Vinh danh thủ khoa đại học: Tạo động lực hay gây áp lực?

Dân trí Ở nước ta, hàng năm các trường đại học đều công bố thủ khoa đầu vào, địa phương công bố tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT và có lễ tôn vinh các thủ khoa đại học... Tuy nhiên, có một số ý kiến đặt vấn đề: Liệu việc vinh danh này có cần thiết và nó sẽ tạo động lực hay gây áp lực?
>>Trung Quốc ra thông báo cấm vinh danh thủ khoa đại học

Mới đây, lần đầu tiên trong lịch sử, Bộ trưởng Giáo dục Trung Quốc Chen Baosheng (Trần Bảo Sinh) tuyên bố nước này sẽ cấm việc tuyên truyền vinh danh gương thủ khoa sau kỳ thi đại học năm 2018. Tỷ lệ đỗ đại học của từng địa phương cũng bị cấm tiết lộ.

Nhiều người cho rằng chỉ thị trên xuất phát từ lo ngại danh hiệu thủ khoa bị gắn quá nhiều yếu tố thương mại như công cụ quảng bá, kinh doanh và việc tuyên truyền quá mức của các trường, mang đến quá nhiều áp lực cho học sinh lẫn phụ huynh và cả xã hội.

Câu chuyện về động thái động thái muốn chấm dứt việc tôn vinh thủ khoa ở xứ người được dư luận trong nước quan tâm và soi chiếu với thực tế Việt Nam khi cả hai nước có cùng kỳ thi đại học “cá chép vượt vũ môn”.

Tôn vinh thủ khoa có thực sự cần thiết và có nên tiếp tục?

Về vấn đề này, PGS.TS Lưu Văn An (Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền) nêu quan điểm: “Việc tôn vinh người giỏi, người tài là cần thiết và xã hội nào cũng phải tôn vinh, đề cao người tài để làm tấm gương cho những người trong cùng hoàn cảnh nhìn vào có thêm cảm hứng phấn đấu.

Trong xã hội, có tấm gương để giáo dục phổ biến đức tính tốt đẹp cần cù, chịu khó, cầu tiến... là cần thiết. Nhất là, người ta giỏi thật, thành đạt bằng chính khả năng của người ta thì việc tôn vinh, vinh danh hoàn toàn không có gì phải bàn cãi”.

Theo ông An, đối với thủ khoa đại học, việc các em được vinh danh là xứng đáng và nên làm. Bởi lẽ, kỳ thi THPT Quốc gia là kết quả của cả quá trình, đề thi tổng hợp 4 môn kết tinh các kiến thức bao quát và chuyên sâu chứ không phải chỉ một môn.

Do vậy chúng ta xác định, nó kiểm tra được tương đối toàn diện kiến thức, năng lực học tập và cả kỹ năng của học sinh. Lúc này, việc vinh danh thủ khoa hoàn toàn xứng đáng nhằm nhân lên gương học tập tốt trong xã hội, lan tỏa tinh thần chinh phục đỉnh cao tri thức.

Hơn nữa, các hình thức vinh danh thủ khoa hiện nay ở nước ta là phù hợp, không bị “lố” hay chi phối bởi yếu tố thương mại hóa.

PGS.TS Lưu Văn An cho rằng việc tôn vinh người giỏi, người tài là cần thiết. (Ảnh: Lệ Thu)
PGS.TS Lưu Văn An cho rằng việc tôn vinh người giỏi, người tài là cần thiết. (Ảnh: Lệ Thu)

Tuy nhiên, cũng có luồng ý kiến cho rằng, thực tế nhiều thủ khoa đại học đầu vào khi được vinh danh mang áp lực tâm lý vì mọi người xung quanh để ý/ kỳ vọng/ dòm ngó nhiều và số khác sau khi được vinh danh lại mang tâm lý như “đi trên mây”, ảo tưởng năng lực bản thân.

Về luồng ý kiến này, PGS.TS Lưu Văn An nêu quan điểm: “Các thủ khoa nếu giỏi thực sự không phải vì ăn may mà được thì nên nhìn danh hiệu như một động lực để tiếp tục cố gắng thay vì áp lực.

Đồng thời, tôn vinh là việc của nhà trường và xã hội, nếu mắc "bệnh ngôi sao" sớm quá là do tư chất của người được tôn vinh. Cái đó cá nhân phải tự vượt qua mới mong thành người hiền tài, phải khiêm tốn, biết đâu là giá trị thực.

Báo chí, dư luận có thể tôn vinh các em nhưng nếu các em thấy "quá sức" thì tự gạt đi, vầng hào quang tự khắc biến đi và các em vẫn tiếp tục khiêm tốn phấn đấu trên hành trình đã chọn.

Câu chuyện sau khi được tôn vinh đối với các em là giáo dục rèn luyện "đức", còn điểm cao tức là "tài" khiến các em đạt thủ khoa, được tôn vinh là vế đầu. Nếu bạn trẻ có tài nhưng dễ sa đà vào “bệnh nguyệt quế", “bệnh ngôi sao" thì là một câu chuyện khác”.

Chia sẻ quan điểm của mình, GS. Đinh Văn Sơn - Hiệu trưởng ĐH Thương mại cũng đồng tình cho rằng, vinh danh thủ khoa là hoạt động biểu dương cá nhân có thành tích xuất sắc, họ đã nỗ lực học tập miệt mài vất vả để đạt thành quả đó.

Do vậy, ý nghĩa của việc vinh danh trong lĩnh vực giáo dục cũng tương tự các lĩnh vực khác. Đó là cơ chế khích lệ, động viên tinh thần người tài trẻ tiếp tục học tập, rèn luyện đạt đến đỉnh cao tri thức. Muốn đánh giá xem hoạt động vinh danh có biến tướng không thì phải xem có thành phần nào trong xã hội lợi dụng nó vì mục đích khác không.

GS. Đinh Văn Sơn, Hiệu trưởng trường ĐH Thương Mại.
GS. Đinh Văn Sơn, Hiệu trưởng trường ĐH Thương Mại.

“Theo tôi, việc vinh danh thủ khoa ở nước ta chưa thấy tác dụng tiêu cực, chưa ai lợi dụng nó vào mục đích "thương mại hóa", nó không trái luật pháp và không gây các hệ lụy.

Còn nói có ý kiến cho rằng, việc này sẽ gây áp lực cho sinh viên, học sinh thì nên có khảo sát cụ thể, phỏng vấn các thủ khoa xem khi được vinh danh họ cảm thấy ra sao, có hạnh phúc không, có thoải mái tự hào hay bị áp lực, có thêm động lực phấn đấu hay mang lại hệ lụy khác”, GS. Đinh Văn Sơn nhấn mạnh.

Cũng theo PGS.TS Lưu Văn An, việc công bố tỉ lệ tốt nghiệp THPT/ tỉ lệ đỗ ĐH tại địa phương không cần thiết phải cấm công bố: “Chúng ta sống trong xã hội dân chủ, việc công bố tỉ lệ tốt nghiệp là cần thiết. Tất nhiên vẫn có người không tin vì cho rằng kết quả thi tốt nghiệp hay đại học không phản ánh đúng thực chất nhưng đó lại là câu chuyện khác. Việc minh bạch công khai tỉ lệ tốt nghiệp hay danh tính những có người tài năng, đạt được những thành tựu đỉnh cao là phù hợp với xã hội hiện đại...”.

Thủ khoa nói gì?

Trả lời PV Dân trí về vấn đề này, em Nguyễn Thị Phương Liên - một trong hai thủ khoa khối A của Hà Nội với điểm 10 tuyệt đối ở cả 3 môn Toán, Vật lý, Hóa học năm 2017 trải lòng chân thật về cảm xúc và trải nghiệm của bản thân rằng: “Đạt được danh hiệu thủ khoa là một điều bất ngờ đối với em, nhưng có lẽ mọi chuyện hầu như diễn ra với em theo chiều hướng tiêu cực”.


Em Nguyễn Thị Phương Liên - Thủ khoa khối A của Hà Nội năm 2017.

Em Nguyễn Thị Phương Liên - Thủ khoa khối A của Hà Nội năm 2017.

Phương Liên chia sẻ: “Kết quả thi vừa có, em còn chưa kịp biết thì báo chí đã kịp đăng bài. Với sự non nớt của mình, em luôn cảm thấy e ngại khi trả lời phỏng vấn. Em cố gắng trả lời chỉ để vừa lòng nhiều người, vì em biết nhiều người đọc được nó, và rồi vì con người ta thì vẫn thích đánh giá cảm quan.

Em đã đọc được nhiều bình phẩm bất lịch sự trên các trang mạng, nhưng em thì không học được cách lờ đi chuyện ấy. Người thầy đầu tiên em gặp ở đại học nói với em rằng: Mấy đứa thủ khoa chúng mày không khác gì mấy con gà gô… Đó có chăng chỉ là câu nói lúc thầy nóng giận nhưng làm em ám ảnh mãi... Đó là một khoảng thời gian khó khăn với em. Em sợ bị đánh giá. Em cảm thấy mình không được thoải mái. Em sợ mỗi khi định hỏi về việc gì đó."

"Chưa ai dạy em cách vượt qua những áp lực đó cả. Thật may đến bây giờ em đã thực sự thoải mái và không bận tâm về danh hiệu gì nữa. Nhưng đó thực sự là khoảng thời gian đáng nhớ với em” - thủ khoa Phương Liên tâm sự.

Lệ Thu

MỚI NHẤT
Bộ đội Biên phòng cắt tóc miễn phí cho học sinh nghèo
Bộ đội Biên phòng cắt tóc miễn phí cho học sinh nghèo

(Dân trí) - Thời gian qua, với những hành động thiết thực, hiệu quả, tuổi trẻ Bộ đội Biên phòng Quảng Bình đã không quản ngại khó khăn, vất vả để đến với các điểm trường nơi biên giới và vùng biển thực hiện mô hình "Tay kéo Biên phòng" - cắt tóc miễn phí cho đồng bào và các em học sinh nghèo.

Chủ nhật, 27/05/2018 - 12:02

Đề cao cảnh giác chống thi hộ
Đề cao cảnh giác chống thi hộ

(Dân trí) - UBND tỉnh Bạc Liêu chỉ đạo các Sở, ngành, địa phương cần đề cao cảnh giác trong công tác đảm bảo an ninh, bảo mật, chống thi hộ… trong kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 diễn ra từ ngày 24-27/6/2018.

Chủ nhật, 27/05/2018 - 08:59

Nữ thạc sĩ Việt tại ĐH Stanford bàn về hiện tượng “trẻ em cao tuổi”
Nữ thạc sĩ Việt tại ĐH Stanford bàn về hiện tượng “trẻ em cao tuổi”

(Dân trí) - Theo Huyền Chip, nhiều người coi làm người lớn là điều mặc định – họ trở thành người lớn khi có cơ thể trưởng thành, biết làm người lớn hay trở thành bố mẹ trẻ em, trong khi thái độ và trách nhiệm của họ vẫn chưa vượt qua ngưỡng trẻ vị thành niên. Hệ quả của việc này được cô ví là hiện tượng “trẻ em cao tuổi”.

Chủ nhật, 27/05/2018 - 07:24

Đà Nẵng đính chính phát biểu “sẽ xử lý người quay clip vụ Nhóm trẻ Mẹ Mười"
Đà Nẵng đính chính phát biểu “sẽ xử lý người quay clip vụ Nhóm trẻ Mẹ Mười"

(Dân trí) - “Tại buổi họp báo chiều 25/5, phát biểu của ông Nguyễn Thanh Xuân - Phó Chủ tịch UBND quận Thanh Khê về việc xử lý người cung cấp thông tin là chưa phù hợp, gây hiểu nhầm, dễ dẫn đến suy diễn, hạn chế về quyền thông tin”

Chủ nhật, 27/05/2018 - 07:19

Mức học phí vào ĐH Bách khoa Hà Nội 2018 từ 15 – 20 triệu đồng/năm
Mức học phí vào ĐH Bách khoa Hà Nội 2018 từ 15 – 20 triệu đồng/năm

(Dân trí) - Trường Đại học Bách khoa Hà Nội công bố mức học phí cho giai đoạn 2018-2020 đối với sinh viên đại học hệ chính quy Khóa 63 theo 4 nhóm ngành đào tạo và mức học phí của các chương trình đào tạo. Theo đó, học phí đào tạo đại học đại trà nằm trong khoảng 15-20 triệu đồng/năm học 2018-2019 tùy theo ngành đào tạo.

Chủ nhật, 27/05/2018 - 07:15

Không học trước lớp 1, con tôi vẫn tự tin học tốt
Không học trước lớp 1, con tôi vẫn tự tin học tốt

(Dân trí) - Sau một năm học kiên trì với phương châm “không học trước”, “không học thêm”, tôi cũng đã có được được câu trả lời cho câu hỏi: Có nên cho con học trước lớp 1 không?

Chủ nhật, 27/05/2018 - 03:03

TPHCM: Hơn 3.000 thí sinh thi vào lớp 10 trường Phổ thông Năng khiếu
TPHCM: Hơn 3.000 thí sinh thi vào lớp 10 trường Phổ thông Năng khiếu

(Dân trí) - Ngày 26/5, hơn 3.000 thí sinh ở TPHCM và các tỉnh lân cận tham dự kỳ tuyển sinh lớp 10 trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TPHCM). Buổi sáng thí sinh thi môn Toán (không chuyên) trong thời gian 120 phút, buổi chiều thi môn tiếng Anh (không chuyên) trong 90 phút.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 06:30

Tuyển sinh lớp 10 THPT chuyên Phan Bội Châu: Lớp chuyên Anh có tỉ lệ “chọi” cao nhất
Tuyển sinh lớp 10 THPT chuyên Phan Bội Châu: Lớp chuyên Anh có tỉ lệ “chọi” cao nhất

(Dân trí) - Có 256 hồ sơ đăng kí tuyển sinh lớp chuyên Anh, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An) năm học 2018-2019. Với tỉ lệ 1 chọi 7,3, cuộc đua vào lớp chuyên Anh sẽ "nóng" nhất mùa tuyển sinh năm nay của ngôi trường này.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 04:24

5 trường ĐH phối hợp với Quảng Nam tổ chức kỳ thi THPT Quốc gia 2018
5 trường ĐH phối hợp với Quảng Nam tổ chức kỳ thi THPT Quốc gia 2018

(Dân trí) - Ban Chỉ đạo kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 tỉnh Quảng Nam vừa có phiên họp đầu tiên bàn kế hoạch tổ chức kỳ thi năm nay. Ban chỉ đạo gồm 39 thành viên do ông Lê Văn Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam làm Trưởng ban.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 01:55

Lễ trưởng thành: Xúc động và sâu lắng
Lễ trưởng thành: Xúc động và sâu lắng

(Dân trí) - 12 năm đèn sách, đến hôm nay, em đã được tham dự một lễ trưởng thành và tri ân vô cùng ý nghĩa. Có lẽ, không riêng gì em mà rất nhiều bạn học sinh lớp 12 khi được hòa chung trong buổi lễ có một không hai suốt những năm học phổ thông này cũng cảm thấy xúc động và lắng đọng vô cùng.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 11:46

Toàn quyền Australia: Chất lượng sinh viên Việt Nam được đánh giá rất cao
Toàn quyền Australia: Chất lượng sinh viên Việt Nam được đánh giá rất cao

(Dân trí) - Trong buổi làm việc với Chủ tịch UBND TPHCM ngày 25/5, Toàn quyền Australia Peter Cosgrove nhận định rằng chất lượng sinh viên Việt Nam được đánh giá rất cao và luôn nằm top đầu sinh viên các nước đang theo học tại Australia.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 09:53

Trường mẫu giáo vùng khó thu mỗi học sinh hơn 3 triệu đồng/năm: Thanh tra phát hiện nhiều sai phạm
Trường mẫu giáo vùng khó thu mỗi học sinh hơn 3 triệu đồng/năm: Thanh tra phát hiện nhiều sai phạm

(Dân trí) - Ngay sau khi báo Dân trí đăng tải thông tin “Trường mẫu giáo vùng khó thu mỗi học sinh hơn 3 triệu đồng/năm, phụ huynh bức xúc”, Thanh tra Sở GD-ĐT tỉnh Gia Lai đã vào cuộc kiểm tra và đã phát hiện nhiều sai phạm tài chính và công tác quản lý của ban giám hiệu Trường Mẫu giáo Hoa Phượng (xã Ia O, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai).

Thứ bảy, 26/05/2018 - 07:58

ĐÁNG QUAN TÂM
Cà Mau: Hơn 260 giáo viên hợp đồng chuẩn bị mất việc
Cà Mau: Hơn 260 giáo viên hợp đồng chuẩn bị mất việc

(Dân trí) - Chủ tịch tỉnh Cà Mau mới đây có chỉ đạo các địa phương và đơn vị chấm dứt hợp đồng đối với hơn 260 giáo viên hợp đồng theo đề xuất của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau kể từ ngày 1/7/2018.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 06:58

Ước mơ thoát nghèo của những người biết đếm tiền nhưng… mù chữ
Ước mơ thoát nghèo của những người biết đếm tiền nhưng… mù chữ

(Dân trí) - Phần lớp học viên lớp xóa mù chữ là những nông dân người Dao ban ngày tất bật với công việc nương rẫy, ban đêm lại cần mẫn bên cây bút, cuốn vở. Họ đến lớp học để tìm con chữ, nuôi ước mơ thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu dù đã 40, 50 tuổi, thậm chí có nhiều người đã lên chức ông, bà.

Thứ bảy, 26/05/2018 - 05:03

Đà Nẵng: Sẽ xử lý cả người quay clip bảo mẫu tát trẻ dã man
Đà Nẵng: Sẽ xử lý cả người quay clip bảo mẫu tát trẻ dã man

(Dân trí) - Ông Nguyễn Thanh Xuân - Phó Chủ tịch UBND quận Thanh Khê (Đà Nẵng) cho biết, hiện cơ quan chức năng đang điều tra, làm rõ, xem xét xử lý người thực hiện clip ghi hình cảnh bạo hành trẻ ở nhóm trẻ Mẹ Mười (quận Thanh Khê, Đà Nẵng) về việc không tố cáo ngay khi vụ việc xảy ra về hành vi bạo hành trẻ ở nhóm trẻ này với nhà chức trách.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 09:10

Lá thư viết từ trái tim của người làm cha mẹ gửi những đứa con tuổi 18
Lá thư viết từ trái tim của người làm cha mẹ gửi những đứa con tuổi 18

(Dân trí) - Ngày chia tay tuổi học trò của học sinh trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, 2 lá thư xúc động đã được đọc lên. Đó là những lời tâm huyết của những người làm cha mẹ nhắn nhủ với đứa con vừa bước vào tuổi trưởng thành.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 03:32

Nghi can vụ đâm chết bạn nhậu là học sinh cá biệt
Nghi can vụ đâm chết bạn nhậu là học sinh cá biệt

(Dân trí) - “Điền là một trong những học sinh cá biệt của trường. Theo quy định, Điền phải bị xếp loại hạnh kiểm yếu. Tuy nhiên, để em có tinh thần sửa sai, nhà trường đã để em phấn đấu thêm 2 tuần cuối năm rồi mới xếp loại hạnh kiểm. Thế nhưng, thời hạn 2 tuần gần hết thì xảy ra vụ việc”, lãnh đạo trường THPT Thới Bình thông tin.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 02:58

Trong lễ tổng kết năm học, học sinh lớp 12 hứa sống tử tế
Trong lễ tổng kết năm học, học sinh lớp 12 hứa sống tử tế

(Dân trí) - Không cam kết sẽ thành công vượt bậc hay có địa vị vững chắc trong xã hội, đại diện học sinh Trường THPT Gia Định, TPHCM hứa sẽ làm một người tử tế trong lễ tổng kết năm học 2017-2018 diễn ra vào sáng nay.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 02:39

Bộ Giáo dục biên soạn một bộ sách giáo khoa: Liệu có sân chơi bình đẳng?
Bộ Giáo dục biên soạn một bộ sách giáo khoa: Liệu có sân chơi bình đẳng?

(Dân trí) - Tại sao Bộ GD&ĐT chỉ trực tiếp chỉ đạo một bộ sách giáo khoa trong khi Bộ cần quan tâm đồng đều và công bằng đối với tất cả các bộ sách giáo khoa mà không có phân biệt?

Thứ sáu, 25/05/2018 - 02:37

Giải pháp đầu tư thông minh cho con em học trường quốc tế
Giải pháp đầu tư thông minh cho con em học trường quốc tế

(Dân trí) - Nhiều năm trở lại đây, các bậc phụ huynh có những nhận thức tiên tiến hơn về phương pháp giáo dục cho con em mình. Đó là sự kết hợp giữa lí thuyết, thực hành và trải nghiệm ở môi trường trong và ngoài nước. Vì thế, nhiều trường học Quốc tế bắt đầu xuất hiện mang đến chương trình đào tạo chuẩn Quốc tế.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 02:30

Lễ bế giảng đặc biệt của học sinh khiếm thính ở Hà Nội
Lễ bế giảng đặc biệt của học sinh khiếm thính ở Hà Nội

(Dân trí) - Sáng nay 25/5, trường PTCS Hy Vọng (Long Biên - Hà Nội) đã có một buổi bế giảng giản dị nhưng tràn đầy tình thương yêu dành cho những em học sinh khiếm thính.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 01:14

Thành lập Bộ môn Công nghệ Kỹ thuật xây dựng- Giao thông
Thành lập Bộ môn Công nghệ Kỹ thuật xây dựng- Giao thông

(Dân trí) - Ngày 25/5, trường ĐH Công nghệ - ĐH Quốc gia Hà Nội đã ra mắt Bộ môn Công nghệ Kỹ thuật xây dựng- Giao thông. Đây là lĩnh vực nhu cầu xã hội đang cần về phát triển, ứng dụng công nghệ - kỹ thuật tiên tiến trong xây dựng và giao thông để duy trì phát triển đô thị bền vững.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 01:00

Bài văn điểm 10 về bạn thân khiến nhiều người bật khóc
Bài văn điểm 10 về bạn thân khiến nhiều người bật khóc

(Dân trí) - “Bài viết đã chạm đến trái tim, đánh thức và khiến nhiều người trân trọng tình bạn… Tôi nghĩ, đấy là điều mà em Vũ Ngọc Quỳnh Giang (lớp 10 chuyên Địa, trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội) đạt được còn hơn cả điểm 10”.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 12:24

Tâm sự của cô giáo dặn học sinh “Hãy là người bình thường tử tế”
Tâm sự của cô giáo dặn học sinh “Hãy là người bình thường tử tế”

(Dân trí) - "Con là một người bình thường nhưng con là một người bình thường tử tế!", lời nhắn nhủ của cô giáo Nguyễn Minh Ngọc trong bức thư gửi học trò lớp 12 đã làm lay động biết bao người. Cô Ngọc nói với học trò điều này bởi đó cũng là điều cô mong ở hai đứa con của mình.

Thứ sáu, 25/05/2018 - 11:08