“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống

Dân trí Xưa nay, nghề “chèo đò” luôn được cả xã hội quan tâm và kính trọng. Có lẽ bởi vậy mà ngay trong câu thành ngữ của nhân dân ta, “Tết thầy” đã trở thành một trong ba việc quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi người dịp đầu năm: “Mùng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy”.
>>“Mùng 3 tết thầy” và quan niệm về người thầy hiện đại
>>Mùng 3 Tết thầy!

“Tết thầy” trong văn chương

“Mùng ba tết thầy” bắt nguồn từ truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc ta. Những người học trò xưa theo đuổi sự nghiệp "cửa Khổng, sân Trình" khi đã dành mọi lời chúc cho bậc sinh thành của mình vào mùng một và mùng hai Tết thì đến mùng ba, học trò sẽ tề tựu ở nhà người đã trao cho mình “cái chữ” để tỏ lòng biết ơn, trân trọng công lao dạy dỗ đó.

Lúc ấy, người lớn tuổi nhất hoặc được các bạn đồng môn yêu quý, tín nhiệm sẽ thay mặt tất cả môn sinh chúc Tết thầy, thể hiện sự kính yêu đối với người đem bồ chữ trao cho học trò ham học.

Có những người đến chức Tể tướng vẫn một mực kính cẩn nghiêng mình trước người thầy vĩ đại của cuộc đời. Cho nên, truyền thống tôn sư trọng đạo luôn được gìn giữ, phát triển cho đến ngày nay.

“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống - 1

“Mùng ba tết thầy” bắt nguồn từ truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc ta.  (Ảnh minh họa)

 

Văn chương nước Việt có rất nhiều tác phẩm ra đời ca ngợi công lao, đức độ của người thầy. Ngoài câu thành ngữ “Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy”, ta hoàn toàn có thể bắt gặp những câu thành ngữ đề cao tầm quan trọng của thầy, tiêu biểu có thể kể đến: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” (Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy); “Không thầy đố mày làm nên”; “Trọng thầy mới được làm thầy”,; “Một kho vàng không bằng một nang chữ” hoặc cũng có thể kể đến những câu ca dao thấm đượm xúc cảm:

“Muốn sang thì bắc cầu Kiều

Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy.”

“Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

Nghĩ sao cho bõ những ngày ước mong.”

“Vua, thầy, cha, ấy ba ngôi

Kính thờ như một, trẻ ơi ghi lòng.”

(Câu ca dao này nhắc đến triết lý Nho giáo Quân - Sư - Phụ (vua - thầy - cha)

Trong quan niệm của nhân dân, người thầy có vị thế quan trọng, không thể nào thay thế được đối với một người theo đòi nghiệp học hành, thi cử.

Thầy chính là người cho chúng ta những hiểu biết, dạy dỗ chúng ta nên người, dành tất cả mọi yêu thương, chăm sóc cho những người học trò.

Cũng vì thế, việc chúc Tết người thầy vào mùng ba Tết hàng năm là một nếp văn hóa quen thuộc của xã hội xưa, nhắc nhở người học trò ngoài công lao của những đấng sinh thành thì không bao giờ được quên ơn người thầy.

“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống - 2

Đối với người học xưa, họ coi việc ngày Tết đến nhà thầy như để báo đáp lại phần nào công ơn dạy dỗ của thầy mà ít muốn thể hiện điều đó trong thơ ca. (Ảnh minh họa)

 

Đối với người học trò xưa, họ coi việc ngày Tết đến nhà thầy như để báo đáp lại phần nào công ơn dạy dỗ của thầy mà ít muốn thể hiện điều đó trong thơ ca.

Thái độ kính trọng, những người học trò nghèo chẳng mang gì nhiều đến cho thầy, đơn giản về vật chất vô cùng nhưng lại chan chứa lòng ngưỡng mộ, tình cảm chân thành là đủ.

Có lẽ vậy mà người ta hiếm khi thấy những câu thơ xưa tái hiện lại việc chúc Tết thầy, nhưng truyền thống tôn sư trọng đạo vẫn luôn được ghi nhớ, tiếp tục kéo dài cho đến tận nay và mãi về sau.

Đến "Tết thầy" trong đời sống...

Rất nhiều những câu thành ngữ, ca dao của văn học dân gian nói về công lao của người thầy. Và cũng nhờ tính chất ngắn gọn của những thể loại dân gian ấy mà các thế hệ con cháu luôn nhớ không quên lời dạy của ông cha ta xưa. Học sinh ngày nay cũng được dạy dỗ về truyền thống tôn sư trọng đạo ngay từ khi mới chập chững trên ghế nhà trường.

Ngày lễ là một hình thức để học sinh tề tựu về gặp lại người thầy kính yêu, để hàn huyên, tâm sự lại một thời học trò đầy rực rỡ, quay trở về để nhìn kĩ hơn một lần người cha người mẹ thứ hai của chúng ta - những người đã không tiếc cả cuộc đời để đem vốn tri thức truyền dạy cho các thế hệ, những người không quản khó khăn, thương tổn để đưa con thuyền học trò cập bến tương lai.

“Tết thầy” - Từ văn chương đến đời sống - 3

Việc thể hiện tình cảm của người học với thầy cô trong ngày tết đã có sự biến tướng dưới tác động của xã hội. (Ảnh minh họa)

 

Tuy nhiên, hình thức thể hiện tình cảm của người học với thầy cô đã có sự biến tướng dưới tác động của xã hội. Dường như người thầy giờ đây dường như không còn vị trí độc tôn trong lòng nhiều người.

Tết xưa, người học trò ngay cả đỗ đạt cao, đến nhà thầy mang mâm xôi, gà trống thiến, lợn quay,… cảm tạ công lao to lớn của thầy mà hiện nay nhiều người làm cho có, chỉ mang tính hình thức chứ chưa thực sự dành tình cảm cho thầy cô của mình. Tết thầy là dịp để họ đem đến những vật dụng đắt tiền nhằm thực hiện một số mục đích nào đó của mình và vô hình trung gây áp lực cho chính người thầy, cô ấy.

Truyền thống tôn sư trọng đạo của ta và nghề giáo đang có sự phân hóa thành hai luồng: hình thức và thật tâm. Đó có lẽ là điều hiển nhiên dưới sự phát triển chóng mặt của xã hội - khi mà sự quan tâm của con người dành cho vật chất quá nhiều!

Dù thế nào thì, có là ngày Tết hay không, đối với những người có lòng, xin hãy nhớ đến những người thầy đã không quản khó khăn để dành cho ta hết thảy yêu thương, sự tận tâm không gì sánh bằng!

Lê Trần Diệu Thu

(Giáo viên Ngữ văn, Trường THPT Trần Quang Khải, Hà Nội)

 

 

MỚI NHẤT
Hiệu trưởng và 1001 cách tương tác thú vị với học trò
Hiệu trưởng và 1001 cách tương tác thú vị với học trò

(Dân trí) - Không chỉ làm công tác quản lý hay chỉ gặp học trò khi... chào cờ hay lên phòng hiệu trưởng, cũng không phải chỉ những lời răn đe, cảnh báo. Không ít hiệu trưởng ở TPHCM có những "cách" để tương tác với học trò.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 12:00

Thầy giáo trẻ luôn quan tâm định hướng tương lai cho học sinh miền núi
Thầy giáo trẻ luôn quan tâm định hướng tương lai cho học sinh miền núi

(Dân trí) - Không chỉ cống hiến hết mình vì sự nghiệp trồng người, thầy giáo trẻ Nguyễn Thanh Bình còn luôn trăn trở, đưa ra giải pháp giúp định hướng tương lai cho các em học sinh ở khu vực miền núi.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 09:02

Những bức thư, đề Văn “đốn tim” học trò năm 2018
Những bức thư, đề Văn “đốn tim” học trò năm 2018

(Dân trí) - Cô giáo với bức thư "người bình thường tử tế"; cô giáo trẻ với buổi làm văn trong nhạc không lời với đề thi làm học trò nghẹn ngào... - đó là những tình cảm của giáo viên mang đến cho học trò xuất phát từ tấm lòng cao cả của người làm thầy.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 07:09

Ba bạn trẻ Việt giành học bổng nghệ thuật hiếm và danh tiếng thế giới năm 2018
Ba bạn trẻ Việt giành học bổng nghệ thuật hiếm và danh tiếng thế giới năm 2018

(Dân trí) - Trong bối cảnh học bổng nghệ thuật quốc tế ngày càng khan hiếm, bằng tình yêu mãnh liệt dành cho hội họa, âm nhạc, thời trang, ba bạn trẻ Trương Thanh Trà My, Ngô Hoàng Long, Phan Đăng Hoàng vẫn chinh phục được những suất học bổng “khủng” từ các trường danh tiếng hàng đầu thế giới trong năm vừa qua.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:00

Thầy cô băng rừng, lội suối nỗ lực gieo chữ cho học sinh nghèo
Thầy cô băng rừng, lội suối nỗ lực gieo chữ cho học sinh nghèo

(Dân trí) - Cách trung tâm huyện Vân Canh (Bình Định) chừng 10km đường chim bay, điểm trường mầm non, tiểu học của Canh Giao là một trong hai điểm trường khó khăn nhất của huyện này. Cuộc sống khó khăn, giao thông trắc trở nhưng thầy cô giáo luôn nỗ lực “cắm bản” gieo chữ cho học sinh nghèo nơi đây.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 12:16

Chuyện về một dòng họ, hai di sản thế giới
Chuyện về một dòng họ, hai di sản thế giới

(Dân trí) - Có một dòng họ ở vùng quê thuần nông của Hà Tĩnh nhưng có đến 11 di tích văn hóa, trong đó có 3 di tích cấp tỉnh, 3 di tích cấp quốc gia. Đặc biệt, mới đây hai di sản của dòng họ này được UNESCO công nhận là di sản tư liệu ký ức thế giới.

Thứ năm, 07/02/2019 - 03:04

Trung Quốc: Trường học “dọa” phạt học sinh nếu tăng cân quá nhiều dịp Tết
Trung Quốc: Trường học “dọa” phạt học sinh nếu tăng cân quá nhiều dịp Tết

(Dân trí) - Mặc dù Tết Nguyên đán thường là dịp để các bạn học sinh ăn chơi “xả láng”, một ngôi trường trung học tại Trung Quốc mới đây đã ra một cảnh báo khá lạ lùng: những em tăng cân quá nhiều trong kỳ nghỉ lễ tới sẽ bị phạt.

Thứ năm, 07/02/2019 - 12:00

Mức lương thể hiện vị thế của nhà giáo
Mức lương thể hiện vị thế của nhà giáo

(Dân trí) - Vị thế nhà giáo bên cạnh việc họ được đánh giá, trọng thị như thế nào trong quan niệm của xã hội còn được đánh giá qua: tiền lương, chế độ đãi ngộ, chế độ làm việc và các yêu cầu khác của xã hội được chế thành luật đối với giáo viên trong tương quan với các ngành nghề khác.

Thứ năm, 07/02/2019 - 11:49

Cách dạy con sử dụng lì xì đúng cách
Cách dạy con sử dụng lì xì đúng cách

(Dân trí) - Băn khoăn này luôn khiến nhiều bậc phụ huynh khó khăn lựa chọn khi dạy cho con trẻ trước “món quà” mừng tuổi trong ngày đầu năm mới. Làm sao để trẻ thấy được trách nhiệm và biết cách tiết kiệm trước một khoản tiền “trời cho” dễ dàng như vậy?

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:46

Dấu ấn giáo dục Việt Nam trên đấu trường trí tuệ quốc tế năm qua
Dấu ấn giáo dục Việt Nam trên đấu trường trí tuệ quốc tế năm qua

(Dân trí) - Một năm vừa qua, giáo dục Việt Nam đã ghi dấu ấn đáng khích lệ trên các đấu trường trí tuệ quốc tế. Điều đó thể hiện qua những “con số vàng” trong các kỳ thi Olympic khu vực và thế giới (Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học); kỳ thi Khoa học trẻ quốc tế (IJSO); kỳ thi Olympic Toán và Khoa học Quốc tế 2018 (IMSO).

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:30

Đôi bạn “vàng” nhận học bổng toàn phần của Viện công nghệ số 1 thế giới MIT năm 2018
Đôi bạn “vàng” nhận học bổng toàn phần của Viện công nghệ số 1 thế giới MIT năm 2018

(Dân trí) - Đôi bạn Nguyễn Thế Quỳnh và Đinh Quang Hiếu – hai “chàng trai vàng” Việt Nam (ở bộ môn Vật lý và Hóa học) cùng xuất sắc giành học bổng của Viện công nghệ kỹ thuật danh giá số 1 thế giới MIT - Massachusetts Institute of Technology trong năm 2018.

Thứ năm, 07/02/2019 - 08:00

Những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018
Những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018

(Dân trí) - Bức ảnh các thầy giáo khiêng xe qua dòng suối chảy xiết, học sinh ngồi bệt dự lễ khai giảng hay hình ảnh người cha mang dép lê, áo đẫm mồ hôi theo con gái dự tổng kết... là những hình ảnh gây xúc động dân mạng năm 2018.

Thứ năm, 07/02/2019 - 06:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Nỗi niềm của các “bông hồng” Việt khi đón Tết xa nhà
Nỗi niềm của các “bông hồng” Việt khi đón Tết xa nhà

(Dân trí) - Tết nguyên đán là dịp để những người con xa nhà trở về đoàn tụ sum vầy với gia đình, quây quần bên nhau sẻ chia buồn vui năm vừa qua và chúc nhau những điều ý nghĩa. Với người dân đang ở Việt Nam, Tết đang rất cận kề nhưng với các du học sinh, Tết cách xa hàng ngàn cây số.

Thứ tư, 06/02/2019 - 03:00

Khuyến học ở dòng họ xác lập kỷ lục “phụ tử đồng khoa” đầu tiên trong lịch sử
Khuyến học ở dòng họ xác lập kỷ lục “phụ tử đồng khoa” đầu tiên trong lịch sử

(Dân trí) - “Sáng khoai, trưa khoai, tối khoai, khoai ba bữa/ Cha đỗ, con đỗ, cháu đỗ, đỗ cả nhà”- câu đối dân gian lưu truyền là niềm tự hào của dòng họ Ngô Lý Trai (xã Diễn Kỷ, huyện Diễn Châu, Nghệ An) về truyền thống hiếu học, đỗ đạt. Đây cũng là dòng họ được xác lập kỷ lục Việt Nam “phụ tử đồng khoa” - hai cha con cùng đỗ đạt và là dòng họ duy nhất có 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa.

Thứ tư, 06/02/2019 - 12:18

5 gương mặt 10x “tuổi trẻ tài cao” tiêu biểu năm 2018
5 gương mặt 10x “tuổi trẻ tài cao” tiêu biểu năm 2018

(Dân trí) - Dù mới chỉ ở độ tuổi mười tám, đôi mươi nhưng các bạn trẻ này đã gặt hái được cho mình những thành tích đáng ngưỡng mộ, trong đó phải kể đến những cái tên như Hoa hậu Tiểu Vy, nhà vô địch Olympia Nguyễn Hoàng Cường hay các em học sinh giành HCV cuộc thi Olympic quốc tế…

Thứ tư, 06/02/2019 - 08:00

Những du học sinh Việt tài năng, giành học bổng tiến sĩ “khó nhằn” năm 2018
Những du học sinh Việt tài năng, giành học bổng tiến sĩ “khó nhằn” năm 2018

(Dân trí) - Ngô Văn Hoàn, Nguyễn Linh Chi, Đinh Lê Công là những gương mặt tiêu biểu trong cộng đồng du học sinh Việt. Không chỉ năng động, say mê nghiên cứu, họ liên tục khẳng định mình trên con đường học tập và xuất sắc giành những học bổng tiến sĩ danh giá để theo đuổi đam mê của mình trong năm qua.

Thứ tư, 06/02/2019 - 06:00

Nữ Tiến sĩ 8X ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế
Nữ Tiến sĩ 8X ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế

(Dân trí) - Tiến sĩ Phạm Thị Phương Thùy, giảng viên Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TPHCM ghi dấu ấn với hàng loạt bài báo quốc tế và những phản biện sắc sảo. Mới đây, cô được trao danh hiệu "Quả cầu Vàng 2018", lĩnh vực Công nghệ môi trường.

Thứ tư, 06/02/2019 - 01:06

Bàn về “Nhân cách của cán bộ quản lý giáo dục trong thời kỳ 4.0”
Bàn về “Nhân cách của cán bộ quản lý giáo dục trong thời kỳ 4.0”

(Dân trí) - Cán bộ quản lý giáo dục là những người quyết định đến sự phát triển của ngành. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục của thời kỳ 4.0 thì đòi hỏi cán bộ quản lý là người như thế nào?

Thứ ba, 05/02/2019 - 04:29

Làng khoa bảng bên dòng Phồn Giang
Làng khoa bảng bên dòng Phồn Giang

(Dân trí) - Ngôi làng cổ nằm bên dòng Phồn Giang, một trong những vùng đất có bề dày truyền thống về tinh thần hiếu học và đỗ đạt ở mảnh đất xứ Thanh địa linh nhân kiệt.

Thứ ba, 05/02/2019 - 12:08

Gương mặt trẻ tiêu biểu nhỏ tuổi nhất thủ đô và ước mơ trong năm mới
Gương mặt trẻ tiêu biểu nhỏ tuổi nhất thủ đô và ước mơ trong năm mới

(Dân trí) - Trong số các gương mặt trẻ tiêu biểu nhất Thủ đô năm 2018, cậu bé Trần Bảo Duy (học sinh lớp 7A0, Trường Ngôi Sao Hà Nội) nhỏ tuổi nhất. Gương mặt Toán học trẻ này đã có những chia sẻ về hạnh phúc và ước mơ trong ngày đầu năm mới.

Thứ ba, 05/02/2019 - 09:39

Câu nói "nhức nhối" của Táo Giáo dục về tiêu cực gian lận điểm thi năm 2018
Câu nói "nhức nhối" của Táo Giáo dục về tiêu cực gian lận điểm thi năm 2018

(Dân trí) - Chuyện giáo viên sử dụng bạo lực với học trò, cho tới vấn đề giáo viên hưởng lương thấp nhưng chịu áp lực quá lớn, tiêu cực trong gian lận thi cử... được nhắc tới trong phần báo cáo của "Táo Giáo dục" Chí Trung trong chương trình truyền hình được cả nước quan tâm "Gặp nhau cuối năm".

Thứ ba, 05/02/2019 - 08:20

Cầu thủ, hoa hậu nối nhau vào đề thi năm 2018
Cầu thủ, hoa hậu nối nhau vào đề thi năm 2018

(Dân trí) - Huấn luyện viên Park Hang Seo, cầu thủ Quang Hải cùng đội tuyển Việt Nam, Hoa hậu H'Hen Niê, Hoa hậu Hoàng Y Nhung... - bóng đá và nhan sắc là hai lĩnh vực có nhiều nhân vật được nhiều giáo viên khai thác đưa vào đề thi nhất 2018.

Thứ ba, 05/02/2019 - 07:27

Những người Việt trẻ tạo dấu ấn tài trí trên thế giới năm 2018
Những người Việt trẻ tạo dấu ấn tài trí trên thế giới năm 2018

(Dân trí) - Ở lĩnh vực giáo dục, công nghệ việc làm hay nghiên cứu y sinh, trí tuệ nhân tạo những người Việt Nam tại nước ngoài đều chứng tỏ nhiệt huyết, bản lĩnh, trí tuệ và sức lao động miệt mài. Chính tinh thần đó đã giúp họ ghi dấu ấn đáng tự hào ở chuyên môn mình theo đuổi và góp phần khẳng định sự hội nhập sâu rộng, đầy tự tin của con người Việt Nam với thế giới.

Thứ ba, 05/02/2019 - 06:00

“Nguyện vọng, mơ ước của tôi là Chính phủ tập trung phát triển kinh tế tri thức”
“Nguyện vọng, mơ ước của tôi là Chính phủ tập trung phát triển kinh tế tri thức”

(Dân trí) - Trao đổi với phóng viên báo Dân trí trong dịp xuân mới 2019, GS. TS Nguyễn Thị Doan - Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam (KHVN) đã bày tỏ niềm vui vì năm qua, công tác khuyến học đã hoàn thành kế hoạch, trong đó việc học tập cho người lớn được triển khai mạnh mẽ, mang lại nhiều hiệu quả đáng phấn khởi.

Thứ ba, 05/02/2019 - 02:08