Giúp giáo viên Văn “hút hồn” học sinh bằng khả năng đọc, diễn đạt

Nhận định hiện nay, không ít giáo viên khi dạy Văn rất hiếm khi đọc văn bản, thầy Nguyễn Văn Song - Trường THPT Phù Cừ (Hưng Yên) cho rằng,việc đọc văn bản văn học của người thầy trên lớp rất quan trọng.

Giúp giáo viên Văn “hút hồn” học sinh bằng khả năng đọc, diễn đạt
Với các tác phẩm văn xuôi có dung lượng dài, không đọc được nhiều thì giáo viên cũng phải lựa chọn những đoạn tiêu biểu để đọc kết hợp trong quá trình giảng dạy. Còn với những bài thơ ngắn, giáo viên nhất thiết phải đọc thật đúng và cố gắng đọc thật hay.

Thầy Nguyễn Văn Song chia sẻ: Xét cho cùng, văn học là nghệ thuật của ngôn từ mà ngôn từ chỉ thực sự trở nên trọn vẹn, đầy đủ ý nghĩa khi được vang lên với đúng mọi cung bậc, sắc thái cần có của nó.

Khi đọc một đoạn thơ, một đoạn văn, người thầy phải đọc cho đúng giọng điệu bao trùm của tác phẩm, cho đúng tâm trạng, thái độ của chủ thể trữ tình trong thơ, cho đúng giọng điệu, tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật tự sự, cho đúng phong cách nghệ thuật của tác giả và cho đúng với đặc trưng thể loại.

Giọng đọc của người thầy phải có khả năng biến hóa, linh hoạt với đủ mọi sắc thái vui, buồn, bất ngờ, thất vọng, tin tưởng...

Khi đọc truyện ngắn Thạch Lam phải ra được cái chất văn nhỏ nhẹ, tâm tình giàu chất thơ, đọc văn Vũ Trọng Phụng phải ra được giọng trào phúng, châm chọc vừa quyết liệt vừa hóm hỉnh, thâm thúy.

Giọng đọc truyện ngắn khác, đọc kịch khác, đọc tùy bút, bút kí lại khác. Có làm được như thế, học sinh mới thực sự cảm thấy hứng thú và người thầy mới đưa được tác phẩm đến với các em một cách dễ dàng.

Để người dạy văn đọc thật tốt văn bản

Trả lời câu hỏi làm thế nào để người dạy văn đọc thật tốt văn bản, một số người cho rằng đọc văn hay phải có năng khiếu.

Không phủ nhận điều đó, nhưng thầy Nguyễn Văn Song cũng cho rằng, không phải cứ có năng khiếu là đọc hay, không có năng khiếu thì không thể đọc được tốt.

Người có năng khiếu mà không rèn kĩ năng đọc thường xuyên, không tìm hiểu tác phẩm kĩ thì khó mà đọc được hay. Người không có năng khiếu nhưng nếu tìm hiểu thấu đáo tác phẩm và thường xuyên rèn kĩ năng đọc thì vẫn có thể đọc rất tốt.

Mà dù có năng khiếu hay không thì người dạy văn vẫn phải đọc tốt văn bản văn học nếu thực sự tâm huyết với nghề.

Cách rèn tốt nhất, theo thầy Song là hãy đọc thầm tác phẩm một vài lần để nắm bắt tinh thần của tác phẩm, dự kiến giọng đọc cần đạt rồi tiến hành đọc.

Ban đầu có thể khó khăn thì cứ cố gắng đọc tròn vành, rõ chữ, phát âm cho đúng chính tả rồi dần dần tiến tới đọc thật diễn cảm, hấp dẫn văn bản. Nếu có phòng làm việc, cứ đóng cửa phòng lại rồi đọc cho tự nhiên.

Nếu có phương tiện ghi âm, hãy ghi lại giọng đọc của mình, nghe lại, thấy cần chỉnh như thế nào thì tiếp tục sửa.

"Những năm mới ra trường, thỉnh thoảng tôi bị anh chị em cùng tổ “bắt quả tang” đang đọc văn bản trong văn phòng tổ khi họ bất ngờ mở của đi vào. Những lúc ấy quả cũng có chút ngại nhưng rồi hầu như mọi người đều hiểu việc tôi làm.

Cho đến bây giờ, tôi vẫn giữ thói quen nghe chương trình Đọc truyện đêm khuya trên Đài tiếng nói Việt Nam. Tôi rất cảm phục các nghệ sĩ đọc truyện và cứ âm thầm học tập họ dù biết rằng mình khó lòng mà đọc tuyệt vời được như thế.

Nhiều lúc đi trên đường, ngồi trên xe, tôi vẫn cứ đọc đi đọc lại một bài thơ, một đoạn văn nào đó mà mình sắp phải lên lớp giảng dạy. Có thể có nhiều người cho rằng tôi lẩn thẩn mất rồi nhưng biết làm sao được khi “đã đem cái nghiệp vào thân”" - thầy Song tâm sự.

Tăng khả năng diễn đạt

Cũng theo thầy Song, khả năng diễn đạt cũng là một yếu tố cực kì quan trọng trong việc tạo nên chất lượng của một giáo viên dạy văn.

Đành rằng đã soạn giáo án, đã chuẩn bị kĩ càng nhưng thực tế một giờ dạy trên lớp, giáo viên phải làm việc nhiều hơn thế rất nhiều.

Ngôn ngữ diễn đạt trên lớp không phải ngôn ngữ viết như ngôn ngữ của một bài phê bình, cũng không thể lôm nhôm, vô tội vạ như một cuộc nói chuyện tào lao, cũng không phải là ngôn ngữ độc thoại từ một phía.

Cái khó của ngôn ngữ diễn đạt trong một giờ dạy Văn vừa phải giàu chất văn chương, lại vừa gần gũi, giản dị tự nhiên lại vừa sinh động bởi sự đối thoại, hô ứng liên tục giữa thầy và trò.

Điều quan trọng là người thầy phải làm rõ màu sắc của các kiểu ngôn ngữ diễn đạt trong giờ học. Khi đọc văn bản thì ra giọng điệu của tác phẩm. 

Khi tổ chức, điều khiển lớp học thì phải rõ tính chất tổ chức, khi đặt câu hỏi lại khác, khi phân tích, bình phẩm khác, khi chốt kiến thức lại khác.

Thầy Song chia sẻ: Tôi vẫn quan niệm, trong một giờ học, người thầy phải sắm rất nhiều vai, mỗi vai đòi hỏi một kiểu ngôn ngữ diễn đạt.

Để sắm trọn được tất cả các kiểu vai ấy, người dạy phải hình dung ra tất cả các tình huống, các vai mà mình đảm nhiệm và nếu cần thiết phải “thử vai” trước khi “lên sàn diễn”. Khi mới vào nghề thì càng phải siêng năng “thử vai”.

Tôi cũng không ít lần đóng cửa phòng “lên lớp” một mình, thậm chí phải “thử vai” trong tưởng tượng, trong suy nghĩ khi mình đang bận làm một việc chân tay đơn giản nào đó.

Tôi đã từng chứng kiến, có những thầy cô cảm thụ văn chương rất tốt, viết rất hay nhưng khi lên lớp thì chỉ có một giọng văn đều đều mà nghe lâu thì cảm thấy rất mệt mỏi.

Trước khi làm thầy, ai chẳng có một thời làm trò. Khi mình là trò, mình muốn được học một người thầy như thế nào thì khi làm thầy, mình phải cố gắng để trở thành một người thầy như thế.

Đừng vội trách nhiều học sinh nói chuyện trong một giờ dạy văn mà hãy hỏi xem mình đã dạy như thế nào mà nhiều học sinh nói chuyện thế? Hãy rèn luyện khả năng diễn đạt, làm chủ ngôn ngữ, biết làm đẹp ngôn ngữ dạy văn sau mỗi tiết dạy, biến ngôn ngữ thành một phương tiện hữu hiệu nhất, thuyết phục nhất.

Tăng vốn kỹ năng mềm

Các kĩ năng mềm rất phong phú đa dạng, nhưng ở đây, thầy Nguyễn Văn Song muốn nói đến kĩ năng mềm có nhiều hiệu quả đối với một giờ dạy văn.

Một người dạy văn dường như phải “sắm nhiều vai” trong một giờ dạy. Mà muốn làm được điều đó phải có kĩ năng.

Khi dạy về ca dao dân ca, người dạy có thể diễn xướng một bài ca dao thành bài hát ru hay một làn điệu dân ca đã có trong dân gian.

Dạy bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ, người dạy có thể ngâm bài thơ theo giọng ngâm Huế. Khi dạy các đoạn trích kịch, giáo viên có thể nhận một vai và cùng diễn với học sinh trong một trích đoạn nào đó.

Dạy các tác phẩm như Hương Sơn phong cảnh ca của Chu Mạnh Trinh, Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ, giáo viên có thể hát được một vài câu ca trù thì thật là hấp dẫn.

Nếu có khả năng vẽ thì rất hiệu quả khi dạy những bài thơ giàu chất họa, nếu bạn giỏi thư pháp thì rất hiệu quả khi dạy văn học cổ...

"Vẫn biết những kĩ năng mềm kia cần phải có năng khiếu nhưng điều tôi muốn nói ở đây là trong mỗi người, nhất là những người dạy văn tiềm ẩn rất nhiều khả năng.

Bạn hãy biết khai thác triệt để những thế mạnh của mình và có ý thức trang bị cho mình những kĩ năng có liên quan đến việc dạy văn để những giờ dạy của bạn trở nên hấp dẫn"- thầy Nguyễn Văn Song cho hay.

Theo Hải Bình
Giáo dục & Thời đại
 
 
MỚI NHẤT
Dạy Văn có phải là dạy các em nói dối?
Dạy Văn có phải là dạy các em nói dối?

(Dân trí) - Bài viết ngắn dưới đây của một sinh viên Sư phạm Văn chia sẻ nỗi băn khoăn về việc dạy Văn ở trường phổ thông: Dạy Văn là dạy gì?

Thứ hai, 08/12/2014 - 02:06

Chàng Tiến sỹ Anh quốc làm sinh viên Việt “choáng”
Chàng Tiến sỹ Anh quốc làm sinh viên Việt “choáng”

Là giảng viên tại Đại học Anh quốc Việt Nam (British University Vietnam - BUV), với khuôn mặt và dáng dấp như một tài tử cùng với tấm bằng Tiến sỹ danh giá của Đại học York (Vương quốc Anh), Mike Perkins luôn được sinh viên trong trường thần tượng và yêu mến.

Thứ hai, 08/12/2014 - 01:01

Hà Tĩnh: Thêm 36 học sinh Hương Bình trở lại trường
Hà Tĩnh: Thêm 36 học sinh Hương Bình trở lại trường

(Dân trí) - Sau khi một số đối tượng kích động, gây rối trật tự bị bắt giam, số học sinh các cấp học tại xã Hương Bình (huyện Hương Khê, Hà Tĩnh) đi học đã tăng lên 36 em. Hiện vẫn còn hơn 400 học sinh tại đây vẫn chưa đến trường.

Thứ hai, 08/12/2014 - 12:04

Đạt điểm IELTS/SAT/TOEFL cao - Khó mà dễ!
Đạt điểm IELTS/SAT/TOEFL cao - Khó mà dễ!

Sao IELTS lại khó thế chứ? - đã biết bao lần Thúy Quỳnh (sinh viên ĐH Kinh tế TPHCM) phải thốt lên câu đó. Luyện thi lấy bằng IELTS từ 6 tháng trước, nhưng đến giờ Quỳnh vẫn chưa dám thi lấy chứng chỉ vì sợ không đạt được số điểm mong muốn…

Thứ hai, 08/12/2014 - 11:31

Tự chủ Đại học tại Việt Nam: Nên hay không nên?
Tự chủ Đại học tại Việt Nam: Nên hay không nên?

Theo các chuyên gia tham dự bàn tròn Hội Khoa học và Chuyên gia Việt Nam tại Pháp (AVSE) tổ chức, tự chủ đại học là một xu hướng tất yếu.

Thứ hai, 08/12/2014 - 10:42

Tháng 3, thí sinh đăng ký môn thi của kỳ thi THPT quốc gia 2015
Tháng 3, thí sinh đăng ký môn thi của kỳ thi THPT quốc gia 2015

(Dân trí) - Thông tin từ Bộ GD-ĐT cho biết, dự kiến trong tháng 3 – 2015, thí sinh sẽ bắt đầu đăng ký môn thi trong kỳ thi THPT quốc gia. Để được xét công nhận tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ thí sinh phải thi 4 môn bắt buộc như đã thông báo.

Thứ hai, 08/12/2014 - 09:26

Người thầy hơn 30 năm gieo chữ cho trẻ vùng cao
Người thầy hơn 30 năm gieo chữ cho trẻ vùng cao

(Dân trí) - Suốt 30 năm gắn bó, người thầy ấy vẫn một lòng với tình yêu dành cho sự nghiệp giáo dục những trẻ em vùng cao. Rời xa đồng bằng, lên tận vùng núi ở độ cao trên 1.000m, thầy miệt mài "gánh" con chữ miền xuôi đến với trẻ em nơi đây.

Thứ hai, 08/12/2014 - 07:43

Cậu bé vàng của sáng tạo trẻ châu Á
Cậu bé vàng của sáng tạo trẻ châu Á

16 tuổi, đang là học sinh lớp 11A3 của trường THPT Lạng Giang số 2 (huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang), Nguyễn Văn Hoan đã sở hữu tấm Huy chương vàng “Triển lãm sáng tạo khoa học công nghệ trẻ châu Á” .

Thứ hai, 08/12/2014 - 07:29

Học nghề ở trường phổ thông: Quá hình thức!
Học nghề ở trường phổ thông: Quá hình thức!

Nhiều học sinh cho biết học xong nghề thì kiến thức cũng quên hết nên chẳng ứng dụng được gì vào cuộc sống.

Thứ hai, 08/12/2014 - 07:25

Học sinh, sinh viên Đà Nẵng thi viết về Hoàng Sa
Học sinh, sinh viên Đà Nẵng thi viết về Hoàng Sa

(Dân trí) - Chiều 7/12, tại Bảo tàng Đà Nẵng đã diễn ra lễ tổng kết Ngày hội Sử học Đà Nẵng 2014 và trao giải cuộc thi “Viết về huyện đảo Hoàng Sa thân yêu”.

Chủ nhật, 07/12/2014 - 06:12

Huy chương Nobel được bán với giá cao kỷ lục
Huy chương Nobel được bán với giá cao kỷ lục

Tờ The New York Times đưa tin, ngày 4/12 vừa qua, tấm huy chương của giải Nobel được trao cho nhà nghiên cứu 86 tuổi người Mỹ, James Watson với công trình nghiên cứu khám phá cấu trúc ADN năm 1962, vừa được bán với giá gần 4,8 triệu đô trong một cuộc đấu giá ở New York, Mỹ.

Chủ nhật, 07/12/2014 - 11:20

 Bộ GD-ĐT giải thích về “độ khó” của việc dạy tích hợp, liên môn
Bộ GD-ĐT giải thích về “độ khó” của việc dạy tích hợp, liên môn

(Dân trí) - Một trong những điểm quan trọng của đổi mới căn bản toàn diện GD-ĐT là nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng tích hợp, liên môn là một trong những vấn đề cần ưu tiên. Tuy nhiên, hiện nay nhiều giáo viên than khó, vẫn chưa hiểu thế nào là dạy tích hợp, liên môn.

Chủ nhật, 07/12/2014 - 11:08

ĐÁNG QUAN TÂM
Chuyển dịch chất xám: Không thể cản
Chuyển dịch chất xám: Không thể cản

Thực tế cho thấy những nơi không nuôi dưỡng được nhân tài sẽ thua cuộc hoàn toàn. Bởi lẽ ngày nay, sự dịch chuyển xuyên biên giới của trí tuệ và của giới hàn lâm là không gì cản được.

Chủ nhật, 07/12/2014 - 12:42

Thăm làng tiến sĩ ở xứ dừa
Thăm làng tiến sĩ ở xứ dừa

(Dân trí) - Xã Vĩnh Hòa (Ba Tri, Bến Tre) nổi tiếng là xã khuyến học với nhiều tiến sĩ, thạc sĩ, cử nhân đóng góp lớn cho xã hội. Điều đặc biệt là nhiều gia đình quyết cho con cái chữ chứ không cho tài sản hay ruộng đất nên càng nhiều "ông cử, bà cử" đỗ đạt thành tài.

Thứ bảy, 06/12/2014 - 01:54

Cô sinh viên khiếm thị chế tạo máy đếm tiền phát ra tiếng nói
Cô sinh viên khiếm thị chế tạo máy đếm tiền phát ra tiếng nói

Từng đặt chân đến nhiều quốc gia, nữ sinh 19 tuổi, Lê Hương Giang (sinh năm 1995) có ước muốn trở thành chuyên gia tâm lý để giúp đỡ học sinh khiếm thị trên toàn thế giới.

Thứ bảy, 06/12/2014 - 07:44

Nguyên giám đốc Sở GD-ĐT xin nghỉ hưu sớm đi học Tiến sỹ
Nguyên giám đốc Sở GD-ĐT xin nghỉ hưu sớm đi học Tiến sỹ

(Dân trí) - "Tôi nghĩ dù mình lớn tuổi nhưng đi học vẫn có lợi cho mình, giúp mình thỏa khát khao tìm hiểu tri thức mới... Điều tâm đắc nhất khi bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ đó là tôi muốn nhắc nhở con cháu mình phải học và học thật, học nữa” - tâm sự của thầy Nguyễn Hữu Hạnh, nguyên giám đốc Sở GD-ĐT Kiên Giang.

Thứ bảy, 06/12/2014 - 07:28

3 trường đại học đào tạo chuyên sâu lĩnh vực Năng lượng nguyên tử
3 trường đại học đào tạo chuyên sâu lĩnh vực Năng lượng nguyên tử

(Dân trí) - Văn phòng Chính phủ vừa truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại phiên họp Ban chỉ đạo quốc gia về đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, chuẩn bị lực lượng phục vụ dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Thứ bảy, 06/12/2014 - 06:23

Triển vọng nào cho sinh viên theo học ngành Công nghiệp sáng tạo?
Triển vọng nào cho sinh viên theo học ngành Công nghiệp sáng tạo?

Như cái tên của mình, công nghiệp sáng tạo là một khái niệm rộng, bao gồm các ngành sử dụng chất xám, năng lượng sáng tạo của con người. Những ngành này mở ra nhiều cơ hội cho những bạn trẻ có cá tính, có niềm đam mê và hoài bão theo đuổi ước mơ và sự nghiệp của mình.

Thứ bảy, 06/12/2014 - 06:00

Nhật Bản tích cực hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân
Nhật Bản tích cực hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân

(Dân trí) - Phát biểu tại buổi lễ Kỷ niệm 4 năm chương trình hợp tác giữa Trường Đại học Điện lực và Công ty Công nghiệp nặng Mitsubishi, chương trình đào tạo kỹ sư ngành Điện hạt nhân ngày 5/12, ông Michio Daito, Tham tán Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam cho biết: “Chính phủ Nhật Bản sẽ tích cực hợp tác hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực ngành hạt nhân”.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 10:20

Đề Văn thi vào lớp 10 thay đổi theo hướng mở
Đề Văn thi vào lớp 10 thay đổi theo hướng mở

(Dân trí) - Đề thi môn Ngữ Văn vào lớp 10 ở TPHCM năm học 2015 - 2016 đặt ra yêu cầu vận dụng cao chiếm 70 - 80% trên tổng số bài thi.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 09:31

“Con nợ mẹ một bữa cơm mừng sinh nhật”
“Con nợ mẹ một bữa cơm mừng sinh nhật”

Ngày 2/12, sau 23 tiếng tuyên bố tuyệt thực, thủ lĩnh sinh viên biểu tình Hoàng Chí Phong đã đăng lên tài khoản Facebook của mình bức thư vô cùng cảm động để công khai xin lỗi mẹ, vì đã lỡ hẹn không thể ăn bữa cơm mừng sinh nhật mẹ cùng gia đình.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 09:25

Ban Giáo dục báo Dân trí ra mắt “Nhịp cầu kết nối”
Ban Giáo dục báo Dân trí ra mắt “Nhịp cầu kết nối”

(Dân trí) - Nhằm đẩy mạnh sự tương tác giữa bạn đọc với ban Giáo dục báo điện tử <i>Dân trí</i>, bắt đầu từ ngày 5/12/2014, ban Giáo dục ra mắt “Nhịp cầu kết nối” để phản hồi những đơn thư phản ánh về các vấn đề giáo dục trong tuần.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 04:15

Thầy trò góp tiền hỗ trợ nữ sinh bị bệnh hiểm nghèo
Thầy trò góp tiền hỗ trợ nữ sinh bị bệnh hiểm nghèo

(Dân trí) - Với mong muốn tiếp thêm nghị lực cho cô học trò Nguyễn Thị Ngọc Hà không may bị mắc bệnh ung thư máu, thầy trò Trường THPT Lục Ngạn số 2 (huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang) cùng Hội Phụ huynh học sinh đã ủng hộ em tổng số tiền 14,5 triệu đồng.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 04:01

Tạm dừng mở một số ngành Y, Dược để nâng cao chất lượng đào tạo
Tạm dừng mở một số ngành Y, Dược để nâng cao chất lượng đào tạo

(Dân trí) - Trao đổi với PV <i>Dân trí</i> vì sao tạm dừng mở một số ngành trong lĩnh vực y tế như Y đa khoa, Răng hàm mặt, Y học cổ truyền ở trình độ ĐH và Dược ở trình độ ĐH và CĐ tại các trường đa ngành không thuộc khối chuyên ngành Y, Dược, lãnh đạo Bộ GD-ĐT khẳng định: “Để nâng cao chất lượng đào tạo”.

Thứ sáu, 05/12/2014 - 03:05