Xếp hạng đại học, coi chừng giá trị ảo

Thế giới xếp hạng đại học từ lâu và vẫn đang làm, dù cách làm có nhiều mặt trái, ngày càng bị phê phán. Việt Nam bắt đầu làm, nên cần cảnh giác với những giá trị ảo.
 >> GS Nguyễn Văn Tuấn: “Việt Nam chưa sẵn sàng để thực hiện xếp hạng đại học”
 >> Đại học Việt Nam sẽ được phân thành 5 hạng

Từ giá trị thật đến giá trị ảo

Cách đánh giá kinh điển là dựa vào sản phẩm đầu ra của một trường ĐH - sinh viên ra trường có được xã hội chấp nhận không, xem công trình nghiên cứu có được ứng dụng vào thực tiễn hay không và đóng góp gì cho sự phát triển KT-XH, cho quốc gia, cho nhân loại…

Ví dụ: ĐH Oxford phát triển ra máy phân tích X-quang; ĐH Chicago đưa ra nguyên lý xây dựng nhà máy điện nguyên tử… đã tác động đến nhân loại thế nào. Mức độ thực hiện nghề nghiệp của sinh viên sau khi ra trường cũng là cơ sở để đánh giá ĐH…

Mãi sau này mới xuất hiện trào lưu hạng đại học (XHĐH), việc đánh giá do các báo, tạp chí danh tiếng thực hiện. Ví dụ, Time Education, American News… XHĐH theo một số tiêu chí mà họ đặt ra đáp ứng nhu cầu tra cứu chọn trường đi học thật nhanh, không mất thời gian tìm hiểu trường nào có thành tựu gì.

Vì vậy, những đánh giá này mang tính tương đối. Cũng có những cách đánh giá ảo hơn. Ví dụ, người viết bài này từng được phát một phiếu với câu hỏi: “Ông hãy nêu 30 trường ĐH mà ông thích” và câu hỏi này không kèm theo yêu cầu giải thích, làm rõ.

Thử hình dung, người ta phát đi 19.000 phiếu và chỉ có 1.600 người trả lời - tỷ lệ phản hồi chưa được 1% - để lấy thông tin đánh giá 40% tổng giá trị của một trường ĐH thì sẽ thấy giá trị xếp hạng đó ảo đến mức nào. Hay có những tiêu chí như chỉ số trích dẫn (trích dẫn công trình của một nhà khoa học nào đó vào các đề tài nghiên cứu sau này của các nhà nghiên cứu).

Giáo sư Ngô Bảo Châu đã có phát minh cực kỳ quan trọng và đạt giải thưởng hạng cao của thế giới, nhưng chỉ số trích dẫn chưa chắc đã cao vì ít người đọc được công trình của ông.

Trong khi đó, một công trình về y tế hay môi trường có thể được trích dẫn rất nhiều… Chỉ số trích dẫn cũng có thể là một chỉ số ảo, chưa kể người ta còn có thể vận động. Một giáo sư nổi tiếng của ĐH Harvard (Mỹ) đã gọi đó là “trò chơi” của các tạp chí.
 
Thí sinh sau khi hoàn thành bài thi tại Hội đồng thi ĐH Ngoại thương Hà Nội năm 2014. (Ảnh: Như Ý)
Thí sinh sau khi hoàn thành bài thi tại Hội đồng thi ĐH Ngoại thương Hà Nội năm 2014. (Ảnh: Như Ý)


Phải biết chúng ta đang làm gì

Thứ nhất, chúng ta đang ở giai đoạn đầu, cần dựa vào giá trị đích thực của một trường ĐH mà đánh giá thì mới không mất công tốn sức và tránh được giá trị ảo, mới đánh giá được đúng chất lượng của trường đó. Thế giới đi theo hướng tốp 50, 100, 500, 1.000 trường ĐH thì sao chúng ta lại tiếp cận theo hướng tốp cao, tốp thấp rất nhạy cảm đối với xã hội?

Hai là, mỗi khu vực, mỗi nước có một tiêu chí đánh giá trường ĐH phù hợp. Ví dụ, ở giai đoạn đất nước cần trường ĐH phải sáng tạo ra nhiều công nghệ mới, những giải pháp hữu ích cho xã hội để thúc đẩy phát triển KT-XH thì những tiêu chí như thế nên chiếm trọng số cao; những nghiên cứu cơ bản, chỉ số trích dẫn nên chiếm trọng số thấp hơn.

Lấy Nhật Bản làm một ví dụ, sau chiến tranh, tập trung toàn bộ vào ứng dụng để thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế phát triển; sau đó, những năm 60-70, đẩy mạnh khoa học cơ bản, dẫn đến nhiều phát minh và đạt giải Nobel… Chỉ số trích dẫn mà Dự thảo phân tầng và xếp hạng của ta có đề ra cũng nên cân nhắc về trọng số mặc dù cũng quan trọng.

Tại một hội nghị quốc tế ở Đài Loan (Trung Quốc), Hiệu trưởng ĐH Công nghệ thuộc ĐH Thanh Hoa Đài Loan nói: “Chúng tôi cần những đóng góp đích thực cho phát triển của mỗi quốc gia, của nhân loại thông qua những phát minh, những sáng chế”.

Ông này dẫn ví dụ về một Phó Giáo sư phát minh ra nguyên lý làm mát các thiết bị điện tử nhỏ, cụ thể là cho máy tính xách tay. Kết quả là, 7.600 doanh nghiệp toàn cầu phải mua phát minh này để sản xuất thiết bị làm mát máy tính, trong khi nhà phát minh này không đăng một bài báo quốc tế nào và cũng không có chỉ số trích dẫn nào, nhưng hằng năm đưa lại lợi ích rất lớn cho ĐH Thanh Hoa, cho đất nước và nhân loại.

Chính vì sự tiếp cận giá trị thật như thế nên Đài Loan chiếm 7 sản phẩm số một thế giới, trong đó, sản lượng vi mạch và máy tính xách tay của Đài Loan đứng số một thế giới dù chỉ có 22-23 triệu đân.

Ba chỉ số quan trọng nhất

Như vậy, bản chất thật của vấn đề là đóng góp vào sự phát triển KT-XH đất nước thông qua phát triển ĐH. Tiêu chí tiếp theo cần được coi trọng là mức độ thực hiện nghề nghiệp của sinh viên và dịch vụ chuyển giao tri thức (ra sản phẩm cho nhân loại từ nghiên cứu).

Ba chỉ số đó là quan trọng bậc nhất của một trường ĐH, sau đó mới là các tiêu chí đo gián tiếp như: nhiều nhà khoa học, nhiều phát minh sáng chế, đầu tư KHCN cao, tỷ lệ giảng viên trên sinh viên...

Nhưng, đo là đo thật, chứ không phải là đi hỏi 19.000 người chỉ có 1.600 người trả lời mà kết quả đó lại chiếm tới 40% trọng số của việc đánh giá… Đáng sợ nhất là “chạy” những người phản biện để lên hạng ảo hay tìm cách để có thể lên hạng nhưng giá trị thật thì không có.

Theo Thi Mai
Tiền Phong

 

Tag :
MỚI NHẤT
Khâm phục hai học sinh vượt khó, học giỏi
Khâm phục hai học sinh vượt khó, học giỏi

(Dân trí) - Sống trong cảnh nghèo khó, suốt 8 năm liền, Nguyễn Thị Thanh Ngân (học sinh lớp 8A1, Trường THCS Long Thuận, huyện Hồng Ngự, Đồng Tháp) và em Trần Phú Vinh - học sinh lớp 8A1, Trường THCS Tân Công Sính (huyện Tam Nông, Đồng Tháp) luôn nỗ lực học tập, đạt danh hiệu học sinh giỏi.
 >>  Cậu học trò mồ côi và giấc mơ trở thành cảnh sát biển

Chủ nhật, 12/10/2014 - 02:57

Việt Nam giành được 10 huy chương ở IMSO
Việt Nam giành được 10 huy chương ở IMSO

Chiều 11/10, ông Đoàn Công Thạo, Hiệu trưởng Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội), cho biết đoàn 12 học sinh của nhà trường đại diện cho Việt Nam tham dự kỳ thi toán và khoa học quốc tế (IMSO) đã giành được 10 huy chương.

Chủ nhật, 12/10/2014 - 02:44

Gần 6.500 học sinh tiểu học dự thi cuộc thi tiếng Anh quốc tế
Gần 6.500 học sinh tiểu học dự thi cuộc thi tiếng Anh quốc tế

(Dân trí) - Sáng 11/10, gần 6.500 học sinh giỏi tiếng Anh tới từ 182 trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội đã tham dự vòng 1 cuộc thi Vô địch TOEFL Primary 2014. Cuộc thi này nhằm đánh giá trình độ của thí sinh tham gia.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 08:16

Trường thu tiền bơm thuốc muỗi
Trường thu tiền bơm thuốc muỗi

(Dân trí) - Mặc dù Sở GD-ĐT Ninh Bình đã có công văn hướng dẫn thực hiện các khoản thu trong năm học 2014 - 2015 nhưng nhiều trường vẫn “xé rào” quy định thu những khoản vô lý như bơm thuốc muỗi, xây dựng lớp chuẩn… dưới vỏ bọc “tự nguyện” của phụ huynh.
 >>  Trẻ mầm non phải đóng tiền trả nợ cho trường?
 >>  Phụ huynh “khóc ròng” vì các khoản đóng đầu năm
 >>  Loạn phí đóng góp “tự nguyện” đầu năm

Thứ bảy, 11/10/2014 - 06:14

62 sinh viên được xét tuyển vào học 2 ngành chương trình tiên tiến
62 sinh viên được xét tuyển vào học 2 ngành chương trình tiên tiến

(Dân trí) - Trường ĐH Cần Thơ vừa có thông tin kết quả xét tuyển vào các ngành Công nghệ sinh học và Nuôi trồng thủy sản chương trình tiên tiến năm 2014.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 04:52

Bến Tre: Trao 145 suất học bổng đến học sinh, sinh viên nghèo học giỏi
Bến Tre: Trao 145 suất học bổng đến học sinh, sinh viên nghèo học giỏi

(Dân trí) - Ngày 11/10, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bến Tre đã tổ chức trao 145 suất học bổng Võ Văn Khánh năm học 2014 -2015 cho các học sinh, sinh viên nghèo học giỏi tại địa phương.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 04:28

Ngành GD-ĐT phát động thi đua “Dạy tốt - Học tốt”
Ngành GD-ĐT phát động thi đua “Dạy tốt - Học tốt”

Bộ GD-ĐT có văn bản phát động phong trào thi đua "Dạy tốt - Học tốt" và xét khen thưởng đối với các Sở GD-ĐT năm học 2014-2015. Mục tiêu của phong trào nhằm động viên đội ngũ lao động toàn ngành chủ động, sáng tạo, quyết tâm thi đua "Dạy tốt - Học tốt" nhằm đổi mới căn bản chất lượng GD-ĐT; phấn đấu hoàn thành xuất sắc các lĩnh vực công tác năm học 2014-2015.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 11:51

Học thạc sĩ ở Mỹ về quê làm dệt dân tộc Jrai
Học thạc sĩ ở Mỹ về quê làm dệt dân tộc Jrai

Tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành quy hoạch vùng và đô thị (Trường Đại học Tổng hợp Hawaii, Mỹ) nhưng trăn trở với những giá trị văn hóa của dân tộc mình đang có nguy cơ mai một, anh Siu Hril đã trở về quê với nhiệt huyết khôi phục nghề dệt truyền thống của ông cha…

Thứ bảy, 11/10/2014 - 10:52

Tuyển sinh 2015: Nhiều trường xét tuyển với nhiều nhóm môn thi mới
Tuyển sinh 2015: Nhiều trường xét tuyển với nhiều nhóm môn thi mới

(Dân trí) - Ngày 10/10, Bộ GD-ĐT công bố Đề án tuyển sinh riêng của 4 trường ĐH,CĐ là Trường ĐH Nam Cần Thơ,trường ĐH Phan Thiết, CĐ Nông lâm Đông Bắc, CĐ Công nghệ và thương mại Hà Nội. Theo đó, trường ĐH Nam Cần Thơ đưa môn công nghệ vào xét tuyển.
 >> Tuyển sinh 2015: Nhiều trường chọn cả 2 phương thức tuyển sinh
 >> Tuyển sinh 2015: Nhiều kiểu xét tuyển vào đại học

Thứ bảy, 11/10/2014 - 10:39

Phó Thủ tướng ký quyết định thành lập Trường Đại học Hạ Long
Phó Thủ tướng ký quyết định thành lập Trường Đại học Hạ Long

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định thành lập Trường Đại học Hạ Long trên cơ sở Trường Cao Đẳng Sư phạm Quảng Ninh và Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch Hạ Long.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 10:34

Kiểm tra việc dạy học tiếng Anh trong trường mầm non
Kiểm tra việc dạy học tiếng Anh trong trường mầm non

(Dân trí) - Các đơn vị liên kết tại các cơ sở trường mầm non tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho trẻ mầm non không đúng quy định sẽ bị đình chỉ.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 09:04

ĐH Thương mại tuyển sinh thạc sĩ MBA - Quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ
ĐH Thương mại tuyển sinh thạc sĩ MBA - Quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chương trình thạc sĩ MBA - Quản lý doanh nghiệp vừa & nhỏ liên kết giữa Đại học Thương Mại và Đại học Quebec ở Trois-Rivières (UQTR) là chương trình đầu tiên của Canada liên kết đào tạo với Việt Nam tại Hà Nội và được thiết kế theo tiêu chuẩn Bắc Mỹ.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 09:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Tuyển sinh 2015: ĐH Y Hà Nội sẽ sơ tuyển các môn Toán, Hóa và Sinh
Tuyển sinh 2015: ĐH Y Hà Nội sẽ sơ tuyển các môn Toán, Hóa và Sinh

(Dân trí) - PGS.TS Nguyễn Đức Hinh, Hiệu trưởng trường ĐH Y Hà Nội cho biết, tuyển sinh 2015, trường sẽ thực hiện sơ tuyển đối với các thí sinh dự thi vào trường với 3 môn Toán, Hóa học, Sinh học và dựa vào kết quả kỳ thi THPT quốc gia để xét tuyển.

Thứ bảy, 11/10/2014 - 08:21

Trường mầm non xuống cấp, học sinh phải đi học nhờ
Trường mầm non xuống cấp, học sinh phải đi học nhờ

(Dân trí) - Do cơ sở mầm non chính nằm ở thôn Đồng Sơn (xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam) xuống cấp nghiêm trọng, để đảm bảo an toàn cho hơn 70 trẻ nhỏ theo học ở đây, nhà trường đã phải di chuyển các trẻ sang học nhờ ở thôn khác.
 >> Nhiều công trình trường học tiền tỷ bỏ hoang
 >> Sân trường là đường lộ nông thôn: Vừa chơi vừa tránh xe
 >> Vẫn còn điểm trường chỉ mới xây cổng và hàng rào

Thứ bảy, 11/10/2014 - 12:08

TPHCM bỏ danh hiệu học sinh Giỏi, Tiên tiến ở bậc tiểu học
TPHCM bỏ danh hiệu học sinh Giỏi, Tiên tiến ở bậc tiểu học

(Dân trí) - Từ năm học này, TPHCM sẽ bỏ danh hiệu Học sinh Giỏi, Tiên tiến... ở bậc tiểu học, thay vào đó là đánh giá “hoàn thành” hoặc “chưa hoàn thành”.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 05:35

Đóng học phí chậm 30 ngày sẽ bị phạt 10% mỗi tháng
Đóng học phí chậm 30 ngày sẽ bị phạt 10% mỗi tháng

(Dân trí) - Phân hiệu Cà Mau - Đại học Bình Dương (phường 5, TP. Cà Mau, tỉnh Cà Mau) đưa ra thông báo với nội dung nếu sinh viên đóng học phí chậm sẽ bị phạt nặng khiến nhiều sinh viên hoang mang.
 >>  Đề nghị chuyển công tác hiệu trưởng bắt phụ huynh viết giấy khất nợ học phí
 >>  Thiếu tiền đóng học phí, phụ huynh phải viết... giấy khất nợ

Thứ sáu, 10/10/2014 - 04:10

Người giàu nhất thế giới chia sẻ cách dạy con về tiền bạc
Người giàu nhất thế giới chia sẻ cách dạy con về tiền bạc

Warren Buffett - một trong những người giàu nhất thế giới - chia sẻ với các bậc cha mẹ cách dạy con về tiền bạc.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 04:06

Nghiêm cấm Ban Đại diện Cha mẹ Học sinh vận động các khoản thu trái quy định
Nghiêm cấm Ban Đại diện Cha mẹ Học sinh vận động các khoản thu trái quy định

(Dân trí) - Đà Nẵng không cho phép Ban Đại diện cha mẹ học sinh vận động các khoản thu trái quy định tại các văn bản chỉ đạo của UBND và văn bản hướng dẫn của Sở GD-ĐT thành phố.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 02:54

Tuyển sinh 2015: Nhiều trường chọn cả 2 phương thức tuyển sinh
Tuyển sinh 2015: Nhiều trường chọn cả 2 phương thức tuyển sinh

(Dân trí) - Bộ GD-ĐT vừa tiếp tục công bố thêm Đề án tuyển sinh năm 2015 của 4 trường ĐH, CĐ. Theo đó, nhiều trường sử dụng hai phương thức tuyển sinh trong tuyển sinh năm 2015.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 02:50

Chiến lược ôn thi THPT quốc gia 2015
Chiến lược ôn thi THPT quốc gia 2015

Đứng trước kỳ thi THPT quốc gia 2015 với nhiều thay đổi, học sinh cần tìm ra chiến lược để vượt vũ môn thành công. Đánh giá đúng năng lực bản thân và hiểu rõ đề thi là giải pháp tối ưu để học sinh hoàn thành mục tiêu đỗ vào trường đại học mà mình mong muốn.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 02:30

Chiến lược ôn thi THPT quốc gia 2015
Chiến lược ôn thi THPT quốc gia 2015

Đứng trước kỳ thi THPT quốc gia 2015 với nhiều thay đổi, học sinh cần tìm ra chiến lược để vượt vũ môn thành công. Đánh giá đúng năng lực bản thân và hiểu rõ đề thi là giải pháp tối ưu để học sinh hoàn thành mục tiêu đỗ vào trường đại học mà mình mong muốn.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 02:27

Nỗi khổ của thầy trò trong ngôi trường hơn 50 tuổi chờ... sập
Nỗi khổ của thầy trò trong ngôi trường hơn 50 tuổi chờ... sập

(Dân trí) - Hơn 200 thầy và trò Trường tiểu học Phú Nhuận, xã Phước Thuận (huyện Ninh Phước, Ninh Thuận) đang dạy và học trong nổi lo âu. Chưa biết trường sẽ đổ sập bất cứ lúc nào.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 11:46

Bạn đọc ở Mỹ hỗ trợ 2 sinh viên khó khăn
Bạn đọc ở Mỹ hỗ trợ 2 sinh viên khó khăn

(Dân trí) - Từ Mỹ, một bạn đọc báo Dân trí gửi về hỗ trợ hai sinh viên khó khăn, mỗi em 100 USD. Phóng viên Dân trí đã chuyển số tiền này tới các em: Nguyễn Thị Mai (tân SV Học viện Nông nghiệp Việt Nam) và em Trương Thị Hương (cựu SV Đại học Bình Dương).

Thứ sáu, 10/10/2014 - 09:18

5 năm thường trú ở vùng khó khăn sẽ được hưởng diện xét cử tuyển
5 năm thường trú ở vùng khó khăn sẽ được hưởng diện xét cử tuyển

(Dân trí) - Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều về quy định chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục trình độ Đại học, Cao đẳng và Trung cấp, Bộ GD-ĐT vừa công bố thì 5 năm thường trú ở vùng khó khăn sẽ được hưởng diện xét cử tuyển.

Thứ sáu, 10/10/2014 - 08:06