đề xuất của TS. Phụng.

Trưởng ban đào tạo một đại học lớn ở Hà Nội cũng chia sẻ, thứ nhất một đề thi khó đáp ứng được cả hai mục tiêu. Chẳng hạn đề thi toán vừa qua, phần câu hỏi để phần lớn thí sinh đủ điểm tốt nghiệp chiếm khoảng 50%, phần câu hỏi còn lại khó có thể phân loại tốt học sinh để phục vụ cho việc xét tuyển vào đại học.

Thứ hai, kỳ thi quan trọng nhưng giao toàn bộ cho địa phương khiến dư luận đặt ra tính liêm chính và đảm bảo công bằng trong tổng thể thực hiện kỳ thi.

Do đó chuyên gia này đề xuất, kỳ thi tốt nghiệp THPT nên tổ chức nhẹ nhàng, giao địa phương thực hiện nhưng kỳ thi đại học phải được Bộ GD&ĐT cầm trịch.

Còn lại, vẫn duy trì một số kỳ thi riêng mang tính quốc gia, do một số đại học lớn thực hiện như hiện nay.

"Tách hai kỳ thi là quay về thời của 60 năm trước"

Khác với các ý kiến trên đây, TS. Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, cho rằng nếu tách hai kỳ thi là quay về thời của 60 năm trước. Việc giáo dục thay đổi liên tục như vậy, ông cho là “đẽo cày giữa đường”.

Theo chuyên gia này, kỳ thi tốt nghiệp phổ thông là kỳ thi quốc gia, tổ chức chung thống nhất trong toàn quốc do Bộ GD&ĐT ra đề, chỉ đạo. Với quy mô học sinh lớn, việc tổ chức được phân cấp về cho các địa phương chịu trách nhiệm, đây là bước phát triển hợp lý.

Ở kỳ thi đại học, trước hết cần xuất phát từ lợi ích người học, thay vì bày ra nhiều kỳ thi tốn kém.

Do đó, ông ủng hộ quan điểm của Nghị quyết 29-NQ/TW, lần đầu tiên có chỉ đạo cụ thể về việc thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học dựa trên quan điểm lấy người học làm trung tâm, thay vì bày ra những kỳ thi rắc rối, tốn kém.

Chuyên gia này đưa ra kinh nghiệm của Hoa Kỳ cho thấy, gần 100 năm nay, việc tổ chức thi tuyển sinh đại học không phân về cho mỗi trường làm riêng, mà chủ yếu dựa trên kết quả của hai kỳ thi SAT và ACT do hai trung tâm khảo thí độc lập thực hiện.

Dựa trên kết quả này, ông cho rằng, các trường nên đưa ra tiêu chuẩn xét tuyển riêng. Tinh thần của Nghị quyết 29 và Luật Giáo dục đại học cũng theo hướng đó, không hạn chế các trường nhưng khuyến cáo xuất phát từ lợi ích người học.