Ký ức về thi sĩ Lưu Trọng Lư qua lời kể của gia đình

Nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh thi sĩ Lưu Trọng Lư (19/6/1911-19/6/2026), gia đình ông vừa tổ chức triển lãm và tọa đàm nghệ thuật "Vườn nhân" nhằm nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp cũng như những đóng góp của ông với nền văn học Việt Nam hiện đại.

Được xem là một trong những gương mặt tiên phong của phong trào Thơ mới, Lưu Trọng Lư ghi dấu ấn sâu đậm với bài thơ Tiếng thu cùng giọng thơ giàu nhạc tính, tinh tế và giàu cảm xúc. Không chỉ hoạt động ở lĩnh vực thi ca, ông còn để lại dấu ấn ở văn xuôi, sân khấu và điện ảnh, tạo nên một di sản nghệ thuật phong phú kéo dài suốt nhiều thập niên.

Tại buổi tọa đàm, những ký ức về cố thi sĩ Lưu Trọng Lư được kể lại qua ký ức của ba người con trai gồm nhà báo, nhà thơ Lưu Trọng Văn, đạo diễn Lưu Trọng Ninh và nhà báo Lưu Trọng Bình, cùng nhà nghiên cứu nghệ thuật Lý Đợi.

Triển lãm giới thiệu nhiều hình ảnh, bản thảo, thư từ, kỷ vật và tư liệu gia đình của cố thi sĩ được lưu giữ qua nhiều thế hệ, trong đó có không ít tư liệu lần đầu được công bố trước công chúng.

Theo chia sẻ của ông Lưu Trọng Văn, thời nhỏ, nhà thơ Lưu Trọng Lư thường được gọi bằng cái tên thân thuộc là “Cọt”. Vì là người hiếm hoi biết chữ trong làng, ông thường được bà con nhờ đọc thư của người thân từ chiến trường gửi về, rồi viết thư hồi âm cho những người ở nơi xa. Chính từ những câu chuyện đời thường ấy đã nuôi dưỡng cảm xúc và trở thành chất liệu cho nhiều sáng tác sau này, trong đó có bài thơ Tiếng thu nổi tiếng.

Ông Lưu Trọng Văn cũng nhớ lại kỷ niệm sâu sắc nhất với cha là ngày lên đường đi Trường Sơn. “Cha tôi là người rất ít khi nói lời yêu thương. Hôm tôi khoác ba lô lên đường, ông chỉ đứng lặng nhìn theo từ ban công mà không nói gì. Nhưng ánh mắt hôm đó khiến tôi hiểu ông lo và thương con đến mức nào”, ông kể.

Trong khi đó, ông Lưu Trọng Bình nhớ về hình ảnh người cha luôn gắn bó với sách vở và cây bút. Theo ông, dù ở nhà hay đi đâu, cố thi sĩ gần như không rời việc đọc và viết. Điều Lưu Trọng Lư mong mỏi nhất ở con cháu không phải danh vọng, mà là tinh thần lao động, suy nghĩ và tình yêu dành cho thơ ca.

Gia đình cũng nhắc lại câu nói nổi tiếng gắn với quan niệm sống của ông: “Ta thà bị lừa còn hơn không tin vào con người”. Theo con cháu của nhà thơ, đó là tinh thần ảnh hưởng lớn đến cách họ nhìn nhận cuộc sống và giữ niềm tin vào con người.

Giới nghiên cứu nhận định Lưu Trọng Lư là một trong số ít tác giả thời tiền chiến tiếp nhận khá trọn vẹn tinh thần lãng mạn phương Tây. Không chỉ thể hiện trong thơ, tinh thần ấy còn hiện diện trong cách sống và cách cảm nhận con người, cuộc đời của ông.

Hai nhà phê bình Hoài Thanh và Hoài Chân từng nhận xét: “Đời Lư cũng là một bài thơ”, cho rằng ông mang dáng dấp của một thi sĩ “ngơ ngơ ngác ngác” giữa cuộc đời. Theo các nhà nghiên cứu, chính sự kết hợp giữa cảm hứng lãng mạn và tư duy hiện đại đã tạo nên dấu ấn riêng của Lưu Trọng Lư trong văn học Việt Nam thế kỷ XX.