Chuyện học ở vùng giải phóng Củ Chi

Hiệp định Paris được ký kết vào tháng 1/1973, một phần Củ Chi (phía Bắc) đã trở thành vùng giải phóng. Công tác chuẩn bị cho nền giáo dục ngày đất nước thống nhất được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Giáo dục trên đất thép anh hùng đã nở hoa trong khói lửa, tạo nền tảng vững chắc mở ra một thời kỳ mới sau đó.

Chuyện học ở vùng giải phóng Củ Chi - 1

Mô phỏng đường vào khu giải phóng Củ Chi tại Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi.

Hoa trong lửa

Đầu tháng 3/1973, Tiểu ban giáo dục khu vực Sài Gòn - Gia Định đã cử người về phối hợp cùng với cán bộ làm giáo dục huyện Củ Chi để xây dựng phong trào dạy và học. Ấp Sa Nhỏ (xã Trung Lập Thượng) và Phú Thuận (xã Phú Mỹ Hưng) được vận động thực hiện thí điểm để rút kinh nghiệm chỉ đạo các xã khác.

Mặc dù được xác định là vùng giải phóng nhưng địch thường xuyên, bắn pháo, thả bom, càn quét lấn sân nên dân cư chưa ổn định. Ăn ở còn chưa yên, nói gì chuyện cho con đi học. Lớp mở ra ban đầu chỉ lèo tèo vài ba em. Địch phá quá, học được dăm ba hôm trò lại nghỉ. Anh em đi mở đường không khỏi buồn.

Nhưng Tiểu ban giáo dục khu thì cực kỳ kiên quyết trong chỉ đạo. Không tổ chức được thành công nền giáo dục mới ở vùng giải phóng thì sẽ rất khó cho việc gây dựng nền giáo dục cách mạng ở miền Nam khi giải phóng hoàn toàn. Vậy là trước lúc mở lại lớp học, anh em phải hòa vào sống cùng dân, đào công sự, dọn dẹp hậu quả chiến tranh, dần tiến tới tổ chức học hát, học múa… tập thể với thiếu nhi. Các hoạt động thể hiện sự nhiệt tình và tâm huyết của các thầy cô đã cuốn hút học sinh, đả thông được việc phụ huynh đồng ý cho con em đến lớp.

Trong cuốn tư liệu, nhà giáo Lưu Văn Nam cho biết: Khi đó, lớp học ở ngay trong nhà dân, bàn ghế là thùng đạn, bảng đen là thùng pháo hoặc một tấm ván nhỏ. Để tránh giặc càn quét, mỗi học sinh có một túi ni lông đựng sách vở, sáng đem chôn cất kỹ, khoảng 3 giờ chiều moi túi sách lên đi học.

Khó nhất cho việc gây dựng giáo dục vùng giải phóng là giáo viên. Từ cuối năm 1973 đến đầu năm 1974, ít nhất có hai trận càn lớn địch đánh thẳng vào vùng giải phóng. Ấy là chưa kể mỗi ngày đều có tên bay đạn lạc.

Để tránh địch bắn phá bừa bãi, việc phân tán các lớp học là cần thiết. Thế nhưng muốn phân tán lớp thì phải có nhiều giáo viên. Ở xóm, ấp quá khó tìm người để huấn luyện làm giáo viên. Vì thế, một giải pháp khá sáng tạo đã được cán bộ giáo dục của địa phương đưa ra là vận động các đơn vị bộ đội đóng trên địa bàn cử người đến dạy học cho trẻ, đồng thời tổ chức ngay việc đào tạo giáo viên của địa phương bằng các lớp bổ túc văn hóa cho thanh niên.

Vận động được thanh niên nào đứng lớp thì bồi dưỡng ngay theo kiểu cầm tay chỉ việc, đưa đi dự giờ rồi tập dạy thử. Những lớp bồi dưỡng 10 ngày và dài ngày được mở ra đã thu hút những người có trình độ lớp 3, lớp 4 đi học để biết nghiệp vụ sư phạm. Vấn đề đội ngũ được khắc phục dần.

Chuyện học ở vùng giải phóng Củ Chi - 2

Học sinh TPHCM tham quan mô hình hầm trú bom trong vùng giải phóng Củ Chi.

Con chữ thành đồng

Sự chủ động, sáng tạo của người làm giáo dục vùng giải phóng đã mang lại thành quả đáng kinh ngac. Chỉ trong một thời gian ngắn, cuối tháng 3/1973, Sa Nhỏ đã mở được 2 lớp phổ thông với 20 học sinh và một lớp bổ túc với 5 học viên; Phú Thuận cũng có 2 lớp 15 học sinh với một nhóm bổ túc 4 học viên.

Đến cuối năm 1973 ở Củ Chi đã có 2 trường phổ thông cấp 1 (An Phú và Phú Mỹ Hưng) với 16 lớp từ vỡ lòng đến lớp 4 tổng cộng 212 học sinh, cùng 3 lớp bổ túc văn hóa với 25 học viên. Cuối năm 1974 số học sinh tăng lên 284. Ngoài ra còn có 6 lớp bổ túc ban đêm với 60 học viên… Hệ thống trường lớp ở xóm ấp đã thu hút được 89% trẻ đến trường.

Mở được lớp, được trường trong điều kiện địch trường xuyên lấn sân càn phá đã là điều kỳ diệu, nhưng kỳ diệu hơn chính là hiệu quả của việc dạy, học.

Mặc dù, nhiều người chỉ mới xong chương trình bổ túc tiểu học, thế nhưng, bằng tất cả tấm lòng và trách nhiệm, những người thầy vùng mới giải phóng đã không ngừng tự học, tìm tòi để truyền đạt kiến thức tốt nhất cho học sinh thân yêu.

Sưu tầm truyện anh hùng, truyện đạo đức rồi soạn thành bài giảng dạy cho các em; cùng nhau soạn bài tập thể để bổ sung cho nhau những thiếu sót. Các thầy còn đón học sinh đi học, đưa đi tránh pháo, dẫn các em về tận nhà, săn sóc quần áo, sách vở…

Tấm lòng và sự truyền đạt của những người thầy vùng giải phóng đã mang lại hiệu quả giáo dục to lớn. Học sinh biết chữ, biết tri thức và biết sống đẹp theo gương những người cách mạng. Một câu chuyện thật cảm động mà nhà giáo Phan Trọng Tân (nguyên trưởng ban giáo dục T 4) còn ghi lại được: Ấy là có một gia đình nọ kinh tế còn khó khăn, cũng ngại đạn pháo đã quyết định đưa con đang học vùng giải phóng gửi tạm bà con vùng ấp chiến lược.

Trước khi đi, em học trò đã viết một bức thư bày tỏ sự luyến tiếc cảnh học tập vùng giải phóng và nỗi khổ tâm khi xa thầy, xa bạn vào vùng địch. Đọc thư con, cầm lòng không được, người cha vội hạy theo đưa con trở lại vùng giải phóng…

Có biết bao câu chuyện đẹp như những đoá hồng thắm về giáo dục vùng Bắc Củ Chi từ sau ngày Hiệp định Paris ký kết đến ngày giải phóng. Để sự học lên ngôi, phụ huynh góp 1.000 tầm vông, 500 tấm tranh, 86 cây cột xây hai ngôi trường An Phú, Phú Mỹ Hưng. Trong cảnh đạn bom, có cô giáo như cô Minh (trường Cây Điệp) đã lao mình vào khói lửa napan để cứu học trò… Và những lon gạo nhỏ, chút tiền be bé, những xâu cá vừa kiếm từ rạch lên được tận tay những người cha, người mẹ học trò chăm lo nuôi thầy cô gieo chữ.

Nhờ xây dựng và phát triển tốt giáo dục vùng giải phóng Củ Chi, cũng như các vùng giải phóng khác, nên đúng ngày 1/5/1975 cùng với các ban ngành khác, Tiểu ban giáo dục T.Ư Cục miền Nam đã thực hiện thành công việc tiếp quản tất cả các cơ sở giáo dục của Ngụy quyền tại TPHCM và các tỉnh thành phía Nam; Tập hợp đội ngũ giáo chức của chính quyền cũ, cho học tập chính trị, động viên anh chị em tham gia công tác giáo dục cách mạng, tạo nền tảng vững chắc mở ra một thời kỳ mới - Thời kỳ giáo dục thống nhất đất nước.

Theo Hà Bình

Giáo dục & Thời đại

MỚI NHẤT
Trường ĐH Quốc tế TP.HCM gia hạn thêm 13 ngày đăng ký thi kiểm tra năng lực
Trường ĐH Quốc tế TP.HCM gia hạn thêm 13 ngày đăng ký thi kiểm tra năng lực

(Dân trí) - Theo lịch ban đầu, ngày 27/4 là thời gian chốt cho việc nộp hồ sơ đăng ký kỳ thi Kiểm tra năng lực của Trường ĐH Quốc tế -ĐH Quốc tế TPHCM, tuy nhiên ngày 1/5 nhà trường thông báo sẽ gia hạn thêm 13 ngày để thí sinh tiếp tục đăng ký hồ sơ.

Thứ năm, 02/05/2019 - 01:20

Trường THPT Lê Hồng Phong có tỷ lệ chọi cao nhất ở TPHCM
Trường THPT Lê Hồng Phong có tỷ lệ chọi cao nhất ở TPHCM

(Dân trí) - Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong là trường có tỷ lệ chọi vào lớp 10 cao nhất trong hệ thống trường, lớp chuyên ở TPHCM mùa tuyển sinh năm học 2019-2020.

Thứ năm, 02/05/2019 - 11:24

Sẽ trao giải 100 triệu đồng cho công trình, sáng kiến giáo dục xuất sắc nhất
Sẽ trao giải 100 triệu đồng cho công trình, sáng kiến giáo dục xuất sắc nhất

(Dân trí) - Tại buổi họp báo giới thiệu về chương trình “Tri thức trẻ vì giáo dục” năm 2019, BTC thông báo rằng 5 công trình, sáng kiến xuất sắc nhất về giáo dục sẽ nhận được phần thưởng trị giá 100 triệu đồng/công trình, sáng kiến.

Thứ năm, 02/05/2019 - 10:29

Nóng: TPHCM công bố nguyện vọng ban đầu vào lớp 10
Nóng: TPHCM công bố nguyện vọng ban đầu vào lớp 10

(Dân trí) - Sở GD-ĐT TPHCM vừa công bố nguyện vọng 1 tuyển sinh lớp 10 năm học 2019-2020. Đây là số liệu sơ bộ ban đầu để học sinh có thể cân đổi để có thể cân nhắc điều chỉnh nguyện vọng.

Thứ năm, 02/05/2019 - 10:12

ĐH Đà Nẵng lo lắng “chảy máu chất xám”
ĐH Đà Nẵng lo lắng “chảy máu chất xám”

(Dân trí) - PGS.TS Nguyễn Mạnh Toàn trường ĐH Kinh tế Đà Nẵng cho biết, việc tuyển dụng giảng viên của trường rất khó khăn, năm nào cũng đưa ra chỉ tiêu tuyển dụng nhưng số người đăng ký tuyển chỉ đạt khoảng 70% nhu cầu, số hồ sơ đạt cũng rất ít. Trong khi số cán bộ, giảng viên bỏ ra làm ngoài rất nhiều thì đội ngũ cán bộ về trường khá ít ỏi.

Thứ năm, 02/05/2019 - 08:39

HUTECH chính thức nhận xét tuyển học bạ đợt đầu tiên 2/5
HUTECH chính thức nhận xét tuyển học bạ đợt đầu tiên 2/5

(Dân trí) - Dù chỉ vừa kết thúc đợt nghỉ lễ dài 30/4-1/5, ngay ngày đầu tiên làm việc trở lại, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) đã đón đông đảo thí sinh, phụ huynh đến tìm hiểu thông tin và đăng ký xét tuyển học bạ. Được biết, đợt nhận hồ sơ xét tuyển học bạ đầu tiên của HUTECH bắt đầu từ ngày 2/5.

Thứ năm, 02/05/2019 - 08:00

Anh: Lo ngại biến tướng từ việc sinh viên tìm cha mẹ nuôi để trang trải học phí
Anh: Lo ngại biến tướng từ việc sinh viên tìm cha mẹ nuôi để trang trải học phí

(Dân trí) - Học phí cũng như chi phí sinh hoạt tăng cao đã khiến nhiều sinh viên đại học Cambridge tại Anh tìm cha mẹ nuôi để nhận được sự hỗ trợ tài chính. Tuy nhiên, điều này có thể biến tướng thành hình thức đổi tình lấy tiền.

Thứ năm, 02/05/2019 - 07:45

Cô hiệu trưởng làm mọi cách "ép" học trò đọc sách
Cô hiệu trưởng làm mọi cách "ép" học trò đọc sách

(Dân trí) - Tìm mọi "kênh" để xin sách, khuyến khích thi đua trong giáo viên bằng hình thức đọc sách, đưa đọc sách vào hoạt động chính thức bắt buộc của trường... là hành trình "ép" học trò đọc sách của cô Phạm Thị Chinh, Hiệu trưởng Trường tiểu học Đông Hòa B, TX Dĩ An, Bình Dương.

Thứ năm, 02/05/2019 - 07:30

Ngôi trường đặc biệt của những học viên U60, U70
Ngôi trường đặc biệt của những học viên U60, U70

(Dân trí) - Cách trung tâm TPHCM 30km về phía Bắc có một ngôi trường khá đặc biệt bởi ở đó hơn 50% học viên có độ tuổi từ 50 trở lên và người lớn tuổi nhất cũng đã 81 tuổi. Hơn hết, ngôi trường này là một minh chứng rõ nhất cho tinh thần học tập suốt đời, hiếu học của người Việt ta.

Thứ năm, 02/05/2019 - 01:09

Bộ Giáo dục đưa giải pháp lập lại trật tự thi cử trong năm 2019
Bộ Giáo dục đưa giải pháp lập lại trật tự thi cử trong năm 2019

(Dân trí) - Khắc phục những tiêu cực gian lận điểm thi năm 2018, Bộ GD&ĐT đã đưa ra hàng loạt giải pháp quyết liệt lập lại trật tự thi cử từ kỹ thuật tới con người nhằm đảm bảo kỳ thi trong sạch.

Thứ tư, 01/05/2019 - 02:07

Những công dân trẻ sống cống hiến, trách nhiệm
Những công dân trẻ sống cống hiến, trách nhiệm

Học tập và cống hiến hết mình với trách nhiệm và niềm đam mê cháy bỏng là cách mà mỗi “Công dân trẻ tiêu biểu” của thành phố mang tên Bác khẳng định trong hành trình phát triển của mình.

Thứ tư, 01/05/2019 - 12:14

TPHCM: Từ ngày mai, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10
TPHCM: Từ ngày mai, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10

(Dân trí) - Từ ngày 2/5 đến 8/5 là thời gian để học sinh lớp 9 ở TPHCM điều chỉnh nguyện vọng đăng ký trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 căng thẳng sắp tới.

Thứ tư, 01/05/2019 - 08:19

ĐÁNG QUAN TÂM
Còn chuộng thành tích, còn “xin điểm”
Còn chuộng thành tích, còn “xin điểm”

(Dân trí) - Tôi có những đồng nghiệp thường xuyên tắt điện thoại mỗi mùa thi, có những người thẳng thừng từ chối chuyện sửa điểm, nâng điểm. Nhưng đổi lại là lời dèm pha “không biết thương trò”, “điểm số trong tay mà không biết tận dụng”, “nâng cho trò một vài điểm có chết ai đâu”…

Thứ tư, 01/05/2019 - 06:49

Quan chức trong nội các Tổng thống Donald Trump học ở trường ĐH danh tiếng nào?
Quan chức trong nội các Tổng thống Donald Trump học ở trường ĐH danh tiếng nào?

(Dân trí) - Mặc dù một số thành viên trong nội các của Tổng thống Trump không phục vụ trong các lĩnh vực mà họ có chuyên môn học vấn nhưng tất cả họ đều tốt nghiệp các đại học tên tuổi, một trong số đó xuất thân từ những đại học danh giá nhất Mỹ cũng như thế giới.

Thứ tư, 01/05/2019 - 06:32

Học sinh phải đi học bù vào đúng dịp nghỉ lễ
Học sinh phải đi học bù vào đúng dịp nghỉ lễ

(Dân trí) - Trong khi học sinh cả nước được nghỉ lễ 30/4 thì học sinh ở khối lớp 9 trường THCS An Vinh (xã An Vinh, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình) vẫn tiếp tục đến trường học tập.

Thứ ba, 30/04/2019 - 09:41

Hà Nội công bố danh sách các trung tâm ngoại ngữ, tư vấn du học được cấp phép
Hà Nội công bố danh sách các trung tâm ngoại ngữ, tư vấn du học được cấp phép

(Dân trí) - Sở GD&ĐT Hà Nội vừa công khai danh sách các Trung tâm tư vấn du học, Trung tâm ngoại ngữ tin học và Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa, bồi dưỡng kỹ năng được cấp phép hoạt động trên địa bàn thành phố tính đến ngày 26/4/2019.

Thứ ba, 30/04/2019 - 01:52

Mẹ xin lỗi các con
Mẹ xin lỗi các con

(Dân trí) - Sáng nay, hai cậu con trai của tôi năn nỉ mẹ chở đi nhà sách. Chúng bảo lâu rồi mẹ không chở đi mua sách. Chúng cứ cầm tay tôi mong mẹ hãy đồng ý. Nhìn các con hào hứng mà tôi thấy xấu hổ với chính bản thân mình…

Thứ ba, 30/04/2019 - 01:35

PGS.TS Lê Hoàng Sơn với cách "tạo ra" 70 bài báo quốc tế ISI
PGS.TS Lê Hoàng Sơn với cách "tạo ra" 70 bài báo quốc tế ISI

(Dân trí) - Hơn 10 năm tham gia nghiên cứu khoa học, PGS.TS Lê Hoàng Sơn đã công bố 125 công trình trong đó có 70 bài đăng trên các tạp chí nước ngoài trong danh mục ISI, 5 sách giáo trình và chuyên khảo các loại, tham gia hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh, học viên cao học và thực hiện nhiều đề tài cấp Nhà nước, cấp Bộ trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo và Khai phá tri thức.

Thứ ba, 30/04/2019 - 08:37

Người dân đóng góp công sức xây trường cho học sinh vùng cao
Người dân đóng góp công sức xây trường cho học sinh vùng cao

(Dân trí) - Mặc dù đang là những ngày nghỉ lễ, nhưng người dân địa phương vẫn miệt mài lao động trên công trình xây dựng điểm trường mầm non “Vì trẻ em vùng cao” tại huyện miền núi Quan Sơn (Thanh Hóa).

Thứ ba, 30/04/2019 - 07:53

Kinh nghiệm quốc tế xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh trong các trường đại học
Kinh nghiệm quốc tế xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh trong các trường đại học

(Dân trí) - Việc xây dựng nhóm nghiên cứu (NNC) mạnh trong các trường đại học chính là một trong những giải pháp quan trọng, then chốt góp phần thiết thực triển khai đổi mới giáo dục đại học một cách căn bản và toàn diện theo hướng chất lượng, hiệu quả và hội nhập với các chuẩn mực quốc tế.

Thứ ba, 30/04/2019 - 07:35

Những ngôi trường kỳ lạ ít ai nghĩ có tồn tại trên thế giới
Những ngôi trường kỳ lạ ít ai nghĩ có tồn tại trên thế giới

(Dân trí) - Những ngôi trường có một không hai, tưởng chừng chỉ xuất hiện trong các bộ phim nhưng hoá ra lại tồn tại ngay giữa cuộc sống thực.

Thứ ba, 30/04/2019 - 06:26

Sau nghỉ lễ, Hà Nội “chốt” nguyện vọng vào lớp 10
Sau nghỉ lễ, Hà Nội “chốt” nguyện vọng vào lớp 10

(Dân trí) - Ngày 3/5 là hạn cuối cùng để học sinh tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm 2019 của Hà Nội đăng ký nguyện vọng. Đây là kì thi có tính cạnh tranh cao, với khoảng 62% thí sinh được vào trường công lập.

Thứ ba, 30/04/2019 - 05:09

Những đề Văn “lạ” và “chất” của TPHCM
Những đề Văn “lạ” và “chất” của TPHCM

(Dân trí) - Với sự thay đổi tích cực trong dạy học môn Văn, nhiều năm gần đây TPHCM đã "mạnh tay" trong việc đổi mới đề Văn trong nhiều kỳ thi. Nhiều đề thi của thành phố được đánh giá vừa "'lạ" vừa "chất" đầy tư duy.

Thứ ba, 30/04/2019 - 12:52

Cách chức Hiệu trưởng tự ý bớt xén tiền hỗ trợ của học sinh nghèo
Cách chức Hiệu trưởng tự ý bớt xén tiền hỗ trợ của học sinh nghèo

(Dân trí) - Trước việc tự ý bớt xén tiền hỗ trợ học sinh nghèo theo Nghị định của Chính phủ, nữ Hiệu trưởng đã bị kỷ luật Cách chức.

Thứ hai, 29/04/2019 - 05:27