Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận:

Yếu tố con người sẽ quyết định đến việc đổi mới giáo dục

Dân trí Nhân dịp năm mới Quý Tỵ, báo Dân trí có cuộc trao đổi với Giáo sư Tiến sỹ Phạm Vũ Luận - Bộ trưởng Bộ GD-ĐT về công việc đã triển khai trong năm 2012 và dự kiến những bước đi trong năm 2013 của ngành.

Trước hết xin cảm ơn Bộ trưởng đã dành thời gian để cùng trao đổi với báo Dân trí xung quanh một số vấn đề giáo dục mà xã hội đang đặc biệt quan tâm. Thưa Bộ trưởng, vào những ngày cuối năm 2012, Bộ GD-ĐT đã có những động thái rất quyết liệt để chấn chỉnh công tác đào tạo. Qua đó, cũng có ý kiến cho rằng Bộ trưởng đã có những thay đổi trong công tác quản lý so với thời gian đầu?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Tôi vẫn như xưa, không có gì thay đổi: Với những việc không thuộc về nguyên tắc, không phải là bản chất cốt lõi và có thể nhân nhượng, bỏ qua được thì tôi cho qua ngay một cách nhẹ nhàng. Còn những gì thuộc về nguyên tắc và bản chất của vấn đề thì tất cả mọi người, trong đó có tôi, phải thực hiện nghiêm túc, không thể tùy tiện hay xuê xoa được.
 
Bộ trưởng Phạm Vũ Luận

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận.

Tôi đồng ý với nhận xét cho rằng những quyết định của Bộ thời gian gần đây mạnh mẽ hơn. Đó là kết quả của việc học tập, quán triệt và thực hiện các Nghị quyết của Đảng và Quốc hội, là kết tinh trí tuệ của tập thể chuyên gia và cán bộ quản lý trong ngành và tiếp thu ý kiến đóng góp của nhân dân. Chúng tôi đã tổ chức kiểm điểm rất sâu sắc và nghiêm túc về trách nhiệm của tập thể và cá nhân Ban Cán sự Đảng Bộ cũng như trách nhiệm của các vụ, cục. Trên cơ sở thống nhất về tư tưởng, với sự quyết tâm cao, chúng tôi phải hành động. Cần nói thêm là những quyết định mới ban hành trong mấy tháng qua cũng nằm trong chương trình hành động thực hiện Kết luận Hội nghị TW 6 của Đảng về giáo dục đào tạo.

Mặc dù ngành giáo dục vẫn còn khuyết điểm nhưng năm 2012 chúng ta đã thấy có những sự thay đổi tích cực. Điều quan trọng là những chuyển biến này tạo một niềm tin nhất định đối với dư luận xã hội. Trong năm 2012, Bộ trưởng cảm thấy mình tâm đắc nhất điều gì?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Điều tôi tâm đắc nhất là những người làm giáo dục cảm nhận rất rõ rệt về sự quan tâm và ưu tiên đầu tư của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Năm 2012, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới suy thoái mạnh, chúng ta gặp rất nhiều khó khăn, nhiều ngành, nhiều địa phương phải cắt giảm ngân sách. Nhưng ngành giáo dục vẫn được quan tâm ưu tiên và hầu như không bị cắt giảm. Càng trong khó khăn, càng ở vùng sâu vùng xa, sự quan tâm và ưu tiên cho giáo dục càng rõ rệt. Đây là một trong những nhân tố quyết định giữ vững được các thành quả nền giáo dục của chúng ta.

Điều tâm đắc thứ hai của tôi là thành tựu của giáo dục đỉnh cao. Như các bạn đã biết, năm nay chúng ta có 31 lượt học sinh dự các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế, thì tất cả đều đoạt giải. Điều đặc biệt là lần đầu tiên có em học ở trường THPT vùng cao giành được Huy chương vàng môn Vật lý. Tôi muốn nói mấy ý nằm phía sau kết quả này.

Trước hết, đó là kết quả cố gắng của thầy và trò các nhà trường. Đồng thời, thành công này cũng liên quan đến việc thay đổi chủ trương của Bộ GD-ĐT. Chúng tôi đã thay đổi nội dung, hình thức, phương thức thi học sinh giỏi quốc gia theo chuẩn quốc tế, tách bạch công tác quản lý nhà nước với công tác chuyên môn, giao các hội khoa học (như Hội Toán học, Hội Vật lý…) và các nhà giáo giỏi có uy tín tổ chức việc ra đề thi, tuyển chọn và bồi dưỡng đội tuyển quốc gia.

Không chỉ thành công trong các kì thi Olympic quốc tế truyền thống, chúng ta còn đạt được kết quả cao ở một sân chơi mới là cuộc thi học sinh thế giới về nghiên cứu khoa học kỹ thuật (Intel ISEF). Sự kiện 3 học sinh THPT Việt Nam đạt giải Nhất tại cuộc thi này khẳng định sự chỉ đạo đúng hướng của Bộ trong việc thiết lập mối liên hệ giữa giáo dục phổ thông với giáo dục đại học và công tác nghiên cứu khoa học.

Điểm tâm đắc thứ ba là sự thay đổi trong công tác quản lý, rõ nhất là đối với quản lý giáo dục đại học. Trong năm 2012, chúng tôi đã đẩy mạnh giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các trường đại học, cao đẳng nhằm phát huy tối đa năng lực, tính chủ động, sáng tạo của các nhà trường. Đồng thời, công tác thanh tra kiểm tra của Bộ và chính quyền địa phương đối với việc chấp hành pháp luật trong giáo dục đào tạo cũng mạnh mẽ, chặt chẽ va đồng bộ hơn, xử lý cũng nghiêm hơn.

Song hành với những thành công, chắc hẳn cũng có những điều mà Bộ trưởng cảm thấy trăn trở. Vậy những điều đó là gì?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trăn trở của tôi thì nhiều. Hiện nay, trăn trở lớn nhất của tôi là những yếu kém, bất cập và tiêu cực của giáo dục vẫn còn. Những chuyển biến của ngành nhất là về chất lượng đã có nhưng chưa đồng đều và chưa mạnh mẽ. Lòng tự trọng, tự hào của một bộ phận thầy giáo và cán bộ quản lý giáo dục vẫn chưa được phát huy.

Chúng ta đang bàn đến đổi mới giáo dục sau năm 2015. Tuy nhiên việc đổi mới được hay không thì yếu tố con người vẫn phải được ưu tiên hàng đầu. Trong những năm qua mặc dù đã có những chính sách tích cực của ngành nhưng dường như vấn đề lương của giáo viên vẫn chưa có lời giải?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Tôi đồng ý với quan điểm con người là yếu tố quyết định. Đối với giáo dục thì yếu tố này là đặc biệt quan trọng. Để nâng cao chất lượng nhà giáo cần thì cần phải làm nhiều việc, trong đó có cả công tác bồi dưỡng về chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống, nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm, đảm bảo đời sống vật chất và những tôn vinh giá trị tinh thần đối với họ. Muốn làm được việc này, cần có nhiều giải pháp đồng bộ. Bộ GD-ĐT đã ban hành chuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên và hiệu trưởng, tiếp tục duy trì những cuộc vận động nhằm kêu gọi các nhà giáo là tấm gương về đạo đức, tự học và sáng tạo. Trong năm 2013, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, chỉ đạo hai trường ĐH sư phạm trọng điểm rà soát chương trình đào tạo để sản phẩm của các trường sư phạm có thể đáp ứng được yêu cầu mới.

Về chế độ tiền lương cho nhà giáo, Bộ GD-ĐT và Công đoàn giáo dục Việt Nam đã có đề xuất, kiến nghị về vấn đề tiền lương và thu nhập của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Vấn đề này sẽ được xem xét, xử lý trong tổng hòa các mối quan hệ và tương quan với các ngành nghề khác. Hy vọng tới đây việc cải cách chế độ tiền lương sẽ có những điều chỉnh mang tính lâu dài và căn bản .

Sau nhiều nỗ lực của Bộ GD-ĐT, Chính phủ đã đồng ý cho nhà giáo được tiếp tục được hưởng phụ cấp thâm niên. Tuy nhiên vẫn có những ý kiến cho rằng, việc cán bộ quản lý giáo dục không được hưởng phụ cấp này là bất cập. Quan điểm của Bộ trưởng về vấn đề này?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Ngay sau khi chế độ phụ cấp thâm niên cho nhà giáo được ban hành, Bộ GD-ĐT đã nhận được ý kiến của nhiều tập thể và cá nhân về việc cán bộ quản lý giáo dục không được hưởng phụ cấp thâm niên, trong khi phần lớn các đồng chí cán bộ quản lý giáo dục đều là giáo viên xuất sắc, có cống hiến lâu năm được bổ nhiệm và điều động lên.

Trên thực tế, vấn đề này đã được thảo luận, bàn bạc trong Chính phủ nhưng chưa giải quyết được vì vướng các quy định của luật công chức. Sau khi cân nhắc kỹ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định cho bảo lưu phụ cấp thâm niên trong 3 năm đối với các nhà giáo được điều động lên làm công tác quản lý ở sở, phòng giáo dục và đào tạo. Hy vọng rằng đề án cải cách tiền lương sắp tới sẽ khắc phục được bất cập này.

Hiện nay, còn một bất cập khác mà Bộ GD-ĐT đang nỗ lực làm việc với các bộ, ban ngành để giải quyết là vấn đề phụ cấp thu hút đối với giáo viên làm việc tại vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa trong 5 năm với tính toán rằng, sau 5 năm các thầy cô sẽ được luân chuyển về tuyến sau. Nhưng trên thực tế, rất nhiều giáo viên sau 5 năm không thể luân chuyển về vùng thuận lợi mà vẫn tiếp tục công tác ở vùng khó khăn, nhưng không được hưởng phụ cấp thu hút. Bộ GD-ĐT đề nghị tiếp tục có phụ cấp cho các nhà giáo này để tôn vinh họ, đồng thời khắc phục bất hợp lý khi nhà giáo có thâm niên làm việc lâu năm ở vùng sâu vùng xa lại có thu nhập thấp hơn nhà giáo vừa ra trường lên công tác ở cùng trường.

Xin cảm ơn Bộ trưởng. Chúc Bộ trưởng sang năm mới sức khỏe và tiếp tục thành công với vai trò là người lái con đò giáo dục cả nước.

Nguyễn Hùng (thực hiện)

MỚI NHẤT
Thành công tuyệt vời của phương châm “Chung sống với lũ”
Thành công tuyệt vời của phương châm “Chung sống với lũ”

(Dân trí) - Đề tài khoa học “Thoát lũ ra Biển Tây” của cố GS Nguyễn Sinh Huy đã được giải thưởng Nhân Tài Đất Việt năm 2012 vinh danh. Nhân dịp Xuân mới, chúng tôi xin giới thiệu tới bạn đọc bài viết của Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu xung quanh thành công này.

Thứ hai, 11/02/2013 - 10:48

Khi thầy giáo là… sao quảng cáo
Khi thầy giáo là… sao quảng cáo

Là giáo viên dạy môn Thể dục tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (quận 6, TPHCM) nhưng thầy Nguyễn Xuân Hiệp lại bén duyên nghệ thuật với hàng trăm clip quảng cáo và phim truyện phủ sóng trên truyền hình.

Thứ hai, 11/02/2013 - 10:17

Chàng trai đầu tiên mang “vàng” về Tây Bắc
Chàng trai đầu tiên mang “vàng” về Tây Bắc

Say mê học tập, thừa hưởng “gen” Vật lý từ bố mẹ, Ngô Phi Long (học sinh Trường THPT chuyên Sơn La, tỉnh Sơn La) đã vượt lên mọi khó khăn, thiếu thốn ở một vùng quê miền núi để làm nên kỳ tích: mang Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế đầu tiên về Tây Bắc.

Thứ hai, 11/02/2013 - 07:04

Càng khó khăn, tinh thần hiếu học càng phát triển mạnh mẽ
Càng khó khăn, tinh thần hiếu học càng phát triển mạnh mẽ

(Dân trí)-Năm 2012 là năm có nhiều khó khăn, thử thách, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế. Sự đổ vỡ của một số ngành nghề với hàng trăm ngàn doanh nghiệp đóng cửa đã gây nhiều vất vả cho người dân. Mặc dù vậy, năm 2012, phong trào khuyến học-khuyến tài vẫn phát triển mạnh mẽ.

Thứ hai, 11/02/2013 - 03:03

Thư gửi ba mẹ của một nữ sinh đón Tết nơi xứ người
Thư gửi ba mẹ của một nữ sinh đón Tết nơi xứ người

(Dân trí) - Nhớ da diết không khí sum vầy của gia đình thời khắc giao thừa, bạn Đỗ Ngọc Oanh, du học sinh đang học tập tại trường Gannon University (Mỹ) đã chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc của một người con xa nhà tới bố mẹ qua Dân trí trong dịp Tết đến Xuân về.

Thứ hai, 11/02/2013 - 12:16

Cử nhân Kinh tế là nữ phi công đầu tiên của Việt Nam
Cử nhân Kinh tế là nữ phi công đầu tiên của Việt Nam

Vài năm sau khi tốt nghiệp Đại học Kinh tế Quốc dân, cô gái Hà thành Nguyễn Thị Thanh Thủy (sinh năm 1982) hiện diện trong số hơn 108 phi công Việt Nam xuất thân từ Trung tâm huấn luyện bay của Vietnam Airlines (VNA), trong số này, chỉ có 2 người là nữ.

Chủ nhật, 10/02/2013 - 11:57

Gặp cô cử nhân 8X là đại biểu Quốc hội
Gặp cô cử nhân 8X là đại biểu Quốc hội

Gần một năm sau khi rời giảng đường ĐH, Hương Sen được đề cử, tham gia ứng cử và trúng cử đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Dương trong kỳ bầu cử Quốc hội, HĐND các cấp năm 2011. Cô là một trong ba đại biểu trẻ nhất của nhiệm kỳ Quốc hội khóa 13 (cùng SN 1986).

Chủ nhật, 10/02/2013 - 06:35

Niềm tin phi thường của người thầy khuyết tật
Niềm tin phi thường của người thầy khuyết tật

(Dân trí) - Đã bao năm nay, thầy Khiêm bước đi xiêu vẹo trên đôi nạng gỗ, thầm lặng đem những kiến thức học được từ trường, xã hội dạy cho bao lớp học trò nghèo, người tàn tật…

Chủ nhật, 10/02/2013 - 09:33

Tiến sĩ trẻ nghiên cứu sao lùn nâu
Tiến sĩ trẻ nghiên cứu sao lùn nâu

37 tuổi với 25 công trình được công bố trên các tạp chí chuyên ngành hàng đầu, từng nhận giải thưởng Henri Chrétien danh giá của Hội Thiên văn Mỹ, Tiến sĩ Phan Bảo Ngọc có vị trí nhất định trong giới thiên văn quốc tế.

Chủ nhật, 10/02/2013 - 09:09

Mừng tuổi trẻ em và việc hình thành thói quen, nhân cách
Mừng tuổi trẻ em và việc hình thành thói quen, nhân cách

(Dân trí) - Lì xì Tết là để mừng thêm tuổi mới, tiền ấy là để cho con trẻ vui. Do vậy, người lớn không nên lì xì nhiều, chỉ cần một số lượng tượng trưng và các con cũng đừng mong nhận thật nhiều tiền…

Chủ nhật, 10/02/2013 - 01:15

Lời chúc năm mới của “những người con xa nhà”
Lời chúc năm mới của “những người con xa nhà”

(Dân trí) - Trong thời khắc giao thừa và năm con Rắn đã "gõ cửa", du học sinh Việt ở các nước, những người phải đón Tết xa nhà, đã chia sẻ cảm xúc và gửi những lời chúc năm mới qua Dân trí.

Chủ nhật, 10/02/2013 - 12:56

Bạn đọc tiếp sức “cậu sinh viên mồ côi nuôi em bại não”
Bạn đọc tiếp sức “cậu sinh viên mồ côi nuôi em bại não”

(Dân trí)-Nhân dịp Tết đến xuân về, một bạn đọc Dân trí ở TP Cần Thơ cùng với người thân vừa quyết định “tiếp sức” cho em Trần Ngọc Sang-nhân vật trong bài viết “Cảm phục cậu sinh viên mồ côi nuôi em bại não” mỗi năm 12 triệu đồng trong 4 năm học đại học của Sang.

Chủ nhật, 10/02/2013 - 12:36

ĐÁNG QUAN TÂM
Du học sinh và mùa xuân trên xứ Kim chi
Du học sinh và mùa xuân trên xứ Kim chi

(Dân trí) - Cứ mỗi dịp xuân về, nỗi lòng của những người con xa xứ lại rộn ràng. Tết Nguyên đán, tết đoàn viên, nhưng bởi rất nhiều điều kiện khác nhau, bộ phận lớn du học sinh Việt Nam trên đất nước Kim chi phải ở lại đón mùa Xuân mới ở xứ người.

Thứ bảy, 09/02/2013 - 11:49

Ngôi sao Việt trên bầu trời khoa học thế giới
Ngôi sao Việt trên bầu trời khoa học thế giới

Họ là những nhà khoa học được cả thế giới vinh danh trong năm 2012. Bằng trí tuệ và tình yêu quê hương, họ đã thắp sáng những ngôi sao Việt trong bầu trời khoa học thế giới đồng thời đóng góp vào sự phát triển của nghiên cứu khoa học trong nước.

Thứ bảy, 09/02/2013 - 04:13

Người sáng tạo bộ phông chữ tiếng Thái trên máy tính
Người sáng tạo bộ phông chữ tiếng Thái trên máy tính

(Dân trí) - Bộ chữ Thái là một công cụ giao tiếp và để ghi nhận giá trị văn hóa trong cộng đồng người dân tộc Thái. Lần đầu tiên dân tộc Thái có bộ Font chữ trên máy vi tính. Đó là sản phẩm của người con gái vùng Tây Bắc - chị Lò Mai Cương.

Thứ bảy, 09/02/2013 - 03:55

Clip Du học sinh Việt khắp thế giới gửi lời chúc Tết Quý Tỵ
Clip Du học sinh Việt khắp thế giới gửi lời chúc Tết Quý Tỵ

(Dân trí) - Từ ý tưởng của Nghiêm Đức Mạnh, chàng sinh viên Thạc sĩ ngành Tài chính ở Italia, lần đầu tiên các du học sinh Việt Nam tại 17 quốc gia trên thế giới cùng nhau góp mặt trong một clip chúc Tết đặc biệt nhân dịp Tết Nguyên đán Quý Tỵ 2013.

Thứ bảy, 09/02/2013 - 01:22

Tết Việt trong mắt giảng viên Anh
Tết Việt trong mắt giảng viên Anh

(Dân trí)-Sống và làm việc tại Việt Nam đã 3 năm, cũng là 3 năm người giảng viên quốc tịch Anh với mái tóc bạch kim đón Tết tại đất nước này. Chúng tôi vừa có một buổi chuyện trò thú vị cùng thầy giáo Christopher Jeffery, người được rất nhiều sinh viên British University Vietnam yêu quý.

Thứ bảy, 09/02/2013 - 09:01

“Cảm ơn độc giả báo Dân trí đã viết tiếp ước mơ cho em”
“Cảm ơn độc giả báo Dân trí đã viết tiếp ước mơ cho em”

(Dân trí) - “Tưởng như ước mơ gieo chữ của em sẽ không thực hiện được nhưng may mắn có báo Dân trí đã cho em cơ hội được đến trường. Em cảm ơn độc giả, cảm ơn báo Dân trí nhiều lắm”- lời tâm sự của em Vi Thị Tâm

Thứ bảy, 09/02/2013 - 03:13

Thương binh người Thái nuôi 4 con học đại học
Thương binh người Thái nuôi 4 con học đại học

(Dân trí)-Đến xã Lạng Khê (Con Cuông, Nghệ An) hỏi về gia đình ông Vi Văn Lợi và bà Lô Thị Tuyến ai cũng biết, bởi việc hai ông bà nông dân người dân tộc Thái ở xã miền núi cao còn nhiều khó khăn mà có đến 4 con học đại học thì quả là chuyện lạ.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 04:53

Món quà vàng tuổi 18
Món quà vàng tuổi 18

Gương mặt trẻ tuổi nhất được nhận giải thưởng Quả cầu vàng năm 2012 là Nguyễn Hữu Thành (SN 1994, cựu học sinh Trường THPT chuyên Lê Quý Ðôn, Ðà Nẵng). Hữu Thành hiện là sinh viên Trường ÐH Công nghệ - ÐH Quốc gia Hà Nội.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 12:42

Thăm “ngôi trường mồ côi” giữa đại ngàn
Thăm “ngôi trường mồ côi” giữa đại ngàn

(Dân trí)-Đến thăm ngôi trường tiểu học Trung Lý II nằm nép mình sau những dãy núi cao ngút ngàn của xã nghèo nhất huyện Mường Lát (Thanh Hóa), chúng tôi xót lòng khi thấy các em học sinh co ro vì lạnh nhưng hơn cả là nỗi đau của hơn 30 em có hoàn cảnh mồ côi.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 09:01

8X Việt sống 4 châu lục, một ngày dùng 5 thứ tiếng
8X Việt sống 4 châu lục, một ngày dùng 5 thứ tiếng

Cô gái xinh đẹp đó là Hồ Thu Hương, sinh năm 1988 tại Hà Nội, nhưng năm lên 10 tuổi đã theo gia đình sang Cộng hòa Séc sinh sống. Cuộc sống đa văn hóa, đa ngôn ngữ, của một “công dân kiểu mới” bắt đầu từ đấy.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 08:27

Cậu học trò xứ Thanh và bí quyết giành giải Nhất Toán quốc gia
Cậu học trò xứ Thanh và bí quyết giành giải Nhất Toán quốc gia

(Dân trí) - Là một trong 4 học sinh của Trường THPT chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa) đạt giải nhất kỳ thi học sinh giỏi quốc gia với số điểm thuyết phục 30 điểm, Nguyễn Huy Dũng chia sẻ ước mơ của em sau này là được trở thành một giảng viên kinh tế.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 03:11

“Thưởng Tết” giáo viên bằng… gói bột ngọt
“Thưởng Tết” giáo viên bằng… gói bột ngọt

(Dân trí) - Nhắc đến thưởng Tết, nhiều giáo viên ở miền Tây không khỏi chạnh lòng. Có trường “thưởng” bằng cách hỗ trợ… gói bột ngọt ăn Tết. Đối với nhiều giáo viên, hai từ "thưởng Tết" nghe có gì đó "sang" quá.

Thứ sáu, 08/02/2013 - 12:03