Giáo sư Hoàng Tụy - khát vọng chấn hưng giáo dục nước nhà còn mãi…

Dân trí Giáo sư Hoàng Tụy, cây đại thụ của Toán học Việt Nam vừa qua đời ở tuổi 92 nhưng ông còn để lại cho đời nhiều dấu ấn. Không chỉ là một nhà Toán học lừng danh của Việt Nam, GS Hoàng Tụy còn có nhiều đóng góp cho công cuộc chấn hưng nền giáo dục nước nhà.
>>Giáo sư Hoàng Tụy qua đời ở tuổi 92
>>Giáo sư Hoàng Tụy “Xin được nói thẳng” những trăn trở về khoa học - giáo dục
>>Giáo sư Hoàng Tụy: Kỳ thi cho ta nhiều hy vọng

Trong cuốn sách "Xin được nói thẳng" của mình, GS Hoàng Tụy nhấn mạnh: “Trong cuộc chiến để dành chỗ xứng đáng với tầm vóc dân tộc, trong một thế giới nhiều biến động, chỉ có một chiến dịch khả dĩ thành công, đó là dựa vào trí tuệ và tài năng để khắc phục những yếu kém khác. Như vậy, lẽ sống còn của dân tộc kêu gọi ta hãy chăm lo đào tạo, phát hiện và bồi dưỡng, sử dụng và phát triển nhân tài”.

Đó cũng chính là những trăn trở của giáo sư đầu ngành Toán học trong suốt hơn 70 năm qua với tấm lòng tha thiết muốn đóng góp những điều tốt đẹp nhất cho nền khoa học-giáo dục Việt Nam.

Bởi vậy mà trong suốt những năm ấy, theo chiều dài lịch sử, GS Hoàng Tụy thường xuyên tranh luận, lên tiếng trên các diễn đàn để thẳng thắn chỉ ra những điều bất cập, lệch lạc, gây trở ngại cho sự tiến bộ của giáo dục, cũng như sự nghiệp phát triển đất nước.

Giáo sư Hoàng Tụy - khát vọng chấn hưng giáo dục nước nhà còn mãi… - 1

Giáo sư Hoàng Tụy.

Bằng sự hiểu biết sâu rộng về khoa học - giáo dục trong và ngoài nước, cùng với những kinh nghiệm trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy và quản lý trực tiếp, GS Hoàng Tụy không chỉ đưa ra nhận xét về tình hình thực tế tại từng thời điểm mà còn nêu các giải pháp một cách cụ thể và chi tiết mà ông cho là phù hợp và khả dĩ với Việt Nam trong các tác phẩm của mình.

Cải cách thi cử và sách giáo khoa

Từ những năm 90, những bài viết về giáo dục của GS Tụy thường đề cập đến các vấn đề trong thi cử, dạy thêm - học thêm hay cải cách giáo dục… Và có những điều mà ông chỉ ra là vấn đề vẫn đang còn tồn đọng cho đến ngày nay.

Năm 1999, GS Hoàng Tụy có gửi Hội đồng Quốc gia về Giáo dục và Bộ GD&ĐT bản kiến nghị “Mấy giải pháp cấp bách về giáo dục”.

Ông thẳng thắn đề cập đến góc tối khi nhìn vào thực trạng giáo dục nước nhà bấy giờ: Thi cử nặng nề quá mức cần thiết, gây nên áp lực tâm lý và vật chất không thể chấp nhận được cho xã hội và mọi gia đình. Dạy thêm, luyện thi tràn lan, ảnh hưởng tệ hại đến uy tín nghề giáo và chất lượng giáo dục.

Chi phí cao so với hiệu quả sử dụng, mỗi năm đều in mới sách giáo khoa, rất tốn kém mà không có điều kiện cải tiến nội dung lẫn hình thức. Cùng với đó, ông nêu kiến nghị cải cách thi cử: giảm bớt số kỳ thi, phân tán tổ chức thi, thu hẹp diện thi tuyển vào các cấp học…

Giai đoạn từ những năm 2000 trở đi, cùng nhịp chuyển biến của đời sống kinh tế - xã hội, GS Hoàng Tụy bàn về việc hướng hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học theo các chuẩn mực quốc tế. Theo ông, giai đoạn này, quy mô giáo dục đại học phát triển rất nhanh, cơ sở vật chất, trang thiết bị, thông tin về khoa học công nghệ được cải thiện đáng kể nhưng hiệu quả đào tạo và nghiên cứu khoa học chưa cao.

Mặc khác, ông “thức tỉnh” xã hội cần nhìn rõ thêm mặt tối của nền giáo dục. “Con em chúng ta bây giờ học hành đầy đủ hơn các thế hệ cha anh. Trường lớp khang trang hơn, sách vở, giấy bút đầy đủ và đẹp hơn. Trước đây mấy chục năm có nằm mơ cũng không thể thấy hàng triệu cô tú cậu tú xin thi vào đại học.

Nhưng thử nghĩ lại xem mặt sáng ấy của ta sáng hơn thiên hạ chừng nào, còn mặt tối có ít tối hơn không? Sao ta ưa nhìn kỹ mặt sáng của mình mà không chịu khó dù chỉ một đôi lần nhìn rõ thêm mặt sáng của thiên hạ và mặt tối của ta để tìm ra những giải pháp cần thiết”, GS Hoàng Tụy viết vào mùa xuân năm 2003.

Với cách nhìn của GS Tụy, có hai sự cố nghiêm trọng trong giáo dục giai đoạn đó: kỳ thi tuyển sinh đại học và sách giáo khoa cải cách giáo dục là những bài học đích đáng, thật đích đáng, dù có tốn kém và đau xót nhưng nếu biết rút kinh nghiệm thì đây chính là bước chuyển mình cho cả nền giáo dục.

Năm 2004, theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ có chuẩn bị một báo cáo đặc biệt về giáo dục. Nhân cơ hội này, GS Hoàng Tụy có bài viết nhìn lại toàn diện và sâu sắc những vấn đề lớn của ngành giáo dục, những gì là cái được chính và cái tồn tại lớn nhất, vướng mắc lớn nhất để tích cực giải quyết và tìm đường thoát ra khỏi “khủng hoảng” của nền học nước nhà, làm cho giáo dục thật sự là đòn bẩy đưa đất nước đi lên.

“Hiện nay, trong khi khắp nơi trên thế giới đang sôi sục phong trào chấn hưng giáo dục, nếu ta cứ để giáo dục lay lắt thế này mà không thấy sự tụt hậu của nó thì tương lai ảm đạm đang chờ chúng ta, thế hệ này sẽ mang tội lớn với con cháu”, ông nhận định. Và tất nhiên, cùng với đó GS Hoàng Tụy phân tích, nêu rõ những đóng góp, ý kiến của mình nhằm “chấn hưng” giáo dục. Đặc biệt, ông nhấn mạnh đến việc đổi mới tư duy giáo dục và thành lập một tổ chức bên cạnh Bộ GD&ĐT hay Chính phủ để nghiên cứu kế hoạch, lộ trình cụ thể hiện đại hóa giáo dục.

Giáo dục và những vấn đề cấp thiết đặt ra trong bối cảnh hội nhập

Có những điểm thời sự và cũng thú vị mà GS Hoàng Tụy phân tích đầy tâm huyết. Năm 2005, ông đặt vấn đề: “Giáo dục là hàng hóa?”. Bởi lẽ, xung quanh việc chấn hưng giáo dục có ý kiến cho rằng dù muốn hay không thì trên thực tế đã có thị trường giáo dục rồi. Vì vậy, không nên né tránh việc xem giáo dục là hàng hóa.

Vị giáo sư nêu quan điểm rằng” Giáo dục, nếu ngày nào đó, trong phạm vi nào đó, nên được xem là hàng hóa thì cũng phải là một thứ hàng hóa đặc biệt, chứ không thể là một hàng hóa như mọi loại hàng hóa khác. Nhà nước phải có trách nhiệm chính cung ứng cho dân thứ hàng hóa này và xã hội phải có cơ chế hữu hiệu kiểm soát chất lượng của nó”. Ông cũng bàn thêm về giáo dục đại học trước áp lực thương mại hóa.

Trong bản kiến nghị năm 2009, GS Hoàng Tụy và một nhóm tri thức đã kiến nghị về cải tổ cơ cấu hệ thống giáo dục.

Giai đoạn từ năm 2010-2010, theo dòng lịch sử giáo dục, GS Hoàng Tụy có nhiều ý kiến đóng góp về đổi mới thi cử và sách giáo khoa. Với ông, một nền giáo dục tiên tiến hay lạc hậu thể hiện ngay qua sách giáo khoa. Khi Dự thảo Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể mà Bộ GD&ĐT đưa ra để lấy ý kiến dư luận năm 2015, GS Hoàng Tụy bàn sâu về việc tích hợp hay không tích hợp môn Lịch sử và môn Công dân với Tổ quốc.

Có thể nói, bằng sự tâm huyết, quan tâm sâu sát đến nền giáo dục nước nhà và những kinh nghiệm, tầm nhìn của mình, GS Hoàng Tụy đã có tiếng nói thể hiện khát vọng tha thiết trong chấn hưng giáo dục nước nhà.

Giới khoa học thế giới ngưỡng mộ, kính trọng GS Hoàng Tụy, bởi ông là “cha đẻ của tối ưu toàn cục”. Ông từng được nhận Giải thưởng Phan Châu Trinh cho "những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực giáo dục, góp phần phát triển nền giáo dục nước nhà".

Giờ đây, giáo sư Hoàng Tụy đã ra đi nhưng những đóng góp của ông vẫn còn giá trị tham khảo theo những mốc lịch sử quan trọng của giáo dục Việt Nam.

Lệ Thu

MỚI NHẤT
Bộ GD&ĐT thành lập 9 Hội đồng thẩm định SGK lớp 1
Bộ GD&ĐT thành lập 9 Hội đồng thẩm định SGK lớp 1

(Dân trí) - Ngày 15/7, Bộ trưởng GD&ĐT đã ký quyết định thành lập 9 Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa các môn học và hoạt động giáo dục lớp 1 biên soạn theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:25

Lớp học có 1 Thủ khoa tỉnh, 5 em trên 28 điểm, 2 bài thi điểm 10
Lớp học có 1 Thủ khoa tỉnh, 5 em trên 28 điểm, 2 bài thi điểm 10

(Dân trí) - Đó là lớp học xuất sắc được xem có thành tích cao nhất trong kỳ thi THPT quốc gia 2019 tại tỉnh Thừa Thiên Huế: lớp 12 chuyên Hóa 1 trường THPT chuyên Quốc Học Huế.

Thứ ba, 16/07/2019 - 05:01

Trường ĐH Bách khoa Hà Nội: Điểm chuẩn dự báo có ngành cao nhất lên đến 28
Trường ĐH Bách khoa Hà Nội: Điểm chuẩn dự báo có ngành cao nhất lên đến 28

(Dân trí) - Ngày 16/7, trường ĐH Bách khoa Hà Nội đã công bố điểm chuẩn dự báo của 55 chương trình đào tạo đại học chính quy tuyển sinh năm 2019. Theo đó, nhóm ngành dự báo có điểm chuẩn cao nhất lên tới 28 điểm là Khoa học máy tính.

Thứ ba, 16/07/2019 - 02:30

Ngập tràn cờ, hoa đón học sinh dự Olympic Vật lý quốc tế thắng lợi trở về
Ngập tràn cờ, hoa đón học sinh dự Olympic Vật lý quốc tế thắng lợi trở về

(Dân trí) - Sáng nay 16/7, tại Hà Nội, đoàn học sinh dự thi Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 50 đã mang vinh quang trở về trong vòng tay chào đón nồng nhiệt của đông đảo bạn bè, thầy cô và gia đình.

Thứ ba, 16/07/2019 - 02:15

Quán quân Olympia 2018 có 4/6 môn thi THPT quốc gia trên 9 điểm
Quán quân Olympia 2018 có 4/6 môn thi THPT quốc gia trên 9 điểm

(Dân trí) - Nhà vô địch Olympia 18 Nguyễn Hoàng Cường chia sẻ: "Tổ hợp môn khoa học xã hội không phải chuyên ngành của em nhưng em cũng rất quan tâm và tìm hiểu nhiều về lịch sử, văn hoá". Hoàng Cường có điểm trung bình 3 môn tổ hợp KHXH là 9,25 và điểm thi Tiếng Pháp là 9,8.

Thứ ba, 16/07/2019 - 02:00

Trường ĐH Thủy Lợi về quê trao bằng Thạc sĩ cho học viên đã mất
Trường ĐH Thủy Lợi về quê trao bằng Thạc sĩ cho học viên đã mất

(Dân trí) - Vừa qua, Phòng đào tạo đại học và sau đại học trường ĐH Thủy Lợi đã về Thị trấn Yên Ninh - Yên Khánh - Ninh Bình trao bằng Thạc sĩ cho học viên Phạm Văn Thao đã mất trước khi nhận bằng tốt nghiệp.

Thứ ba, 16/07/2019 - 01:53

Nam sinh mồ côi xứ Thanh giành điểm 10 môn Lịch sử
Nam sinh mồ côi xứ Thanh giành điểm 10 môn Lịch sử

(Dân trí) - Thầy cô và bạn bè không quá bất ngờ khi Lê Hoàng Anh, học sinh Trường THPT Triệu Sơn 4, huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa) đạt 27 điểm khối C. Đặc biệt, Hoàng Anh là một trong số ít thí sinh của tỉnh Thanh Hóa giành điểm tuyệt đối môn Lịch sử.

Thứ ba, 16/07/2019 - 01:53

Hơn 70% thí sinh có điểm thi Lịch sử dưới trung bình: Chuyên gia nói gì?
Hơn 70% thí sinh có điểm thi Lịch sử dưới trung bình: Chuyên gia nói gì?

(Dân trí) - Thống kê của Bộ GD&ĐT qua dữ liệu điểm thi THPT quốc gia 2019 cho thấy, số thí sinh có điểm dưới trung bình chiếm 70,01%. Một số chuyên gia đã lý giải nguyên nhân.

Thứ ba, 16/07/2019 - 01:10

Trường ĐH Sài Gòn tuyển bổ sung hai ngành đào tạo giáo viên
Trường ĐH Sài Gòn tuyển bổ sung hai ngành đào tạo giáo viên

(Dân trí) - Trường ĐH Sài Gòn vừa công bố bổ sung thông tin tuyển sinh đại học hệ chính quy năm 2019. Theo đó, trường tuyển thêm 2 ngành đào tạo giáo viên trung học cơ sở với khoảng 60 chỉ tiêu.

Thứ ba, 16/07/2019 - 01:02

Khánh Hòa: Tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt gần 93%
Khánh Hòa: Tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt gần 93%

(Dân trí) - Sáng 16/7, bà Hoàng Thị Lý, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Khánh Hòa cho biết, trong kỳ thi THPT  quốc gia, tỉnh Khánh Hòa có 11.285 thí sinh tốt nghiệp, đạt tỷ lệ 92,9%.

Thứ ba, 16/07/2019 - 11:58

Ước mơ của chàng SV ĐH FPT đại diện VN tham dự sự kiện Microsoft thế giới
Ước mơ của chàng SV ĐH FPT đại diện VN tham dự sự kiện Microsoft thế giới

(Dân trí) - Từng là một sinh viên ngành Kinh tế, nhận ra niềm yêu thích đặc biệt với Công nghệ thông tin, Lại Trung Minh Đức đã chọn trường ĐH FPT để nuôi dưỡng giấc mơ của mình. Sau 4 năm, Đức trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam tham gia cuộc thi Microsoft Imagine Cup 2019.

Thứ ba, 16/07/2019 - 11:00

Rớt nước mắt câu chuyện về cậu bé nặng 1,35 kg, thị lực 0% lúc ra đời vừa tốt nghiệp THPT
Rớt nước mắt câu chuyện về cậu bé nặng 1,35 kg, thị lực 0% lúc ra đời vừa tốt nghiệp THPT

(Dân trí) - Đó không chỉ là câu chuyện của một đứa trẻ gặp khó khăn ngay từ khi chào đời mà còn là tình cảm gia đình trong lúc khó khăn, mong muốn con là người bình thường hạnh phúc của người bố như "đánh thức" lòng người.

Thứ ba, 16/07/2019 - 10:41

ĐÁNG QUAN TÂM
Hà Nam: Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT đạt 97,57%, hơn 200 thí sinh trượt tốt nghiệp
Hà Nam: Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT đạt 97,57%, hơn 200 thí sinh trượt tốt nghiệp

(Dân trí) - Theo thống kê của Sở GD&ĐT tỉnh Hà Nam, trong kỳ thi THPT quốc gia 2019, Hà Nam có 8.039 thí sinh đỗ tốt nghiệp, đạt tỷ lệ 97,57%. Có 200 thí sinh trượt tốt nghiệp.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:48

Trường ĐH Ngoại thương công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển 2019
Trường ĐH Ngoại thương công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển 2019

(Dân trí) - Trường ĐH Ngoại thương vừa thông báo mức điểm nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển hệ đại học chính quy năm 2019. Theo đó, thí sinh ở cơ sở Hà Nội, TP.HCM phải đạt 20,5 điểm trở lên mới đủ điều kiện nộp hồ sơ xét tuyển, ở cơ sở Quảng Ninh là 17,0 điểm.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:31

18 điểm trở lên có cơ hội đỗ vào Học viện Tài chính năm 2019
18 điểm trở lên có cơ hội đỗ vào Học viện Tài chính năm 2019

(Dân trí) - Thông tin từ Học viện Tài chính ngày 16/7, ngưỡng điểm đảm bảo chất lượng đầu vào của Học viện năm 2019 dự kiến là 18 điểm.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:11

Tỉ lệ tốt nghiệp THPT 2019 đạt 94,06%, giảm so với 2018
Tỉ lệ tốt nghiệp THPT 2019 đạt 94,06%, giảm so với 2018

(Dân trí) - Ông Mai Văn Trinh - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Bộ GD-ĐT - cho biết từ dữ liệu phân tích điểm thi THPT quốc gia năm 2019, tỉ lệ tốt nghiệp THPT trên cả nước dự kiến đạt 94,06%, giảm 3,51% so với năm 2018.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:06

Hà Tĩnh: Điểm bình quân tăng, tỷ lệ tốt nghiệp giảm
Hà Tĩnh: Điểm bình quân tăng, tỷ lệ tốt nghiệp giảm

(Dân trí) - Mặc dù điểm bình quân các môn tại kỳ thi THPT quốc gia 2019 của Hà Tĩnh cao hơn so với năm trước, tỷ lệ đậu tốt nghiệp tỉnh này là 96,87%, thấp hơn 2% so với năm 2018.

Thứ ba, 16/07/2019 - 09:00

Nam Định dẫn đầu cả nước về tỷ lệ thí sinh đỗ tốt nghiệp THPT
Nam Định dẫn đầu cả nước về tỷ lệ thí sinh đỗ tốt nghiệp THPT

(Dân trí) - Không chỉ đứng số 1 cả nước về điểm bình quân các môn thi THPT quốc gia 2019 là 5,9 điểm (tỉnh xếp thứ hai là Hà Nam đạt 5,89 điểm), Nam Định cũng là tỉnh đứng đầu về tỷ lệ thí sinh đỗ tốt nghiệp THPT với tỷ lệ tốt nghiệp chung của toàn tỉnh đạt 98,57%.

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:36

Ông ngoại đi thi tốt nghiệp THPT bị trượt… năm sau thi tiếp
Ông ngoại đi thi tốt nghiệp THPT bị trượt… năm sau thi tiếp

(Dân trí) - Ông Dạ cho biết, kết quả kỳ thi THPT quốc gia vừa rồi ông chỉ đạt 10,4 điểm. Với số điểm này ông thiếu đến 9,6 điểm. Ông Dạ cho biết, hiện tại ông đang làm thủ tục xin chấm phúc khảo, nếu không đậu tốt nghiệp 12, năm sau ông đăng ký thi tiếp.

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:23

Thủ khoa khối C cả nước khao khát trở thành giáo viên
Thủ khoa khối C cả nước khao khát trở thành giáo viên

(Dân trí) - Nữ sinh Hoàng Thị Thái Bảo, cựu học sinh lớp 12C1 trường THPT Chuyên Phan Bội Châu, tỉnh Nghệ An xuất sắc giành được 28,75 điểm trong kỳ thi THPT Quốc gia 2019, chính thức trở thành thí sinh có tổng số điểm ba môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý cao nhất cả nước.

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:17

Nữ sinh chế tạo dây đeo thông minh cảnh báo quấy rối tình dục
Nữ sinh chế tạo dây đeo thông minh cảnh báo quấy rối tình dục

(Dân trí) - Một nữ sinh đại học đã tạo ra thiết bị dây đeo cổ tay có chức năng thông báo cho bạn bè và nhân viên hộp đêm biết nếu ai đó đang bị quấy rối.

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:15

Trường có điểm đầu vào thấp nhất ở Hà Tĩnh: Một lớp học có 100% học sinh đều đạt từ 21 điểm trở lên
Trường có điểm đầu vào thấp nhất ở Hà Tĩnh: Một lớp học có 100% học sinh đều đạt từ 21 điểm trở lên

(Dân trí) - Đó là trường hợp của lớp 12A8 trường THPT Nguyễn Đình Liễn (huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh). Thí sinh đạt điểm cao nhất có sổ điểm 27,2. Điều bất ngờ, trường THPT Nguyễn Đình Liễn là ngôi trường có số điểm chuẩn đầu vào thuộc hàng thấp tại Hà Tĩnh. Năm 2019, điểm đầu vào lớp 10 của trường là 9,5 - thấp nhất trong toàn tỉnh.

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:11

Hàng ngàn bạn trẻ yêu công nghệ háo hức với ngày hội STEME
Hàng ngàn bạn trẻ yêu công nghệ háo hức với ngày hội STEME

(Dân trí) - Ngày hội STEME - sự kiện thu hút hàng ngàn bạn trẻ yêu công nghệ vừa diễn ra ngày 14/7 tại Trường THCS Vinschool (Hà Nội). Đây cũng là lần đầu tiên, một ngày hội quy mô về STEM được dẫn dắt bằng tư duy khởi nghiệp tổ chức tại Việt Nam. Ngày hội do dự án Đại học VinUni tổ chức, với kỳ vọng mang lại một sân chơi khoa học công nghệ ý nghĩa và đầy hứng khởi dành riêng cho lứa tuổi THPT

Thứ ba, 16/07/2019 - 08:00

Hà Tĩnh: 1 lớp học có 2 thủ khoa toàn quốc
Hà Tĩnh: 1 lớp học có 2 thủ khoa toàn quốc

(Dân trí) - Kỳ thi THPT quốc gia 2019, Hà Tĩnh có 2 thí sinh giành ngôi vị thủ khoa là em Nguyễn Thị Hà Phương - thủ khoa toàn quốc khối D7 với 29,35 điểm và Trần Quỳnh Trang - thủ khoa toàn quốc khối A1 với 28,9 điểm. Điều bất ngờ là hai tân thủ khoa này đều là thành viên của lớp Toán 1 trường THPT chuyên Hà Tĩnh.

Thứ ba, 16/07/2019 - 07:15