Lý giải hiện tượng “giáo dục thần kỳ” Phần Lan

Dân trí Từ một quốc gia không có tên trên bản đồ giáo dục thế giới, Phần Lan gây bất ngờ khi đứng đầu bảng xếp hạng của chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) trong lần đầu khảo sát vào năm 2000 và liên tục nằm trong vị trí top đầu những kỳ khảo sát sau đó.
>>Phần Lan sẽ bỏ tất cả môn học, dạy học sinh nghiên cứu theo chủ đề
>>Phương pháp giáo dục mầm non đặc biệt của Phần Lan
>>Vì sao giáo dục Phần Lan được đánh giá thành công nhất trên toàn thế giới?

Đối với Phần Lan, điểm số của học sinh nước này trong các bài đánh giá quốc tế như PISA chỉ là kết quả phụ của hệ thống giáo dục chứ không phải mục tiêu chính. Từ hơn 50 năm trước đây, chính phủ Phần Lan bắt đầu chuyển đổi hệ thống giáo dục như là một lực đẩy chủ yếu của kế hoạch phục hồi kinh tế đất nước.

Theo tạp chí Smithsonian, cho đến tận cuối những năm 1960, hầu hết học sinh Phần Lan bỏ học trường công sau 6 năm học. Những em khác theo học ở các trường tư, trường chuyên hoặc trường làng, nơi bớt nghiêm khắc hơn. Chỉ có những con em gia đình khá giả hoặc may mắn mới được hưởng giáo dục chất lượng.

Vào năm 1963, chính phủ Phần Lan quyết định thực hiện kế hoạch táo bạo khi chọn lĩnh vực cải cách giáo dục công lập trong nỗ lực phục hồi kinh tế. “Tôi gọi nó là Giấc Mơ Lớn của giáo dục Phần Lan”, Pasi Sahlberg - một nhà sư phạm làm việc cho Bộ Giáo dục và Văn hóa Phần Lan kể lại. “Đó đơn giản là ý tưởng rằng mọi trẻ em đều được theo học tại một ngôi trường công chất lượng. Nếu chúng tôi muốn trở nên cạnh tranh, chúng tôi cần phải phổ cập giáo dục cho tất cả mọi người. Điều này xuất phát từ nhu cầu tồn tại của con người.”

Lý giải hiện tượng “giáo dục thần kỳ” Phần Lan - 1

Một quyết sách quan trọng được công bố vào năm 1979 khi các nhà cải cách giáo dục yêu cầu mọi giáo viên phải có bằng thạc sĩ (chương trình đào tạo giáo viên dài 5 năm gồm 3 năm cử nhân và 2 năm thạc sĩ) tại 1 trong số 8 trường đại học công. Toàn bộ học phí được chi trả bằng ngân sách nhà nước. Kể từ đó, vị thế của nghề giáo ở Phần Lan được đứng ngang bằng với hai nghề khác là bác sĩ và luật sư. Thí sinh dồn dập đăng ký các chương trình sư phạm, không phải bởi vì lương cao mà bởi nghề giáo trở nên hấp dẫn khi các giáo viên có quyền tự chủ và được tôn trọng. (Theo ông Sahlberg, lương giáo viên Phần Lan chỉ tương đương mức lương trung bình của cả nước. Theo số liệu năm 2014 của tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), giáo viên Phần Lan kiếm được 42.810 USD mỗi năm).

Đến giữa những năm 1980, một loạt các sáng kiến giúp lớp học thoát khỏi những vết tích cuối cùng của những quy định từ trên xuống, việc kiểm tra và quản lý các chính sách giáo dục được bàn giao cho các chính quyền địa phương. Theo đó, chương trình giảng dạy quốc gia được tinh giản thành những chỉ dẫn chung. Ví dụ, sách giáo khoa môn Toán từ lớp 1 đến lớp 9 giảm xuống còn 10 trang. (Trước đó, bộ sách giáo khoa đầu tiên của Phần Lan được đưa vào giảng dạy trong thập niên 70 của thế kỷ trước dày tới 700 trang. Timo Heikkinen, người bắt đầu giảng dạy trong các trường công lập ở Phần Lan từ những năm 1980 nhớ lại rằng hồi đó, đa số giáo viên ở ngôi trường trung học nơi ông dạy chỉ ngồi bàn thuyết giảng cho học sinh chép bài răm rắp.)

Việc phân loại học sinh thành những nhóm có khả năng khác nhau được bãi bỏ. Tất cả học sinh dù giỏi hay kém đều được theo học cùng một lớp. Các lớp học được bố trí nhiều giáo viên đặc biệt có nhiệm vụ hỗ trợ các em và đảm bảo rằng không có học sinh nào bị tụt lại.

Kể từ đầu những năm 1990, bộ phận thanh tra giáo dục bị đóng cửa hoàn toàn, chuyển trách nhiệm giải trình và kiểm tra cho các giáo viên và hiệu trưởng.

Lý giải hiện tượng “giáo dục thần kỳ” Phần Lan - 2

Hiện nay, ở bậc giáo dục cơ bản, Phần Lan không có bất kỳ một kỳ thi chuẩn hóa bắt buộc nào, trừ một kỳ thi cuối năm lớp 9. Không hề có xếp hạng, so sánh hoặc cạnh tranh giữa các học sinh, trường học hay khu vực. Các trường học tại Phần Lan được tài trợ bởi chính phủ và được vận hành bởi các quan chức trong chính quyền, từ quan chức cấp nhà nước đến viên chức địa phương, chứ không phải các doanh nhân, tướng lĩnh quân đội hay chính trị gia. Mọi trường học đều có các mục tiêu quốc gia như nhau và các mục tiêu này đều được xây dựng từ các chuyên gia giáo dục có chứng chỉ ở các trường đại học.

Kết quả là, một học sinh Phần Lan dù đến từ thành thị hay nông thôn đều được hưởng nền giáo dục như nhau. Khoảng cách giữa các học sinh giỏi nhất và yếu nhất ở nước này là nhỏ nhất thế giới, theo một kết quả cuộc thăm dò của tổ chức OECD. “Bình đẳng là từ quan trọng nhất trong nền giáo dục Phần Lan”, Chủ tịch Hiệp hội Giáo viên Phần Lan Olli Luukkainen cho biết.

Ở Phần Lan, chính phủ cho phép các bà mẹ được nghỉ phép 3 năm sau khi sinh và trợ cấp dịch vụ trông trẻ ban ngày cho các bậc cha mẹ. Khi những đứa trẻ lên 5 tuổi, các em sẽ được đến trường mẫu giáo mà không phải đóng góp bất kỳ khoản tiền nào, ở đây, trẻ em được tập trung vào việc vui chơi và tương tác xã hội. Các trường học cung cấp đồ ăn, chăm sóc sức khỏe, tư vấn và dịch vụ taxi nếu học sinh cần. Chương trình chăm sóc sức khỏe cũng được miễn phí với toàn bộ học sinh. Đối với các bậc phụ huynh, trong một tháng họ sẽ nhận được khoảng 150 euro từ nguồn ngân sách nhà nước để chăm sóc và nuôi nấng mỗi một người con cho đến khi chúng bước sang tuổi 17.

Trẻ mẫu giáo ở Phần Lan.
Trẻ mẫu giáo ở Phần Lan.

Sau gần 40 năm kể từ khi chính phủ Phần Lan quyết định thực hiện kế hoạch táo bạo khi chọn lĩnh vực cải cách giáo dục công lập để phục hồi kinh tế, vào năm 2000, cộng đồng giáo dục quốc tế mới bất ngờ với những thành quả của giáo dục Phần Lan khi biết kết quả xếp hạng PISA của học sinh Phần Lan.

Năm 2000 đánh dấu lần đầu tiên tổ chức OECD thực hiện chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) để đánh giá khả năng của học sinh 15 tuổi của các nước và vùng lãnh thổ trong và ngoài OECD, về toán, khoa học và đọc hiểu. Chương trình được thực hiện từ năm 2000 và cứ 3 năm lặp lại một lần. Mục đích của chương trình là cung cấp các dữ liệu so sánh nhằm giúp các nước cải thiện các chính sách và kết quả giáo dục. Chương trình hướng vào việc đo lường sự hiểu biết và khả năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống hàng ngày của học sinh. Kết quả cho thấy trẻ em Phần Lan sở hữu khả năng đọc hiểu tốt nhất trong số các học sinh cùng lứa tuổi.

Trong các kỳ khảo sát PISA sau đó, học sinh Phần Lan cũng liên tục nằm trong vị trí top đầu.

Đối với Phần Lan, điểm số của học sinh nước này trong các bài đánh giá quốc tế như PISA chỉ là kết quả phụ của hệ thống giáo dục chứ không phải mục tiêu chính. “Chúng tôi chuẩn bị cho trẻ em học cách học như thế nào, chứ không phải cách để thi”, nhà sư phạm Pasi Sahlberg lý giải.

Xuân Vũ

MỚI NHẤT
Giám đốc Bảo hiểm xã hội: “Lương hưu cô giáo 1,3 triệu đồng không sai”
Giám đốc Bảo hiểm xã hội: “Lương hưu cô giáo 1,3 triệu đồng không sai”

(Dân trí) - “Căn cứ các quy định của Nhà nước thì BHXH tỉnh Hà Tĩnh tính mức tiền lương hưu hàng tháng đối với bà Trương Thị Lan là hoàn toàn đúng quy định" - ông Hoàng Văn Minh (Giám đốc Bảo hiểm xã hội Hà Tĩnh) trả lời phỏng vấn Báo Dân trí.

Thứ hai, 30/10/2017 - 06:41

Trắc nghiệm: Cách nói thời tiết mưa trong tiếng Anh như thế nào?
Trắc nghiệm: Cách nói thời tiết mưa trong tiếng Anh như thế nào?

(Dân trí) - Trong tiếng Anh, chúng ta có nhiều cách để diễn tả thời tiết khi đang mưa với từ “rain”. Bạn có thể dùng rain dưới dạng một danh từ (noun) để nhắc đến cơn mưa...

Chủ nhật, 29/10/2017 - 09:58

Thủ tướng đánh giá cao xã hội hóa đào tạo nhân lực của ĐH Nguyễn Tất Thành
Thủ tướng đánh giá cao xã hội hóa đào tạo nhân lực của ĐH Nguyễn Tất Thành

(Dân trí) - Tại lễ kỷ niệm 18 năm thành lập Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao nỗ lực của trường trong quá trình xã hội hóa mạnh mẽ công tác đào tạo nguồn nhân lực của đất nước.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 06:00

Phụ huynh bức xúc không chỉ vì vài trăm nghìn tiền quỹ
Phụ huynh bức xúc không chỉ vì vài trăm nghìn tiền quỹ

(Dân trí) - Dư luận, phụ huynh bức xúc không phải vì vài trăm nghìn đồng tiền quỹ mà ở chỗ Ban đại diện cha mẹ học sinh thường “đẻ” ra nhiều công trình tài trợ “đổ đầu” phụ huynh.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 02:42

Chương trình GDPT mới: Cần đặt giáo dục sức khỏe của học sinh lên hàng đầu
Chương trình GDPT mới: Cần đặt giáo dục sức khỏe của học sinh lên hàng đầu

(Dân trí) - PGS.TS. Đặng Bá Lãm, Ban chuyên gia Học viện Quản lý giáo dục cho rằng, học sinh đến trường để sống và sẽ học qua cuộc sống đó. Lúc các em rèn luyện sức khỏe, học cách ứng xử xã hội, học đàn, học hát... là các em đang học, đang sống chứ không phải chỉ học toán, học văn mới là học.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 10:05

Đã bao lâu rồi cả nhà bạn không đi du lịch cùng nhau?
Đã bao lâu rồi cả nhà bạn không đi du lịch cùng nhau?

(Dân trí) - Nếu gia đình bạn có thói quen đi du lịch cùng nhau hàng năm, xin chúc mừng bạn đã thiết lập được một truyền thống gia đình ý nghĩa. Nếu đã lâu rồi gia đình bạn không có chuyến du lịch nào cùng nhau, thật đáng tiếc là bạn đã bỏ lỡ những dịp quý báu để gắn kết tình cảm gia đình.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 09:40

Kế toán tự ý “nâng” bậc lương giáo viên; học sinh đội mũ bảo hiểm trong… lớp học
Kế toán tự ý “nâng” bậc lương giáo viên; học sinh đội mũ bảo hiểm trong… lớp học

(Dân trí) - Kế toán tự ý nâng bậc lương giáo viên, “biển thủ” số tiền chênh lệch lên tới gần 300 triệu đồng; học sinh Hà Nội đội mũ “bảo hiểm” trong lớp học; cô giáo nhận lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng sau 37 năm… là những sự kiện giáo dục được quan tâm tuần qua.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 08:47

3 doanh nghiệp "tranh nhau" đầu tư vào dự án của sinh viên Lâm nghiệp
3 doanh nghiệp "tranh nhau" đầu tư vào dự án của sinh viên Lâm nghiệp

(Dân trí) - 3 doanh nghiệp lớn ngay lật tức ngỏ ý muốn đầu tư vào Dự án sản xuất và kinh doanh nấm trong phòng lạnh của cậu sinh viên Trịnh Huy Minh, trường ĐH Lâm nghiệp tại vòng chung kết cuộc thi "Khởi nghiệp Lâm nghiệp 2017".

Chủ nhật, 29/10/2017 - 07:50

Cô giáo nhận lương hưu 1,3 triệu đồng sau 37 năm cống hiến: Vì sao thấp?
Cô giáo nhận lương hưu 1,3 triệu đồng sau 37 năm cống hiến: Vì sao thấp?

(Dân trí) - Sự việc cô giáo mầm non Trương Thị Lan (Hà Tĩnh), tham gia BHXH được 22 năm 8 tháng nhưng chỉ nhận được lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng, đang thu hút quan tâm của bạn đọc. Cũng về chủ đề lương hưu giáo viên mầm non, cách đây hơn 2 năm, PV Dân trí đã trao đổi với Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) để làm rõ thêm nhiều thông tin liên quan.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 06:10

Thừa thiếu cục bộ, giáo viên phải dạy liên môn, kiêm nhiệm
Thừa thiếu cục bộ, giáo viên phải dạy liên môn, kiêm nhiệm

(Dân trí) - Năm học 2017 - 2018, Nghệ An giảm 213 lớp, thừa gần 1.500 giáo viên. Trong khi đó, ở một số bộ môn lại thiếu giáo viên do không có biên chế. Để bố trí số giáo viên này, các trường trên địa bàn tỉnh đang loay hoay với các giải pháp mang tính tình thế.

Chủ nhật, 29/10/2017 - 05:03

Vụ hàng trăm học sinh Hậu Giang ngộ độc sữa: Cần Thơ đề nghị ngưng tiếp nhận sữa miễn phí
Vụ hàng trăm học sinh Hậu Giang ngộ độc sữa: Cần Thơ đề nghị ngưng tiếp nhận sữa miễn phí

(Dân trí) - Liên quan đến việc hơn 400 học sinh bị ngộ độc sau khi uống sữa, ngày 28/10 nguồn tin từ Sở Y tế TP Cần Thơ cho biết, cơ quan này đã ban hành văn bản gửi các đơn vị trực thuộc và Công ty quảng cáo MC đề nghị dừng việc phát sữa miễn phí tại các trường học trên địa bàn Cần Thơ.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 05:40

Trường Quốc tế Việt Nam - Phần Lan: Học phí cao nhất dự kiến 380 triệu đồng/năm
Trường Quốc tế Việt Nam - Phần Lan: Học phí cao nhất dự kiến 380 triệu đồng/năm

(Dân trí) - Trường ĐH Tôn Đức Thắng được UBND TP.HCM cho phép thành lập Trường Quốc tế Việt Nam - Phần Lan, dự kiến sẽ hoạt động vào tháng 8/2019. Đây là mô hình trường quốc tế nằm trong trường công đầu tiên trong cả nước. Mức học phí dự kiến cao nhất là có thể là 380 triệu đồng/năm ở bậc THCS

Thứ bảy, 28/10/2017 - 04:25

ĐÁNG QUAN TÂM
Hai nhóm nữ sinh đánh nhau dữ dội trong tiếng hò reo của hàng chục bạn bè
Hai nhóm nữ sinh đánh nhau dữ dội trong tiếng hò reo của hàng chục bạn bè

(Dân trí) - Trên mạng xã hội vừa lan truyền clip ghi lại cảnh 2 nhóm nữ sinh lao vào đánh nhau, vật nhau xuống đất. Khi được bảo vệ can ngăn, nhóm nữ sinh này lại hẹn nhau tới địa điểm khác để tiếp tục đánh nhau trong tiếng hò reo, cổ vũ của bạn bè đồng trang lứa.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 02:33

336 đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên tranh giải năm 2017
336 đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên tranh giải năm 2017

(Dân trí) - Trong 2 ngày 28 - 29/10, Hội đồng xét tặng Giải thưởng “Sinh viên nghiên cứu khoa học” năm 2017 họp và đánh giá 336 đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên, nhóm sinh viên.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 12:00

Nhận lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng sau 37 năm cống hiến, cô giáo ngã khuỵu
Nhận lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng sau 37 năm cống hiến, cô giáo ngã khuỵu

(Dân trí) - Câu chuyện cô giáo Trương Thị Lan (Trường mầm non Lê Duẩn, xã Cẩm Duệ, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh) khóc không thành tiếng khi cầm quyết định nghỉ hưu với mức lương hưu 1,3 triệu đồng/tháng đang nhận được nhiều quan tâm của cộng đồng mạng.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 11:51

Tự chủ đại học: Các trường sẽ "thần chú" điều gì khi có cây "đũa thần"?
Tự chủ đại học: Các trường sẽ "thần chú" điều gì khi có cây "đũa thần"?

(Dân trí) - Hiện nay cả nước có 23 cơ sở giáo dục đại học công lập thực hiện Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi của tự chủ đại học và giới hạn trao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học vẫn đang được thảo luận sôi nổi. Vậy để nhận diện như thế nào về tự chủ tại Việt Nam cho đúng?

Thứ bảy, 28/10/2017 - 10:21

Vụ hàng trăm học sinh nhập viện sau khi uống sữa: Công ty cung cấp sữa không minh bạch
Vụ hàng trăm học sinh nhập viện sau khi uống sữa: Công ty cung cấp sữa không minh bạch

(Dân trí) - Liên quan đến vụ hơn 400 em học sinh tiểu học ở Hậu Giang nhập viện sau khi uống sữa, nguồn tin của Dân trí cho biết, trước khi xin phép cung cấp sữa cho học sinh thì doanh nghiệp chỉ cung cấp hồ sơ một loại sữa. Nhưng sau khi xảy ra sự cố, lực lượng chức năng kiểm tra phát hiện nơi pha chế có thêm một loại sữa khác.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 08:50

Hội phụ huynh… nhà giàu
Hội phụ huynh… nhà giàu

(Dân trí) - Hoạt động của Ban đại điện cha mẹ học sinh được ví von là “cánh tay nối dài” của nhà trường trong các khoản “tự nguyện”. Chính vì thế những phụ huynh tham gia vào Hội cũng thường được chọn lọc chịu chơi và… chịu chi.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 07:35

Hàng trăm chiếc áo ấm đến với học sinh vùng lũ
Hàng trăm chiếc áo ấm đến với học sinh vùng lũ

(Dân trí) - Để động viên học sinh vùng lũ vượt qua khó khăn và ấm áp hơn khi mùa đông đang đến, đội ngũ giáo viên, học sinh và phụ huynh trường tiểu học Đông Vệ 2 (TP Thanh Hóa) đã trao hơn 300 chiếc áo ấm đến học sinh hai trường tiểu học và trung học Xuân Tân (huyện Thọ Xuân).

Thứ bảy, 28/10/2017 - 07:30

Nếu bạn nhận ra 10 thứ tiếng dưới đây, bạn thực sự là thiên tài!
Nếu bạn nhận ra 10 thứ tiếng dưới đây, bạn thực sự là thiên tài!

(Dân trí) - Thử làm bài trắc nghiệm dưới đây xem bạn nhận ra bao nhiêu thứ tiếng nhé!

Thứ bảy, 28/10/2017 - 05:23

Lớp học xóa mù chữ vùng biên giới của hai thầy giáo mang màu áo lính
Lớp học xóa mù chữ vùng biên giới của hai thầy giáo mang màu áo lính

(Dân trí) - Công tác tại khu vực biên giới, vùng sâu vùng xa nơi người dân còn gặp nhiều khó khăn và trình độ dân trí thấp, hai chiến sĩ của Đồn Biên phòng Ia Rvê (huyện Ea Súp, Đắk Lắk) đã mạnh dạn xin được mở lớp dạy xóa mù chữ cho bà con và đã đạt được những kết quả ngoài mong đợi.

Thứ bảy, 28/10/2017 - 05:03

GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân:  Các trường đại học chính là cái “nôi” sáng tạo
GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân: Các trường đại học chính là cái “nôi” sáng tạo

(Dân trí) - “TP.HCM cùng cả nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đó là vai trò của khoa học công nghệ, của tri thức ngày càng khẳng định. Trong quá trình đó các trường đại học chính là cái nôi, trung tâm sáng tạo”.

Thứ sáu, 27/10/2017 - 09:54

Học sinh TPHCM có thể nghỉ Tết Mậu Tuất kéo dài 16 ngày
Học sinh TPHCM có thể nghỉ Tết Mậu Tuất kéo dài 16 ngày

(Dân trí) - Học sinh các bậc học ở TPHCM sẽ nghỉ Tết âm lịch Mậu Tuất 2018 chính thức 14 ngày. Tuy nhiên, trước kỳ nghỉ và sau kết thúc kỳ nghỉ “đụng” vào hai ngày cuối tuần nên có thể học sinh sẽ được nghỉ 16 ngày.

Thứ sáu, 27/10/2017 - 08:30

Hậu Giang: Hàng trăm học sinh tiểu học nhập viện sau khi uống sữa
Hậu Giang: Hàng trăm học sinh tiểu học nhập viện sau khi uống sữa

(Dân trí) - Sáng 27/10, hàng trăm học sinh tiểu học ở Hậu Giang sau khi uống sữa pha sẵn, xuất hiện các triệu chứng nôn ói, đau bụng phải vào viện cấp cứu.

Thứ sáu, 27/10/2017 - 04:26