Mô hình đơn giản để học tập và thay đổi

Dân trí Bạn muốn thay đổi, thoát ra khỏi tình cảnh hiện nay? Bạn đã từng lên kế hoạch cho thay đổi, đã làm khác đi và rồi một ngày bạn thấy mình lại lặp lại những hành vi cũ đã kìm chân bạn? Tại sao lại như thế, liệu có cách nào để thay đổi đúng như mong muốn?
>>Cách nhận biết mình là ai

Mô hình các cấp độ tư duy của việc học tập và thay đổi

Ông Robert Dilts (một nhà phát triển, tác giả, nhà đào tạo và nhà tư vấn trong lĩnh vực Lập trình Ngôn ngữ Tư duy NLP) đã xây dựng nên mô hình các cấp độ tư duy của việc học tập và thay đổi.

Theo đó, việc học tập và thay đổi có thể diễn ra ở 6 cấp độ khác nhau (xếp từ cao nhất xuống thấp nhất) gồm:

1. Tâm linh

Đây là cấp độ sâu nhất khi chúng ta xem xét và hành động từ những câu hỏi siêu hình. Vì sao chúng ta lại ở đây? Mục đích của chúng ta là gì? Cấp độ tâm linh dẫn dắt và tạo hình cho cuộc sống cũng như làm nền móng cho sự tồn tại của chúng ta.

2. Nhân dạng

Đây là nhận thức nền tảng về bản thân, giá trị cốt lõi và sứ mệnh trong cuộc đời.

3. Niềm tin và các giá trị

Những quan niệm khác nhau mà bạn cho là đúng và sử dụng làm nền tảng cho những hoạt động thường nhật. Niềm tin có thể vừa là những sự cho phép vừa là những giới hạn.

4. Năng lực

Đây là những nhóm hay tập hợp các hành vi, kỹ năng chung và chiến lược mà chúng ta sử dụng trong cuộc sống.

5. Hành vi

Những hành động cụ thể mà chúng ta tiến hành bất kể năng lực của chúng ta thế nào.

6. Môi trường

Chúng ta phản ứng lại với cái gì, những thứ xung quanh chúng ta và những người mà ta gặp.


Mô hình 6 cấp độ tư duy: Tâm linh, Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi, Môi trường.

Mô hình 6 cấp độ tư duy: Tâm linh, Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi, Môi trường.

Trong cuốn sách “NLP căn bản” (NXB Lao động Xã hội), nhà tư vấn Joseph O'Connor và nhà tâm lí học John Seymour đã giới thiệu và phân tích rất kỹ về mô hình các cấp độ tư duy nói trên.

Theo phân tích của Joseph O'Connor và John Seymour, thay đổi ở cấp độ thấp hơn không nhất thiết phải tạo ra bất kỳ thay đổi nào ở cấp độ cao hơn.

Trong khi đó, thay đổi ở những cấp độ cao hơn sẽ luôn ảnh hưởng đến những cấp độ thấp hơn. Sự ảnh hưởng sẽ sâu rộng và lâu dài hơn. (Tâm linh→Nhân dạng→Niềm tin và các giá trị→Năng lực→Hành vi→Môi trường)

Hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour rút ra kết luận, nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. Nếu thiếu năng lực, hãy tác động vào niềm tin. Niềm tin quyết định năng lực và khả năng quyết định lựa chọn hành vi mà sau đó sẽ hình thành môi trường xung quanh của chúng ta. Xét về ảnh hưởng của môi trường thì môi trường có tính khuyến khích rất hữu ích, còn môi trường thù địch sẽ khiến thay đổi khó thực hiện hơn.

6 cấp độ này có sự liên quan hữu cơ với nhau. Các cấp độ thấp hơn có vai trò làm động lực cho cấp độ cao hơn. Hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour khẳng định, rất khó thay đổi ở cấp độ Nhân dạng hay cao hơn nếu không có niềm tin hay năng lực làm động lực cho bạn. Cũng giống như việc một doanh nhân tin rằng mình sẽ trở thành giám đốc hàng đầu thôi chưa đủ - anh ta cần thực hiện các hành động tương ứng để hỗ trợ cho niềm tin đó. Niềm tin mà không có năng lực và hành vi cũng giống như lâu đài xây trên cát.

Nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. (ảnh minh họa)
Nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. (ảnh minh họa)

Áp dụng mô hình 6 cấp độ tư duy trong nuôi dạy con

Một điều quan trọng được hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour chỉ ra trong cuốn sách “NLP căn bản” là, bất kỳ thay đổi nào ở cấp độ Tâm linh - cấp độ sâu nhất - cũng sẽ gây ảnh hưởng sâu sắc đến tất cả các cấp độ khác.

Từ hiểu biết này, chúng ta dễ thấy rằng khi chúng ta suy nghĩ về việc tại sao chúng ta có mặt trên đời này, mục đích của cuộc đời chúng ta là gì - tức là suy nghĩ từ cấp độ Tâm linh và bắt đầu thay đổi từ đó thì sẽ tác động đến các cấp độ thấp hơn.

Khi hiểu về mô hình 6 cấp độ tư duy, chúng ta cũng hiểu được tại sao nhiều chuyên gia giáo dục và tâm lý trên thế giới ủng hộ quan điểm dạy con ngay từ nhỏ với định hướng con biết khám phá, trân trọng và chia sẻ giá trị riêng của bản thân trong suốt cuộc đời. Xét theo mô hình 6 cấp độ tư duy, khi chúng ta nuôi dạy con hướng đến việc con có thể cống hiến cho cộng đồng thông qua những tài năng độc đáo của con chính là chúng ta đang giúp con hình thành cấp độ Tâm linh. Và vì đây là cấp độ cao nhất trong mô hình 6 cấp độ tư duy, cho nên nó sẽ tác động đến các cấp độ tư duy khác ở con đó là Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi và Môi trường.

Có một điều các bố mẹ cần lưu ý là, trong quá trình nuôi dạy con lớn lên, dù không có chủ định, bố mẹ vẫn thường tác động đến hai cấp độ tư duy ở con là Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị. Đó là việc bố mẹ “định nghĩa” con là ai, vai trò của con là gì (Nhân dạng); bố mẹ tin rằng con có khả năng gì (Niềm tin) và bố mẹ coi trọng những điều gì (các giá trị) sẽ tác động đến (cấp độ) Năng lực, Hành vi của con cũng như cách con phản ứng với Môi trường.

Dù cho bố mẹ không nói ra, nhưng bố mẹ luôn tác động đến cấp độ Nhân dạngNiềm tin và các giá trị của con qua những lời nói, hành động, và phản ứng của bố mẹ hàng ngày. Do vậy ở đây, việc bố mẹ làm gương cho con là điều rất quan trọng để đảm bảo rằng những gì bố mẹ nói luôn đi đôi với những việc bố mẹ làm.

Xuân Vũ

>> Triết lý nuôi dạy con vừa thành công vừa hạnh phúc

MỚI NHẤT
Nhan sắc tầm thường, tính nhút nhát có học được ngành Quản trị khách sạn?
Nhan sắc tầm thường, tính nhút nhát có học được ngành Quản trị khách sạn?

(Dân trí) - Em thích ngành học được tiếp xúc với nhiều người như ngành du lịch, khách sạn. Em dự kiến đăng ký ngành học Quản trị khách sạn nhưng e ngại vì nhan sắc của em rất tầm thường, tính lại nhút nhát. Vậy có nên theo học ngành này không? Ngành Quản trị khách sạn học như thế nào? (nguyenhang@gmail.com)

Thứ sáu, 19/01/2018 - 04:44

Lần đầu tiên một đại học Việt Nam trao giải vinh danh các nhà khoa học toàn cầu
Lần đầu tiên một đại học Việt Nam trao giải vinh danh các nhà khoa học toàn cầu

(Dân trí) - Ngày 19/1, ba nhà khoa học nước ngoài và một nhà khoa học Việt Nam đã được vinh danh tại Giải thưởng Khoa học Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU Prize). Đây là giải thưởng đầu tiên tại Việt Nam dành cho các nhà khoa học trên toàn cầu.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 04:20

Mâu thuẫn chuyện tình cảm, nữ sinh lớp 10 bị cô gái trẻ chặn đường đánh “dằn mặt”
Mâu thuẫn chuyện tình cảm, nữ sinh lớp 10 bị cô gái trẻ chặn đường đánh “dằn mặt”

(Dân trí) - Do mâu thuẫn trên mạng xã hội về chuyện tình cảm, một cô gái trú ở huyện Anh Sơn (Nghệ An) đã chặn đường một nữ sinh của Trường THPT Con Cuông để đánh nhau trước sự chứng kiến của nhiều người nhưng không có ai vào can ngăn gây xôn xao dư luận.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 11:30

3 bước để tiến tới thành công
3 bước để tiến tới thành công

(Dân trí) - Ba bước để tiến tới thành công và sống một cuộc đời ý nghĩa là: Tìm ra điều bạn muốn làm và thực hiện điều đó; Chuyên môn hóa ở một lĩnh vực và trở thành chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực đó; Việc bạn làm phải đi đôi với mục đích phụng sự cho đời.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 10:56

Nhiều trường ĐH ngoài công lập được xếp hạng trên Bảng xếp hạng RePEc Việt Nam
Nhiều trường ĐH ngoài công lập được xếp hạng trên Bảng xếp hạng RePEc Việt Nam

(Dân trí) - Tháng 11/2017 vừa qua, Bảng xếp hạng RePEc được công bố, theo bảng xếp hạng này có đến 4 đơn vị nghiên cứu ngoài công lập, gồm Viện nghiên cứu phát triển Mekong, Khoa Kinh doanh và quản trị thuộc ĐH RMIT Việt Nam, Trung tâm nghiên cứu xã hội liên ngành ISR thuộc Trường Đại học Thành Tây và Trung tâm nghiên cứu chính sách và phát triển Depocen.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 10:52

Chiều nay, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo chương trình môn học mới
Chiều nay, Bộ GD&ĐT công bố dự thảo chương trình môn học mới

(Dân trí) - Dự kiến chiều nay (19/1), Bộ GD&ĐT sẽ công bố Dự thảo chương trình môn học mới từ cấp tiểu học đến THPT.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 10:02

Học thạc sỹ từ những kinh nghiệm thực tế để thành công
Học thạc sỹ từ những kinh nghiệm thực tế để thành công

Bất cứ một vị trí công việc nào, dù là nhân viên hay thăng tiến trên cương vị là người quản lý, điều hành, việc đòi hỏi mỗi cá nhân không ngừng học tập trong công việc, học từ trường lớp, từ đồng nghiệp là vô cùng hữu ích nhưng hiệu quả hơn hết vẫn là học tập từ những kinh nghiệm thực tế.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 10:01

Hành trình theo đuổi ước mơ: Không gì là không thể!
Hành trình theo đuổi ước mơ: Không gì là không thể!

Sáng 12/1, buổi tọa đàm “Công nghệ thu hẹp khoảng cách giữa người khuyết tật với thế giới” diễn ra tại Không gian chia sẻ S.hub, Thư viện tổng hợp TP.HCM đã thu hút gấp đôi số lượng người tham gia dự kiến. Xuyên suốt buổi toạ đàm, các khách mời đã chia sẻ, động viên và truyền cảm hứng sống bằng chính câu chuyện của mình.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 10:00

Tạm đình chỉ công tác thầy giáo bị phụ huynh tố tát học sinh gây chấn thương vùng đầu
Tạm đình chỉ công tác thầy giáo bị phụ huynh tố tát học sinh gây chấn thương vùng đầu

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc phụ huynh tố thầy giáo Nguyễn Văn Chức, giáo viên trường THCS Xuân Sơn (thị xã Đông Triều, Quảng Ninh) đánh học sinh Cao Kiên Cường gây chấn thương vùng đầu, ngày 18/1 UBND tỉnh Quảng Ninh chính thức có văn bản yêu cầu UBND thị xã Đông Triều xác minh, làm rõ thông tin trên và xử lý nghiêm vi phạm nếu có.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 07:27

Trường Đại học Luật TPHCM tăng chỉ tiêu tuyển trong năm 2018
Trường Đại học Luật TPHCM tăng chỉ tiêu tuyển trong năm 2018

(Dân trí) - Chiều 18/1, Hội đồng tuyển sinh Trường ĐH Luật TP.HCM đã công bố đề án tuyển sinh năm 2018. Về cơ bản trường vẫn giữ nguyên phương thức tuyển sinh như năm 2017 nhưng tăng chỉ tiêu từ 1.600 lên 1.900.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 07:00

“Sao Tháng Giêng” mê màu áo blouse trắng
“Sao Tháng Giêng” mê màu áo blouse trắng

(Dân trí) - Mê màu áo blouse trắng từ thuở bé, Lê Hữu Linh Viễn (sinh viên năm 4, khoa Y Dược, ĐH Đà Nẵng) đã vượt lên hoàn cảnh khó khăn, vừa luôn giữ thành tích học giỏi khi theo đuổi ngành Y, vừa năng nổ với công tác xã hội, thiện nguyện. Viễn vừa được trao giải thưởng “Sao Tháng Giêng” năm 2017 của Hội Sinh viên Việt Nam.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 03:03

Lừa “chạy” suất dạy học ở trường cấp 2, lấy 80 triệu đồng
Lừa “chạy” suất dạy học ở trường cấp 2, lấy 80 triệu đồng

(Dân trí) - Khẳng định có thể “chạy” được một suất dạy học ở một trường cấp 2 tại Đà Nẵng, bà Đoàn Thị Tuyết Mai (SN 1981, trú tại quận Liên Chiểu, Đà Nẵng) đã lừa lấy của ông N.T.T. (trú quận Cẩm Lệ, Đà Nẵng) 80 triệu đồng để “chạy” việc cho bà P.T.Đ.

Thứ năm, 18/01/2018 - 08:56

ĐÁNG QUAN TÂM
Muốn làm “Người vận chuyển”, học ngành nào là phù hợp?
Muốn làm “Người vận chuyển”, học ngành nào là phù hợp?

(Dân trí) - Năm nay em đăng ký thi vào trường ĐH Hàng Hải vì yêu biển nhưng nhiều ngành học quá không biết chọn ngành nào. Hiện em đang băn khoăn chọn giữa 2 ngành Logistics và chuỗi cung ứng và ngành Điều khiển tàu biển. Sở trường của em là có tư duy độc lập, thích làm việc nhóm, muốn đi nhiều trở thành “người vận chuyển” thì học ngành nào là phù hợp?, (Thanh Chương - Nghệ An)

Thứ năm, 18/01/2018 - 03:54

Bảng chỉ tiêu chất lượng như cái khuôn "ụp" lên các lớp
Bảng chỉ tiêu chất lượng như cái khuôn "ụp" lên các lớp

(Dân trí) - Không thể nào đòi hỏi học sinh nào cũng phải khá, giỏi khi mà mỗi em có một màu sắc khác nhau về phẩm chất, năng lực. Tuy nhiên, giáo dục của chúng ta vận hành theo nguyên lý cào bằng, vì vậy bảng chỉ tiêu chất lượng bộ môn như một cái khuôn “ụp” đều lên các lớp.

Thứ năm, 18/01/2018 - 01:18

Ngất ngây trước vẻ đẹp tinh khôi của cô giáo đẹp nhất Hà Nội
Ngất ngây trước vẻ đẹp tinh khôi của cô giáo đẹp nhất Hà Nội

Cô giáo trẻ Phan Hồng Anh là thần tượng của bao học sinh trường Amsterdam.

Thứ năm, 18/01/2018 - 01:06

Trắc nghiệm cực dễ bằng tiếng Anh, bạn có đạt điểm tối đa?
Trắc nghiệm cực dễ bằng tiếng Anh, bạn có đạt điểm tối đa?

(Dân trí) - Hôm nay chúng tôi mời bạn làm trắc nghiệm vui bằng tiếng Anh, “bật mí” là trắc nghiệm này rất dễ đạt điểm tối đa.

Thứ năm, 18/01/2018 - 11:25

Toàn cảnh tuyển sinh vào ĐH Quốc gia HN 2018: Xét tuyển kết quả SAT
Toàn cảnh tuyển sinh vào ĐH Quốc gia HN 2018: Xét tuyển kết quả SAT

(Dân trí) - Tuyển sinh năm 2018, ĐH Quốc gia Hà Nội lần đầu tiên xét tuyển đối tượng sử dụng kết quả SAT và tuyển sinh nhiều ngành học mới như Công nghệ Kỹ thuật Xây dựng, Kỹ thuật Robot, Công nghệ Hàng không Vũ trụ, Khoa học Thông tin Địa không gian, Sư phạm tiếng Đức, Quản trị Trường học....

Thứ năm, 18/01/2018 - 09:15

Chung tay khắc phục khó khăn cho giáo dục vùng khó
Chung tay khắc phục khó khăn cho giáo dục vùng khó

Cơ sở vật chất là một trong những yếu tố quyết định chất lượng giáo dục. Tuy nhiên ở những vùng khó khăn hình ảnh các lớp học đơn sơ, xuống cấp hoặc những phòng học tre nứa tạm bợ vẫn phổ biến và cần lắm sự chung sức của cộng đồng.

Thứ năm, 18/01/2018 - 09:00

Tác giả đề xuất bỏ tác phẩm "Chí Phèo" góp ý về chương trình giáo dục phổ thông mới
Tác giả đề xuất bỏ tác phẩm "Chí Phèo" góp ý về chương trình giáo dục phổ thông mới

(Dân trí) - Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền, hiện là nghiên cứu sinh ngành giáo dục, ĐH Newcastle (Australia), người đề xuất bỏ tác phẩm “Chí Phèo” khỏi chương trình sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11 gây xôn xao dư luận vừa qua đã bày tỏ tâm huyết với ngành giáo dục và tiếp tục có ý kiến góp ý về Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Thứ năm, 18/01/2018 - 07:14

Thi tuyển sinh lớp 10: Cha mẹ nhắm cao, con áp lực
Thi tuyển sinh lớp 10: Cha mẹ nhắm cao, con áp lực

(Dân trí) - Bước vào học kì 2, học sinh lớp 9 bắt đầu chạy nước rút với kì thi tuyển sinh 10. Hầu hết các em đã định hình trường để mình thi tuyển. Tuy nhiên, không ít phụ huynh lại can thiệp quá sâu vào sự lựa chọn của con. Nhiều phụ huynh vì nhắm cao mà đang tạo áp lực cho chính con mình.

Thứ năm, 18/01/2018 - 03:03

Hội Khuyến học đồng hành cùng Hội Người Cao tuổi trong phong trào học tập suốt đời
Hội Khuyến học đồng hành cùng Hội Người Cao tuổi trong phong trào học tập suốt đời

(Dân trí) - Chiều ngày 17/1, TƯ Hội Khuyến học Việt Nam kí kết chương trình phối hợp cùng TƯ Hội Người Cao tuổi Việt Nam. Với nội dung về “ Đẩy mạnh học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng giai đoạn 2018 – 2021”.

Thứ năm, 18/01/2018 - 01:09

Điểm tuyệt đối mới được xét vào trường điểm ở quận 10, TPHCM
Điểm tuyệt đối mới được xét vào trường điểm ở quận 10, TPHCM

(Dân trí) - Điểm kiểm tra học kỳ 2 ở lớp 5 môn Tiếng Việt - Toán của học sinh phải đạt tổng 20 điểm mới được xét tuyển vào Trường THCS Nguyễn Văn Tố - ngôi trường có mức độ cạnh tranh cao nhất ở quận 10, TPHCM.

Thứ năm, 18/01/2018 - 01:00

Đà Nẵng dành nhiều tỉ đồng xây dựng sân tập thể thao ở các trường học
Đà Nẵng dành nhiều tỉ đồng xây dựng sân tập thể thao ở các trường học

(Dân trí) - Ngày 17/1, ông Nguyễn Đình Vĩnh - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng cho biết: UBND thành phố vừa phê duyệt xây dựng 21 sân tập thể thao ở các trường học Tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn thành phố trong năm 2018.

Thứ năm, 18/01/2018 - 12:03

Lớp học hư hỏng do bão, hàng chục trẻ mầm non phải học ké tạm bợ
Lớp học hư hỏng do bão, hàng chục trẻ mầm non phải học ké tạm bợ

(Dân trí) - Do ảnh hưởng của cơn bão số 12, phòng học tại điểm trường mẫu giáo Hoa Cúc Trắng (xã Ea Đah, huyện Krông Năng, Đắk Lắk) bị hư hỏng, tốc mái khiến hàng chục cháu nhỏ buộc phải học tạm ở hội trường thôn trong điều kiện rất thiếu thốn.

Thứ tư, 17/01/2018 - 05:19