Bất ngờ, tiến sĩ Văn học khen ngợi đề thi Văn "hại não"

Dân trí Đề thi kiểm tra học kì 2, môn thi Ngữ văn năm học 2015-2016 của Sở GD & ĐT Gia Lai đang gây “bão” trên các diễn đàn, mọi người đều cho là đề thi gây "hại não" cho học sinh. Tuy nhiên, ngược lại với các ý kiến trên, tiến sĩ Văn học Trịnh Thu Tuyết cho rằng: "Đây là một đoạn văn với những phát hiện độc đáo, những dẫn dắt thông minh, với thông điệp giàu giá trị nhân văn về tình yêu thương và nhiệt huyết...".
>>Tranh cãi quanh đề thi Văn “hại não”
>>Báo cáo vụ đề thi “hại não”: Đề thi không sai, chỉ hơi… rối

Từ đề thi gây “bão”

Tâm “bão” nằm ở câu hỏi đọc hiểu của đề, khi người soạn đề chọn ngữ liệu đọc hiểu từ một đoạn văn trong bài viết “Thắp mình để sang xuân” của tác giả Đoàn Công Lê Huy, đoạn trích như sau: “Hòn đá có thể cho lửa, cành cây có thể cho lửa. Nhưng chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa. Lửa xuất hiện khi có tương tác, ít ra là hai vật thể tạo lửa. Lửa là kết quả của số nhiều. Cô bé bán diêm là số đơn. Cô đã chết vì thiếu lửa. Để rồi từ đó loài người đã cảnh giác thắp nến suốt mùa Giáng sinh để cho không còn em bé bán diêm nào phải chết vì thiếu lửa?

Nước Việt hình chữ “S”, hiện thân của số nhiều, lẽ nào không biết nuôi lửa và truyền lửa, lẽ nào thiếu lửa? Không có lửa, con rồng chẳng phải là rồng, chỉ là con giun, con rắn. Không có lửa làm gì có “nồng” nàn, “nhiệt” tâm! Làm gì có “sốt” sắng, “nhiệt” tình, đuốc tuệ! Làm gì còn “nhiệt” huyết, “cháy” bỏng! Sẽ đâu rồi “lửa” yêu thương? Việc mẹ cha, việc nhà, việc nước, làm gì với đôi vai lạnh lẽo, ơ hờ? Không có lửa em lấy gì “hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh? Em... sống đời thực vật vô tri như lưng cây, mắt lá, đầu cành, thân cỏ.... Cho nên: Biết ủ lửa để giữ nhân cách – người, nhân cách – Việt. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội. Thế nhưng: Nếu không có lửa làm sao thành mùa xuân?”

Đề thi đã ra 4 câu hỏi để trò đọc và hiểu đoạn trích.

Khi đưa ra công luận, đề thi đã đưa đến hiệu ứng khá tiêu cực. Hầu hết các ý kiến đều phản đối cách ra đề " hại não", " rối"..., thậm chí có ý kiến cho rằng " đoạn trích dẫn này làm hỏng đi ý nghĩa đề thi". Hiệu ứng tiêu cực lan rộng diễn đàn giáo dục cả nước…

Tôi đã đọc bài viết này của Đoàn Công Lê Huy với cảm giác được chiêm ngưỡng một áng văn đẹp, sâu sắc, trí tuệ. Khi đọc đề kiểm tra học kỳ 2 của Gia Lai. Tôi thấy Ban ra đề đã thực sự sáng tạo, tâm huyết và...dũng cảm để chọn một đoạn văn đẹp, hay, không dễ hiểu... làm ngữ liệu đọc hiểu, hướng tới ít nhất hai mục đích: giúp học trò được tiếp cận một áng văn có khả năng khơi gợi những xúc cảm thẩm mĩ, xúc cảm đạo đức, đồng thời rèn kĩ năng đọc - hiểu một đoạn trích không hời hợt, dễ dãi với những tầng nghĩa hiển ngôn như một số văn bản thông thường.

Và đó cũng là mục đích cao nhất của môn Ngữ văn nói chung, của kiểu câu hỏi đọc - hiểu nói riêng. Sau này ra đời, các tú tài, rồi cử nhân...tương lai sẽ phải tự mình đọc, suy ngẫm, tìm hiểu và tiếp nhận các văn bản giữa một thế giới đầy ắp thông tin, khi ấy, ai sẽ cầm tay chỉ nghĩa cho các em, hay đợi một ông bụt nào đó dắt các em sang nẻo khác, nơi chỉ có những văn bản "vừa sức"?

Đề thi môn Ngữ Văn của Sở GD&ĐT Gia Lai
Đề thi môn Ngữ Văn của Sở GD&ĐT Gia Lai

Giúp học sinh có thêm “chút lửa”

Trở lại với đoạn văn của Đoàn Công Lê Huy trong đề thi của Gia Lai. Để không bị chủ quan bởi cảm nhận cá nhân, tôi có trao đổi với một số bạn bè, đồng nghiệp và cả học trò, tôi yên tâm khi thấy hầu hết các ý kiến đều chia sẻ đầy hứng thú về một đề thi " thắp lửa"!

Đoạn văn đưa ra thông điệp về một cách sống nhiệt tình, nhiệt huyết, nhân văn, nhân ái, cách sống đẹp ấy được dẫn dắt từ hình tượng " nuôi lửa... thắp lửa...truyền lửa", cao nhất là " thắp mình để sang xuân"!

Từ so sánh giữa những vật vô tri như cành cây, hòn đá có thể tạo ra lửa với việc " nuôi lửa và truyền lửa" duy nhất chỉ của con người, tác giả Đoàn Công Lê Huy đã đề cập tới ý nghĩa đầu tiên của ngọn lửa, đó là ngọn lửa mang tới hơi ấm của lòng nhân ái, sự chia sẻ yêu thương giữa con người với con người trong cộng đồng người.

Ý nghĩa này được dẫn dắt từ câu chuyện cảm động về Cô bé bán diêm ( H. Andersen), trong đó, khái niệm " số đơn" gợi liên tưởng xót xa về sự đơn độc, cô lẻ của con người trong cuộc đời. Tôi ngạc nhiên khi đọc một phân tích trong một bài báo: “Cô bé bán diêm là SỐ ĐƠN, cô đã chết vì thiếu lửa, tôi không hiểu số đơn ở đây là thế nào. Theo tôi được biết, cô bé bán diêm chết không phải vì thiếu lửa mà vì cô ấy có nguyên hộp diêm để tạo ra lửa".

Đoạn văn sau của Đoàn Công Lê Huy bắt đầu từ một nhận xét về "Nước Việt hình chữ “S”, hiện thân của số nhiều", có thể coi là một " phát hiện" nho nhỏ nhưng thú vị về hình chữ S của đất nước với dấu hiệu "s" sau các danh từ số nhiều trong tiếng Anh, phát hiện giúp người viết triển khai thông điệp, ý tưởng của mình.

Có thể một ai đó băn khoăn về tính hệ thống giữa hai khái niệm " số đơn" và " số nhiều" trong một đoạn văn ngắn. Tuy nhiên, đây là văn chương, không phải bài viết về các danh từ số ít, số nhiều trong tiếng Anh, mà văn chương thì sẽ tuân thủ những logic của liên tưởng, của cảm nhận, và logic tâm hồn thì nhiều khi chỉ chạm vào lòng người bởi sự....phi lí!

Ở đoạn trên, tác giả Đoàn Công Lê Huy nói về " số đơn" với ý nghĩa về sự đơn độc, khi bao nhiêu người ngồi bên lò sưởi, trên giường ấm nệm êm, nghe nhạc, đọc truyện hoặc tâm tình, còn một cô bé nghèo loay hoay, bất lực cô đơn ngoài trời tuyết rơi lạnh giá, bên những que diêm và những giấc mơ ấm lửa!

Đoạn dưới, tác giả nói tới "số nhiều" từ liên tưởng về hình hài đất nước để nói về nhiệt huyết, nhiệt tình, về ngọn lửa của đam mê và khát vọng trong mỗi tâm hồn, nhân cách công dân. Đến đây lại là một phát hiện thú vị nữa khi tác giả tìm ra một hệ thống các từ ngữ nói về vẻ đẹp trong tâm hồn, nhân cách, trí tuệ con người, liên quan trực tiếp tới lửa và sức nóng nồng nàn mãnh liệt của lửa như "nồng” nàn, “nhiệt” tâm...“sốt” sắng, “nhiệt” tình, đuốc tuệ... “nhiệt” huyết, “cháy” bỏng....“lửa” yêu thương...“hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh...

Thông điệp sống trong đoạn văn ngắn đã làm sáng rõ tư tưởng chủ đạo của bài viết trong nhan đề " Thắp mình để sang xuân"! Thông điệp đã từng xuất hiện trong rất nhiều điển tích, tác phẩm xưa nay, từ câu chuyện về Promete bị xiềng khi lấy lửa của thần Dớt trao cho loài người, từ trái tim Đanko và ngọn lửa yêu thương đồng loại, khao khát tự do, cho đến hình tượng cháy bỏng trong bài thơ của Nadim Hitmét:“Nếu tôi không cháy lên/Nếu anh không cháy lên/Nếu chúng ta không cháy lên/Thì làm sao bóng tối/Trở thành ánh sáng”...

Một đoạn văn với những phát hiện độc đáo, những dẫn dắt thông minh, với thông điệp giàu giá trị nhân văn về tình yêu thương và nhiệt huyết, đoạn văn ấy, sao không thể trao cho các học sinh lớp 12, giúp các em có thêm một chút lửa trong hành trang vào đời! Và nhất là với học sinh Tây Nguyên, những chàng trai cô gái luôn ủ sẵn trong lòng ngọn lửa cao nguyên, ngọn lửa tình yêu và khát vọng với đời!

TS Văn học Trịnh Thu Tuyết

(nguyên giáo viên Trường THPT chuyên Chu Văn An, Hà Nội)

MỚI NHẤT
Sửa đổi, bổ sung chính sách học bổng đối với học sinh, sinh viên
Sửa đổi, bổ sung chính sách học bổng đối với học sinh, sinh viên

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH và Bộ trưởng Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư liên tịch sửa đổi, bổ sung về học bổng chính sách đối với học sinh, sinh viên học tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

Thứ tư, 25/05/2016 - 01:41

“Mẹ ơi, con đau…”
“Mẹ ơi, con đau…”

(Dân trí) - Một buổi sáng chớm đông năm ngoái, tôi được phân công thay một giáo viên chủ nhiệm nghỉ ốm đưa học sinh lớp 7 sang trạm y tế xã tiêm phòng mũi Sởi và Rubella. Giữa một đám nữ sinh nhõng nhẽo, mít ướt, hình ảnh đối lập giữa hai cô bé học trò làm tôi chú ý và nhận ra sự khác biệt thật lớn giữa hạnh phúc tròn đầy và thiếu hụt. Sự khác biệt giữa có mẹ và không còn mẹ…

Thứ tư, 25/05/2016 - 10:19

Gian nan gieo chữ trên đỉnh Pà Khốm
Gian nan gieo chữ trên đỉnh Pà Khốm

(Dân trí) - Mỗi lần khi trời mưa, hoặc sương mù dày đặc là các em học sinh ở bản Pà Khốm (xã Tri Lễ, huyện biên giới Quế Phong, Nghệ An) không thể mở sách ra học bài, thầy cô lại phải đưa các học trò của mình vào những căn phòng “may mắn” được che tấm bạt để đốt lửa và dạy học cho các em.

Thứ tư, 25/05/2016 - 08:28

Tổng thống Obama và thông điệp “truyền lửa” tới sinh viên Việt
Tổng thống Obama và thông điệp “truyền lửa” tới sinh viên Việt

(Dân trí) - Đối với nhiều bạn sinh viên Việt Nam, bài nói chuyện của Tổng thống Obama tại Hà Nội có sức “truyền lửa” mạnh mẽ cho thế hệ trẻ với thông điệp "chính nỗ lực bản thân sẽ quyết định con đường đi của mỗi người và tương lai sẽ là phần thưởng xứng đáng cho những người biết phấn đấu".

Thứ tư, 25/05/2016 - 07:46

Một nữ sinh lớp 12 giành giải Nhất viết văn bằng tiếng Pháp
Một nữ sinh lớp 12 giành giải Nhất viết văn bằng tiếng Pháp

(Dân trí) - Bằng vốn tiếng Pháp vững vàng cùng với trí tưởng tượng phong phú, Hồ Phạm Quỳnh Mai đã kể một câu chuyện nhân văn về “những giọt nhựa” sống bên trong một cây xanh. Câu chuyện xúc động đã mang về cho nữ sinh lớp 12 Pháp (Trường THPT Chuyên Thăng Long, TP Đà Lạt, Lâm Đồng) giải Nhất Giải viết văn bằng tiếng Pháp dành cho những cây bút trẻ dưới 25 tuổi tại Việt Nam lần thứ tư năm 2016.

Thứ tư, 25/05/2016 - 07:00

Thế hệ 9X Việt ở ngôi trường Harvard danh giá (P2)
Thế hệ 9X Việt ở ngôi trường Harvard danh giá (P2)

(Dân trí) - Những gương mặt 9X Việt đang là sinh viên năm nhất, năm hai tại ĐH Harvard danh giá, mỗi người một cá tính, ước mơ. Bằng niềm đam mê, tinh thần hiếu học, tin rằng họ sẽ tiếp tục là niềm tự hào của người Việt khắp năm châu.

Thứ tư, 25/05/2016 - 06:00

Bế tắc ở giảng đường: Tại sao?
Bế tắc ở giảng đường: Tại sao?

(Dân trí) - Đạt ước mơ vào đại học, những tưởng cánh cửa vào đời rộng mở với nhiều bạn trẻ khi trở thành sinh viên. Nhưng không ít bạn lại gặp khủng hoảng, bế tắc từ lúc này…

Thứ tư, 25/05/2016 - 06:00

Tổng thống Obama: Nền kinh tế tri thức sẽ đổ vào quốc gia đầu tư và ưu tiên cho giáo dục
Tổng thống Obama: Nền kinh tế tri thức sẽ đổ vào quốc gia đầu tư và ưu tiên cho giáo dục

(Dân trí) - Trong bài phát biểu dài hơn 30 phút trước khoảng 2.000 người tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội vào trưa ngày 24/5, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nói tới môi trường giáo dục, ông cho rằng: “Nền kinh tế tri thức sẽ đổ vào các quốc gia đầu tư và ưu tiên cho giáo dục”.

Thứ ba, 24/05/2016 - 08:58

Giới trẻ Việt Nam kỳ vọng gì trong buổi gặp Tổng thống Obama sáng mai?
Giới trẻ Việt Nam kỳ vọng gì trong buổi gặp Tổng thống Obama sáng mai?

(Dân trí) - Trong lịch trình chuyến thăm Việt Nam, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ có buổi gặp gỡ với văn nghệ sĩ, trí thức trẻ vào sáng ngày 25/5 tại TPHCM. Dân trí đã phỏng vấn các bạn trẻ được tham dự buổi gặp gỡ đặc biệt này.

Thứ ba, 24/05/2016 - 07:57

Tha thiết kêu gọi các trường liên kết xét tuyển chung
Tha thiết kêu gọi các trường liên kết xét tuyển chung

(Dân trí) - Ngày 24/5, Hiệp hội các trường ĐH,CĐ Việt Nam đã có công văn gửi các trường hội viên của Hiệp hội tha thiết kêu gọi các trường đại học, cao đẳng, trước hết là các trường hội viên mạnh dạn đứng ra làm nòng cốt tổ chức các nhóm xét tuyển sinh chung

Thứ ba, 24/05/2016 - 03:26

Lớp 12 bồi hồi chia tay tuổi học trò
Lớp 12 bồi hồi chia tay tuổi học trò

(Dân trí) - Ngày bế giảng năm học, ngày học trò lớp 12 xúc động nói lời tri ân cha mẹ, thầy cô và bồi hồi cùng bạn bè bao năm chung lớp chung trường chia tay tuổi học trò.

Thứ ba, 24/05/2016 - 03:12

Bí quyết học và thi tiếng Anh chuyên cấp 3: Xây dựng nền tảng toàn diện từ sớm
Bí quyết học và thi tiếng Anh chuyên cấp 3: Xây dựng nền tảng toàn diện từ sớm

“Cần một kế hoạch dài hơi” là một trong những lời khuyên thiết thực về việc học tiếng Anh toàn diện nên bắt đầu từ đâu, như thế nào... được tư vấn bởi các chuyên gia giáo dục từ Language Link Việt Nam và học sinh học chuyên Anh và đạt nhiều thành tích cao trong môn tiếng Anh…

Thứ ba, 24/05/2016 - 03:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Xấu hổ vì không có học sinh… ở lại lớp
Xấu hổ vì không có học sinh… ở lại lớp

(Dân trí) - Năm học kết thúc, 100% học sinh của lớp “hoàn thành chương trình học” và thẳng tiến lên lớp trên, cô giáo cũng đạt kế hoạch đề ra nhưng lòng không khỏi đau đáu xấu hổ.

Thứ ba, 24/05/2016 - 12:23

Tại sao giáo viên “quay lưng” với Thông tư 30?
Tại sao giáo viên “quay lưng” với Thông tư 30?

(Dân trí) - Đã hai năm đi vào trường học nhưng đến nay Thông tư 30 về đánh giá học sinh tiểu học vẫn bị phần lớn giáo viên “quay lưng” cho dù hơn ai hết họ hiểu rõ tính nhân văn cùng tư tưởng giáo dục hiện đại của thông tư.

Thứ ba, 24/05/2016 - 10:28

Giảm chỉ tiêu tuyển sinh ngành sư phạm để khắc phục tình trạng thất nghiệp
Giảm chỉ tiêu tuyển sinh ngành sư phạm để khắc phục tình trạng thất nghiệp

(Dân trí) - Trong công văn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ngày 23/5 về Xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục - đào tạo địa phương năm 2017, Bộ GD&ĐT cho biết, sẽ giảm chỉ tiêu tuyển sinh ngành sư phạm chính quy để để khắc phục tình trạng sinh viên sư phạm tốt nghiệp không có việc làm.

Thứ ba, 24/05/2016 - 10:17

"Thoát" khỏi thiết bị di động và kết nối cùng thế giới thực
"Thoát" khỏi thiết bị di động và kết nối cùng thế giới thực

Mùa hè, con bạn làm gì? Chắc chắn không dưới 50% phụ huynh ở thành thị nghĩ ngay tới hình ảnh các bé dán chặt mắt vào tivi hoặc thiết bị di động.

Thứ ba, 24/05/2016 - 10:15

Làm sao để trẻ có môi trường học tiếng Anh hiệu quả?
Làm sao để trẻ có môi trường học tiếng Anh hiệu quả?

Đã không ít phụ huynh tốn nhiều tiền bạc, thời gian và công sức nhưng kết quả vẫn chưa thực sự được ưng ý. Vậy làm sao để giúp con đủ tự tin với một nền tảng ngoại ngữ vững chắc?

Thứ ba, 24/05/2016 - 10:00

Hà Nội: Yêu cầu báo cáo về triển khai thông tư 30
Hà Nội: Yêu cầu báo cáo về triển khai thông tư 30

(Dân trí) - Sở GD&ĐT Hà Nội vừa có văn bản yêu cầu các phòng GD&ĐT và trường chuyên biệt trực thuộc Sở báo cáo việc thực hiện đánh giá học sinh tiểu học theo Thông tư 30.

Thứ ba, 24/05/2016 - 09:00

Đại học ứng dụng: Chỉ 30% thời gian trên lớp, còn lại là thực hành, thực tế
Đại học ứng dụng: Chỉ 30% thời gian trên lớp, còn lại là thực hành, thực tế

Những năm qua, việc chọn trường, chọn ngành luôn là một trong những quyết định khó khăn với hầu hết các bậc phụ huynh và các bạn học sinh sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học. Học trường gì để có thể trau dồi kiến thức chuyên môn tốt? Học ngành gì để dễ dàng xin việc sau khi ra trường? Đó là những câu hỏi đặt ra với tất cả các gia đình, nhưng đã có hàng nghìn gia đình không tìm thấy lời giải.

Thứ ba, 24/05/2016 - 08:16

Học ngành Công nghệ thông tin theo chuẩn quốc tế tại UEF
Học ngành Công nghệ thông tin theo chuẩn quốc tế tại UEF

Sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã mở ra một kỷ nguyên mới, đưa con người vượt qua mọi rào cản của không gian và thời gian, góp phần tăng tốc quá trình toàn cầu hóa trên mọi lĩnh vực.

Thứ ba, 24/05/2016 - 08:00

Thay sách tiếng Anh tiểu học xoành xoạch
Thay sách tiếng Anh tiểu học xoành xoạch

Kể từ năm học 2016-2017, học sinh tiểu học tại TPHCM chỉ sử dụng duy nhất bộ sách giáo khoa tiếng Anh do Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM biên soạn.

Thứ ba, 24/05/2016 - 07:15

Lớp học đặc biệt của “U50” ở buôn Phơng
Lớp học đặc biệt của “U50” ở buôn Phơng

Với mong muốn giúp chị em trong buôn có nhiều chữ để biết cách làm ăn, giáo dục con cái và giữ gìn mái ấm gia đình, 2 năm qua, chị H’Hồng Kđoh - Chi hội trưởng phụ nữ buôn Phơng, xã Cư Dliê M’nông, huyện CưM’gar (Đăk Lăk) đã mở lớp học xóa mù đặc biệt cho chị em trong buôn…

Thứ ba, 24/05/2016 - 07:06

Thế hệ 9X Việt ở ngôi trường Harvard danh giá (P1)
Thế hệ 9X Việt ở ngôi trường Harvard danh giá (P1)

(Dân trí) - Những người trẻ Việt thuộc thế hệ 9X ở ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Mỹ và thế giới đầy nhiệt huyết, tự tin, năng động. Họ không chỉ mong muốn khẳng định trí tuệ, nhân cách mà còn khát khao cống hiến cho cộng đồng, quê hương.

Thứ ba, 24/05/2016 - 07:02

“Hậu” thông tư 30: Học sinh hụt hẫng khi vào lớp 6
“Hậu” thông tư 30: Học sinh hụt hẫng khi vào lớp 6

(Dân trí) - “Khi chúng tôi tham khảo ý kiến của các giáo viên cấp 2 về việc, nếu lứa học sinh này lên cấp 2 thì sẽ ra sao? nhiều người cho biết, học sinh lười học hơn, không định lượng được cách thức làm một bài kiểm tra ra sao... Tóm lại, nhiều phụ huynh và học sinh “sốc toàn tập”, bà Lê Đoan Trang, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Thực nghiệm (Hà Nội) cho biết khi đánh giá việc triển khai thông tư 30/2014-BGDĐT sau hơn 1 năm thực hiện.

Thứ hai, 23/05/2016 - 09:37