Dạy học áp đặt: Khi thầy cô là… chân lý!

Dân trí Việc dạy học áp đặt, một chiều tạo ra những “người thầy chân lý”. Và việc người thầy luôn cho là mình đúng, trò nhất nhất nghe theo là cái nguy của giáo dục.
>>Trò mà dám “khôn” hơn thầy

"Cô nói phải là…"

Có thói quen cùng con học bài nhưng mỗi lần gợi ý con nên thử thêm nhiều cách để giải quyết bài tập thì y như rằng, chị Nguyễn Minh Hảo (ở Gò Vấp, TPHCM) lại nghe cô con gái lớp 5 khăng khăng “Cô con nói phải thế này”.

Mới đây nhất, cháu tả bữa cơm gia đình theo cách soạn sẵn của cô giáo cho cả lớp, chị gợi ý: “Con thử tả bữa cơm nhà mình xem, nhà mình còn có cả bà nội, ngồi ăn cơm ở chiếu chứ không ngồi bàn”. Cháu không chịu, nhất nhất chỉ theo khung bài mẫu cô giáo đưa ra. Trong suy nghĩ của cháu, mọi cách khác đều là sai, chỉ theo cách của cô mới đúng.

Đọc thuộc lòng bài giảng của thầy cô là cách thức ôn bài quen thuộc của học trò
Đọc thuộc lòng bài giảng của thầy cô là cách thức ôn bài quen thuộc của học trò.

“Cô nói phải làm thế này” là câu nói quen thuộc của nhiều đứa trẻ trước một vấn đề. Một cách thức học tập điển hình của học trò ở các bậc học là cầm vở đọc thuộc từng câu từng chữ bài giảng của cô như một cái máy mà không cần tư duy, suy luận gì thêm. Kể cả không hiểu cũng được, miễn là thuộc là phần nào cho thấy việc dạy học còn rất nặng hình thức áp đặt từ thầy xuống trò. 

Thầy Huỳnh Văn Thế, giáo viên (GV) Trường THPT Mang Thít, Vĩnh Long cho rằng một số người thầy luôn có thành kiến là mình đúng nên ít bao giờ kiểm tra lại kiến thức và niềm tin bản thân. Hoặc vì tính sĩ diện nên họ ít khi nhận mình sai. Trong tiềm thức Á Đông, người thầy tin mình đứng vào hàng quân - sư - phụ nên trò nào nói ngược, nói khác sẽ bị xếp vào hàng chống đối”, “không cảm tình”, “hỗn láo”, “quậy”.

Người học quen với hình thức học cung cấp kiến một chiều và người thầy là chân lý. Các em như những bản sao chép, lười tìm tòi, sáng tạo. Và một khi trò tin tuyệt đối vào mọi lời người thầy dạy, đó là nguy. “Nền giáo dục nghe lời chỉ đào tạo ra những phiên bản sao chép”, thầy Thế chia sẻ.

Một giảng viên ĐH môn Toán cho rằng giáo dục của chúng ta nặng về một chiều, áp đặt. Trò được mặc định thầy cô và sách luôn đúng đến mức có sai rành rành… vẫn là đúng. Đó cũng là lý do rất nhiều người “sùng bái” việc học thêm, tin rằng mọi điểm số từ thầy cô là biểu hiện toàn bộ năng lực của đứa trẻ.

“Đây cũng là sự khác biệt giữa giáo dục của ta và các nền giáo dục tiên tiến. Chúng ta thích những đứa trẻ nghe lời, nói gì biết nấy còn người ta cần những đứa trẻ có tư duy độc lập, biết hợp tác”, giảng viên này chia sẻ.

Áp lực của người thầy

Bên cạnh những người thầy bảo thủ, kiến thức hạn chế thì việc dạy học áp đặt của thầy cô còn xuất phát từ những áp lực về chương trình học, thi cử, thành tích. Ngay cả những GV có tư duy đổi mới, tôn trọng học trò vẫn gặp rào cản trong việc để các em thỏa sức vùng vẫy theo cách nghĩ của mình.

Bà Nguyễn Thị Thu Cúc, Hiệu trưởng Trường THPT Gia Định, TPHCM chia sẻ ở nhiều môn học ở lớp 10, 11, GV có thể áp dụng nhiều phương pháp dạy học linh hoạt, thầy và trò rất thăng hoa trong môn học. Cách học năng động giúp ích cho các em rất nhiều khi vào đời nhưng đến lớp cuối cấp, để các em vượt qua các kỳ thi, GV không còn cách nào khác buộc phải “gò” các em.

Tôn trọng ý kiến của học trò cũng là một cách để người thầy học hỏi (Ảnh minh hoạ)
Tôn trọng ý kiến của học trò cũng là một cách để người thầy học hỏi (Ảnh minh hoạ)

Cô Nguyễn Thị Bạch Vân - GV cấp 2 ở Q.7, TPHCM cho rằng, cách thức giáo dục hiện nay của chúng ta thay vì giúp các em phát huy thế mạnh, sở trường của mình lại khiến các em trở thành những đứa trẻ biết vâng lời một cách mù quáng mà không biết sáng tạo, đưa ra ý kiến của mình.

Nhưng đôi khi vì lợi ích, mục tiêu trước mắt của các em, chính người thầy cũng không dám dạy học theo tư duy đa chiều. Không chỉ học trò bị bó buộc trong phương thức dạy học áp đặt, một chiều mà có thể nói người thầy vừa là nguyên nhân trực tiếp nhưng đồng thời cũng là nạn nhân.

Chủ trương đổi mới giáo dục chuyển từ việc dạy học chủ yếu truyền thụ kiến thức một chiều từ thầy sang trò, nặng về kiến thức sang chú trọng hình thành năng lực và phẩm chất của người học có thể nói đánh trúng “huyệt” vào tồn tại lâu nay. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào năng lực, tư duy của người thầy. Đòi hỏi người thầy phải học hỏi không ngừng, dám bứt phá, đổi mới… và hơn hết là dám thừa nhận khi mình sai.

Nhưng thực tế đáng lo ngại hiện nay là nhiều thầy cô cũng rất hạn chế khả năng tự học, lười thay đổi, thấy bằng lòng với kiến thức của mình từ trường sư phạm có thể tin dùng cho cả đời làm nghề. Và một khi tự trói buộc mình, không phát huy hết khả năng của bản thân thì người thầy càng dễ mang tư tưởng áp đặt “mình là chân lý” lên học trò.

Hoài Nam

MỚI NHẤT
Cho trẻ em học tiếng Anh sớm, đúng hay sai?
Cho trẻ em học tiếng Anh sớm, đúng hay sai?

Theo chuyên gia ngôn ngữ, cho con bắt đầu học 1 ngôn ngữ thứ 2 ở tuổi còn rất nhỏ sẽ làm tăng đáng kể vốn từ vựng và khả năng phát âm của trẻ. Điều này giúp trẻ có đủ năng lực chinh phục ngôn ngữ thứ 2 cũng như cải thiện kỹ năng đọc tốt hơn.

Thứ ba, 12/05/2015 - 08:00

3 lỗi thí sinh tự do lúng túng khi làm hồ sơ thi THPT Quốc gia
3 lỗi thí sinh tự do lúng túng khi làm hồ sơ thi THPT Quốc gia

Theo ông Nguyễn Quốc Cường, chuyên viên tuyển sinh Cơ quan đại diện Bộ GD-ĐT tại TP HCM, thí sinh tự do không nên quá lo lắng.

Thứ ba, 12/05/2015 - 07:35

Thức trắng đêm chờ đoàn thi Olympic Vật Lý trở về
Thức trắng đêm chờ đoàn thi Olympic Vật Lý trở về

(Dân trí) - Hàng chục phụ huynh, người thân và các bạn học đã thức trắng đêm ở sân bay để mong ngóng các học sinh tham dự Olympic Vật Lý Châu Á 2015 trở về với những tấm huy chương chiến thắng.

Thứ ba, 12/05/2015 - 01:32

Trường ĐH Y Dược TP.HCM, Y Dược Hải phòng công bố phương án tuyển thẳng
Trường ĐH Y Dược TP.HCM, Y Dược Hải phòng công bố phương án tuyển thẳng

(Dân trí) - Trường ĐH Y Dược TP.HCM và trường ĐH Y Dược Hải phòng vừa công bố phương án tuyển thẳng. Theo đó, chỉ tiêu tuyển thẳng của 2 trường rất ít, chỉ chiếm khoảng 0,25% tổng chỉ tiêu của cả trường.

Thứ hai, 11/05/2015 - 03:23

363 sinh viên bị buộc thôi học
363 sinh viên bị buộc thôi học

(Dân trí) - Vừa qua, Phòng Đào tạo của Trường ĐH Tây Nguyên đã ra thông báo kết quả xét thôi học, cảnh báo kết quả học kỳ 1, năm học 2014 - 2015 theo hệ thống tín chỉ, trong đó có 363 sinh viên nhận quyết định buộc thôi học và 817 sinh viên bị cảnh báo.

Thứ hai, 11/05/2015 - 02:54

Giáo sư danh tiếng đề xuất cải tổ đại học
Giáo sư danh tiếng đề xuất cải tổ đại học

Nối tiếp mạch bàn tròn của Hội Khoa học và chuyên gia VN tại Pháp về mô hình "đại học nghiên cứu", GS Lê Văn Cường, một tên tuổi lớn trong giới khoa học kinh tế tại Pháp và quốc tế đã có những chia sẻ xung quanh câu chuyện đào tạo và nghiên cứu của đại học Việt Nam.

Thứ hai, 11/05/2015 - 02:07

Vượt qua sát hạch vẫn có nguy cơ trượt công chức
Vượt qua sát hạch vẫn có nguy cơ trượt công chức

(Dân trí) - Mặc dù vượt qua kỳ thi sát hạch nhưng ứng viên vẫn có nguy cơ trượt công chức khi việc thẩm định phát hiện ra những dấu hiệu sai phạm. Năm 2014, Hà Nội đề xuất 29 trường hợp được tuyển thẳng nhưng kết quả Bộ Nội vụ chỉ đồng ý 15 người.

Thứ hai, 11/05/2015 - 12:58

Học sinh TPHCM bước vào kỳ thi thử THPT quốc gia
Học sinh TPHCM bước vào kỳ thi thử THPT quốc gia

(Dân trí) - Sáng nay 11/5, học sinh lớp 12 và các những học sinh chưa tốt nghiệp THPT các năm trước ở TPHCM bước vào kỳ thi thử THPT quốc gia.

Thứ hai, 11/05/2015 - 12:11

Nữ sinh lớp 8 tự tử sau khi bị đình chỉ học 1 năm
Nữ sinh lớp 8 tự tử sau khi bị đình chỉ học 1 năm

(Dân trí) - Sau khi biết mình bị kỷ luật đình chỉ học 1 năm, em P.T.N., học sinh lớp 8 Trường THCS Trần Quốc Toản (huyện Cái Nước, Cà Mau) đã uống thuốc tự tử vào ngày 5/5. Sau 3 ngày nằm viện, em N. đã xuất viện về nhà.

Thứ hai, 11/05/2015 - 11:36

Hàng nghìn giảng viên, cán bộ Học viện Công nghệ Bưu chính không đồng ý về Viettel
Hàng nghìn giảng viên, cán bộ Học viện Công nghệ Bưu chính không đồng ý về Viettel

(Dân trí) - Trước đề nghị chuyển nguyên trạng Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông từ Bộ Thông tin và Truyền thông về Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel), hàng nghìn giảng viên, cán bộ Học viện đã họp và thống nhất: Không đồng ý chuyển.

Thứ hai, 11/05/2015 - 11:33

“Nhận tin con đạt huy chương Vàng, gia đình tôi mừng rơi nước mắt”
“Nhận tin con đạt huy chương Vàng, gia đình tôi mừng rơi nước mắt”

(Dân trí) - “Chiều qua, nghe cô giáo của con gọi điện về thông báo cháu Khánh đã đạt huy chương vàng Olympic Vật lý Châu Á, gia đình tôi sung sướng, mừng đến rơi nước mắt”, anh Nguyễn Ngọc Danh - bố nam sinh Nguyễn Ngọc Khánh chia sẻ.

Thứ hai, 11/05/2015 - 11:05

Tiến sĩ trượt vẫn phục, Việt Nam mới có ‘cú nhảy then chốt’
Tiến sĩ trượt vẫn phục, Việt Nam mới có ‘cú nhảy then chốt’

Khi nào hàng trăm thạc sĩ, tiến sĩ đào tạo cả trong, ngoài nước trượt công chức vẫn không buồn, vì thấy người được chọn xứng đáng hơn, thì VN đã sẵn sàng cho một “cú nhảy then chốt”.

Thứ hai, 11/05/2015 - 11:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Hà Nội: Ngăn chặn tình trạng làm đẹp hồ sơ để xét tuyển vào lớp 6
Hà Nội: Ngăn chặn tình trạng làm đẹp hồ sơ để xét tuyển vào lớp 6

(Dân trí) - Hồ sơ học sinh lớp 5 phải được kiểm tra chéo, giải trình rõ về những trường hợp có sửa chữa. Trường hợp sai phạm sẽ bị kỷ luật nghiêm khắc để người dân yên tâm.

Thứ hai, 11/05/2015 - 08:28

Kiến nghị để Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông tiếp tục trực thuộc Bộ TT-TT
Kiến nghị để Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông tiếp tục trực thuộc Bộ TT-TT

Liên quan đến việc Bộ Quốc phòng đề nghị chuyển Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông (CNBCVT) về trực thuộc sự quản lý của Viettel, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT-TT) vừa có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ (VPCP) đề nghị Học viện CNBCVT tiếp tục là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ TT-TT.

Thứ hai, 11/05/2015 - 07:47

Học Tiếng Anh có thực sự cần thiết đối với trẻ?
Học Tiếng Anh có thực sự cần thiết đối với trẻ?

Ngày nay, hầu hết các bậc phụ huynh có con nhỏ đều mong muốn con mình có thể tiếp cận với bộ môn Tiếng Anh càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, một số cha mẹ cho rằng đi học tiếng Anh từ sớm sẽ ảnh hưởng đến khoảng thời gian nghỉ ngơi, vui chơi và không giúp ích nhiều cho sự phát triển của các em. Vậy học Tiếng Anh có thực sự cần thiết đối với trẻ em?

Thứ hai, 11/05/2015 - 06:10

Hai giáo viên TPHCM đạt giải cao tại Diễn đàn Giáo dục Toàn cầu
Hai giáo viên TPHCM đạt giải cao tại Diễn đàn Giáo dục Toàn cầu

(Dân trí) - Hai giáo viên ở TPHCM giành giải thưởng cao tại Diễn đàn Giáo dục Toàn cầu của Microsoft diễn ra tại Washington, Mỹ từ ngày 28/4 đến 1/5/2015.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 09:01

Xét tuyển thẳng vào Đại học Y Dược Huế không quá 20 thí sinh
Xét tuyển thẳng vào Đại học Y Dược Huế không quá 20 thí sinh

(Dân trí) - Ngày 10/5, tin từ Đại học Huế cho biết vừa có thông báo về xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển vào đại học, cao đẳng năm 2015 đối với các trường đại học thành viên, khoa trực thuộc với các chỉ tiêu, nguyên tắc sau.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 08:38

Thanh Hóa: Hướng dẫn cách thức xét tuyển vào lớp 6 THCS
Thanh Hóa: Hướng dẫn cách thức xét tuyển vào lớp 6 THCS

(Dân trí) - Chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 6, năm học 2015 - 2016 phải căn cứ vào điều kiện cụ thể và do Chủ tịch UBND huyện, thị xã, thành phố quyết định phân bổ. Đối với tuyển sinh lớp 6 THCS Dân tộc nội trú, ưu tiên các xã vùng cao, các xã đặc biệt khó khăn.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 05:07

Bố trí xe đưa đón học sinh, phụ huynh, cán bộ coi thi
Bố trí xe đưa đón học sinh, phụ huynh, cán bộ coi thi

(Dân trí) - UBND tỉnh Cà Mau vừa có chỉ thị về việc đảm bảo tổ chức kỳ thi THPT quốc gia 2015 tại tỉnh Cà Mau được an toàn, nghiêm túc và đạt hiệu quả. Theo đó, chỉ đạo ngành GT-VT bố trí, tạo điều kiện cho xe vận chuyển đưa đón cán bộ, giáo viên làm nhiệm vụ coi thi, đưa đón học sinh và phụ huynh đi lại thuận tiện trong những ngày thi.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 01:37

Trò mơ màng, thầy “cháy” giáo án
Trò mơ màng, thầy “cháy” giáo án

Học sinh ngày càng thiếu tập trung trong giờ lên lớp là thực trạng đáng báo động tại các trường học hiện nay.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 12:19

Nhiều trường đại học hạn chế chỉ tiêu tuyển thẳng đại học
Nhiều trường đại học hạn chế chỉ tiêu tuyển thẳng đại học

(Dân trí) - Trường ĐH Luật Hà Nội, ĐH Vinh, ĐH Huế, Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông đã thông báo phương án tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển vào trường năm 2015. Theo đó, ngoài thực hiện theo quy định của Bộ, các trường có những quy định riêng để phù hợp với tuyển sinh của trường.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 10:00

ĐH Luật Hà Nội: Ưu tiên xét tuyển không quá 1% tổng chỉ tiêu
ĐH Luật Hà Nội: Ưu tiên xét tuyển không quá 1% tổng chỉ tiêu

(Dân trí) - ĐH Luật Hà Nội vừa công bố quy định về tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển và xét tuyển thẳng năm 2015. Theo đó, chỉ tiêu dành cho ưu tiên xét tuyển và xét tuyển thẳng sẽ hạn chế hơn so với mọi năm. Việc tuyển thẳng đối với học sinh giỏi quốc gia cũng được “siết” lại.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 07:17

Áp lực học tập buộc học sinh Ấn Độ gian lận
Áp lực học tập buộc học sinh Ấn Độ gian lận

(Dân trí) - Từ những phương pháp gian lận “truyền thống” như chép phao cho đến sử dụng những phương tiện công nghệ cao như máy ảnh, gian lận trong thi cử đang là một vấn nạn nghiêm trọng ở Ấn Độ, nơi áp lực thi cử trong các trường công là ngoài sức tưởng tượng.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 07:12

13 trường THPT thi tuyển vào lớp 10 năm học 2015 - 2016
13 trường THPT thi tuyển vào lớp 10 năm học 2015 - 2016

(Dân trí) - UBND tỉnh Cà Mau vừa có quyết định phê duyệt kế hoạch tuyển sinh vào lớp 1, lớp 6 và lớp 10 năm học 2015 - 2016 trên địa bàn tỉnh.

Chủ nhật, 10/05/2015 - 06:52