Kỳ bí bức phù điêu bên vách đá và tấm bia cổ trên đỉnh núi Các

(Dân trí) - Nằm trên đỉnh núi cao hơn 600m so với mực nước biển, chùa Am Các là ngôi chùa cổ còn khá hoang sơ ở Thanh Hóa. Nơi đây đang lưu giữ tấm bia đá xanh và bức phù điêu, tượng Phật cổ.

Kỳ bí bức phù điêu trên đá và tấm bia cổ ở ngôi chùa trên đỉnh núi cao (Video: Thanh Tùng).

Chùa Am Các tọa lạc trên đỉnh núi Các cao hơn 600m so với mực nước biển, thuộc địa phận phường Hải Lĩnh, tỉnh Thanh Hóa. Đây là quần thể danh thắng với cụm công trình Phật giáo gồm: chùa Hạ, chùa Trung, chùa Thượng, Tứ phủ, đền Trình.

Để đến được chùa Am Các, du khách phải đi men theo con đường bê tông dài hơn 3km từ đường Nghi Sơn - Sao vàng lên đỉnh núi Các.

Sư thầy Thích Nguyên Đại, Trụ trì chùa Am Các, cho biết trước đây chùa Am Các là vùng đất hoang sơ, cây dại mọc um tùm, không có đường lên. Tại vị trí chùa Hạ chỉ còn lại nền móng cũ và các di vật như bia ký, chân tảng, tượng Phật.

Đến năm 2014, thầy Thích Nguyên Đại về đây, huy động nguồn lực để tu tạo, phục hồi chùa Am Các.

Theo sư thầy Thích Nguyên Đại, hiện nay chưa có tài liệu nào ghi chính xác về sự ra đời của chùa Am Các. Tuy nhiên, từ năm 2018 đến 2023, các nhà nghiên cứu đã tổ chức thăm dò, khai quật khảo cổ, phát hiện nhiều hiện vật có niên đại trải dài từ thời Trần (thế kỷ XIV) đến thời Lê Sơ (thế kỷ XV-XVI). Ngoài ra, còn có nhiều di vật thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVIII).

Trụ trì chùa Am Các cho biết trong số các hiện vật được tìm thấy, có bức tượng Phật bằng đá còn khá nguyên vẹn được đặt tại chùa Hạ ngày nay. Bức tượng này hiện được đặt trong tủ kính để du khách chiêm bái, tham quan.

Một trong những điều đặc biệt tại chùa Am Các là bức phù điêu Phật trên tảng đá. Tảng đá này nằm gần chùa Hạ, dưới tán cây cổ thụ. Qua quan sát, bề mặt tảng đá khá phẳng, rộng, khắc họa hình ảnh một vị Phật trong tư thế ngồi thiền. Dù đã bị bào mòn bởi thời gian, các đường nét chính như khuôn mặt hiền từ, dáng ngồi an nhiên vẫn hiện rõ.

Ngoài ra, tại chùa Am Các còn có một bia đá xanh cao gần 2m, rộng gần 1m, dày khoảng 40cm. Theo sư thầy Thích Nguyên Đại, tấm bia đá xanh này là một trong những bí ẩn chưa có lời giải về quá trình vận chuyển của những người thợ khi xây chùa.

"Giữa rừng cây rậm rạp, đường đi hiểm trở, không có phương tiện vận chuyển hiện đại nhưng những người thợ vẫn đưa được khối đá nặng hàng tấn lên đỉnh núi. Đây có thể được xem là một trong những kỳ tích của đội ngũ thi công xây chùa thời bấy giờ", sư thầy Thích Nguyên Đại nói.

Nằm trong quần thể di tích chùa Am Các có một giếng nước cổ đã được phục dựng lại. Giếng nước này nằm ở lưng chừng núi Các, cách chùa Hạ khoảng 500m, quanh năm không cạn.

Tại chùa Am Các còn có không gian ngoài trời để các nhà sư thuyết pháp và rừng thiền. Những năm qua, đây là địa điểm thu hút du khách trải nghiệm ngồi thiền trên đỉnh núi.

Từ trên đỉnh núi Các có thể nhìn thấy được phong cảnh thơ mộng dưới hồ Hao Hao với làn nước trong xanh, tĩnh lặng.

Theo lãnh đạo UBND phường Hải Lĩnh, chùa Am Các được công nhận là Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh vào năm 2013. Bên cạnh những giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh, cảnh quan quanh quần thể chùa Am Các cũng khá đẹp với hệ thống hồ nước và rừng thông. Vào dịp đầu và cuối năm, tại đây đón đông đảo du khách tham quan, vãn cảnh và chiêm bái.