Vỉa hè ở Hà Nội: Chỗ thông thoáng, nơi vẫn lấn từng cen-ti-mét

Trở lại Việt Nam trong chuyến du lịch kéo dài 2 tuần, K.J.H. (quốc tịch Hàn Quốc) ngỡ ngàng khi thấy vỉa hè khu vực phố cổ Hà Nội trở nên thông thoáng hơn.

Cách đây 2 năm, khi đến Hà Nội, anh thấy một số vỉa hè không còn chỗ cho người đi bộ vì hàng rong và các quán ăn lấn chiếm bày bàn ghế.

Thời điểm đó, chàng trai thường phải di chuyển xuống lòng đường. Anh nơm nớp lo lắng bị va chạm với dòng xe máy liên tục di chuyển qua. 

"Tôi rất bất ngờ trước sự thông thoáng này. Bây giờ, mỗi khi vào quán, tôi đều được chủ cửa hàng nhẹ nhàng nhắc nhở không ngồi tràn ra vỉa hè.

Theo tôi, việc trả lại vỉa hè cho người đi bộ là điều cần thiết, không chỉ giúp thành phố gọn gàng, văn minh hơn mà còn tạo ấn tượng tốt với khách nước ngoài”, nam du khách chia sẻ.

Nhiều du khách quốc tế cũng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt của vỉa hè trên địa bàn Hà Nội. Điều không chỉ mang lại trải nghiệm dễ chịu mà còn góp phần tạo nên hình ảnh một Hà Nội văn minh, thân thiện trong mắt bạn bè quốc tế.

Chủ quán giải thích, khách đồng tình

Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, tại phố Hàng Mã - nơi từng xảy ra việc bày bán các sản phẩm đồ trang trí ra vỉa hè - đã có sự thay đổi tích cực. Các hộ kinh doanh chỉ bày hàng hoá đến ranh giới giữa cửa và nền vỉa hè. Khách du lịch và người đi bộ thoải mái di chuyển, không phải len lỏi để tránh chướng ngại vật.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, anh H. - một hộ kinh doanh tại phố Hàng Mã - cho biết, việc siết chặt quản lý vỉa hè thời gian gần đây mang lại nhiều tín hiệu tích cực, đưa lại bộ mặt mới cho diện mạo đô thị.

"Trước đây, hàng hóa thường được bày bán tràn ra vỉa hè. Thời gian gần đây, các hộ đã chấp hành khá nghiêm túc. Nhìn tổng quan chung, phố phường sạch đẹp, chỉn chu hơn trước rất nhiều", anh H. nói.

Cá nhân anh cố gắng tuân thủ các chỉ đạo của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, người đàn ông cho rằng, hoạt động kinh doanh gần đây có những xáo trộn nhất định, do không còn tận dụng được không gian vỉa hè

Quán nước của người đàn ông này chủ yếu phục vụ khách nước ngoài. Nhóm khách Tây thường thích ngồi ngoài trời, thưởng thức đồ uống và ngắm nhìn phố phường. Do không còn được bố trí chỗ ngồi ngoài vỉa hè, anh phải giải thích và mời khách vào trong nhà.

"Khi khách vào, tôi yêu cầu phải ngồi trong nhà. Họ vui vẻ đồng ý", anh chia sẻ.

Nam chủ quán kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có những điều chỉnh linh hoạt hơn, vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa tạo điều kiện cho hoạt động du lịch phát triển.

Trên phố Hàng Chiếu, đa số hộ kinh doanh không bày hàng hoá ra vỉa hè. Tuy nhiên, vài hộ bán phở hay các loại hàng hoá khác vẫn lấn ra vỉa hè 10-15cm.

Chị N. L (chủ một cửa hàng chuyên cung cấp các loại bao bì, túi trên phố Hàng Chiếu) cho hay, khu phố nơi chị buôn bán tập trung nhiều hàng quán kinh doanh lâu đời. Vỉa hè được xây dựng từ hàng chục năm trước - thời điểm phương tiện lưu thông chủ yếu của người dân nơi đây chỉ là xe đạp, xe máy. 

Theo thời gian, vỉa hè dần rơi vào tình trạng quá tải, đặc biệt khi hoạt động buôn bán càng trở nên sôi động, khách du lịch khắp nơi đổ về các khu vực phố cổ.

Tuy vậy, hơn một tháng trở lại đây, không gian khu phố này thông thoáng hơn. Các hàng quán buộc phải lùi vào bên trong để trả lại vỉa hè cho người đi bộ.

"Những hộ kinh doanh gắn với vỉa hè hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào vỉa hè sẽ bị ảnh hưởng lớn. Một số hộ chưa chấp hành nghiêm chỉnh, vẫn cố lấn chiếm diện tích nhỏ khi không có sự kiểm tra, giám sát của lực lượng chức năng", chị L. nói.

Theo chị L., lượng khách qua lại nơi đây có phần giảm so với thời gian trước. Song người phụ nữ cho rằng, nguyên nhân chính nằm ở tình hình kinh tế chung, không phải do việc siết buôn bán ở vỉa hè.

Bản thân chị hoàn toàn ủng hộ chiến dịch này, mong muốn không gian của tuyến phố mình sinh sống sạch đẹp, trật tự trong mắt du khách.

Ghi nhận tại một số tuyến phố như Giảng Võ, Trần Huy Liệu, Hai Bà Trưng... vỉa hè được trả lại cho người đi bộ. Không còn cảnh bàn ghế xếp tràn lan hay xe cộ đỗ lộn xộn, nhiều tuyến phố trở nên thông thoáng, gọn gàng hơn. Các quán ăn, quán cà phê vốn quen phục vụ khách ngoài trời buộc phải sắp xếp lại không gian bên trong.

Không còn vỉa hè, quán chủ động thay đổi để níu chân khách

Việc không được sử dụng vỉa hè bước đầu ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của các hộ nằm ở mặt đường. Tuy nhiên, nhiều chủ quán cho biết, họ ủng hộ chủ trương này, vì lợi ích lâu dài và đang tìm cách thích nghi nhằm duy trì, phát triển kinh doanh. 

Chị Nguyễn Thị Tuyền (chủ một quán bún cá nổi tiếng trên phố Hai Bà Trưng), cho hay, lượng khách đến quán có giảm sau khi chiến dịch lập lại trật tự vỉa hè được triển khai. Khung giờ buổi trưa vẫn là thời điểm đông khách nhất, song lượng khách không còn dồn dập như trước mà rải rác hơn.

 Nhiều vị khách có thói quen ngồi ngoài vỉa hè, bây giờ phải chuyển vào trong nhà nên chưa quen. Chị Tuyền và nhân viên dành nhiều thời gian giải thích để khách hợp tác.

Nhằm thích ứng với tình hình mới, quán bún cá của chị Tuyền đã có những điều chỉnh đáng kể. Quán vốn phục vụ khách ở 2 khu vực vỉa hè và không gian tầng 1. Vài tháng qua, chị đã đầu tư bàn ghế bên trong giúp khách cảm thấy thoải mái hơn. 

Khu vực tầng 2 trước đây gần như bỏ trống hoặc dùng làm kho đã được chị Tuyền sửa lại, kê thêm 10 chiếc bàn, bù đắp lượng khách không còn được ngồi ngoài.

"Tuy nhiên, thay đổi thói quen của thực khách không phải là chuyện một sớm một chiều. Ban đầu nhiều khách còn ngại lên tầng 2, thích ngồi vỉa hè vừa ăn uống, trò chuyện, vừa ngắm phố phường. Gần đây, họ dần chấp nhận. Hiện nay, hầu hết khách đến đều tự động vào trong nhà ngồi", chị nói.

Bên cạnh đó, chị Tuyền cũng đẩy mạnh hình thức bán hàng trực tuyến và giao tận nơi. Nhiều khách quen không đến quán ăn mà chuyển sang đặt về nhà, cơ quan. 

Theo ghi nhận, việc siết chặt quản lý vỉa hè khiến một bộ phận khách hàng thay đổi thói quen tiêu dùng. Nếu trước đây việc ngồi vỉa hè được xem là một nét đặc trưng, nay nhiều người dần chấp nhận không gian trong nhà, ưu tiên sự gọn gàng, sạch sẽ.

Ghé quán cà phê trên phố Trần Huy Liệu trưa 20/4, chị Minh Anh (35 tuổi, nhân viên văn phòng) thấy quán đã kín chỗ. Không gian vỉa hè trước đây kê được khoảng 8 bàn phục vụ 20-30 vị khách giờ đã thông thoáng. Nữ nhân viên quyết định gọi một cốc đồ uống yêu thích mang về văn phòng nghỉ trưa, thay vì ngồi tán gẫu cùng đồng nghiệp trên vỉa hè.

 Chủ một quán bánh mỳ trên tuyến phố này cũng cho hay, trước đây, có lúc vẫn tận dụng khoảng trống vỉa hè trước quán để kê vài chiếc bàn nhỏ cho khách ngồi ăn bánh. Tuy nhiên, thời gian vừa qua, chủ quán đã chủ động dọn dẹp không gian trước quán, khuyến khích khách mang đi thay vì ngồi trên vỉa hè.

Đợt ra quân xử lý vi phạm vỉa hè lần này nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận. Nhiều tuyến phố được chỉnh trang, thông thoáng hơn; tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, trông giữ phương tiện trái phép từng bước được kiềm chế.

Tuy nhiên, Công an TP Hà Nội nhìn nhận kết quả chuyển biến chưa đồng đều giữa các địa bàn. Ở một số nơi, vi phạm vẫn tái diễn, tập trung vào các lỗi như bày bán hàng hóa, lấn chiếm vỉa hè, để phương tiện không đúng quy định.

Trong tháng 3, các lực lượng đã xử lý, “phạt nguội” 3.900 trường hợp vi phạm thông qua hệ thống camera giám sát và phản ánh trực tiếp của người dân, với tổng số tiền xử phạt hơn 4,3 tỷ đồng. 

Theo quan sát của phóng viên Dân trí, trưa 20/4, trên nhiều tuyến phố, một số hộ kinh doanh vẫn cố tình xếp hàng hóa ra khoảng 1-2 hàng gạch (40-50cm). Nhiều nơi người dân kê tủ kính nhỏ, kệ bán hàng nhỏ có bánh xe để tiện di chuyển, kê nồi nước dùng phở hay các loại ghế nhựa…

Một số chủ quán chia sẻ, đợt ra quân lập lại trật tự vỉa hè lần này là cơ hội để nâng cấp mô hình kinh doanh, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào không gian công cộng. Việc đầu tư bài bản hơn về cơ sở vật chất, dịch vụ cũng giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Bên cạnh đó, khi vỉa hè được trả lại đúng chức năng, không gian dành cho người đi bộ được cải thiện, giao thông cũng bớt phần lộn xộn. Điều này không chỉ mang lại lợi ích về mỹ quan mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống đô thị.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng quá trình chuyển đổi này đi kèm không ít khó khăn, đặc biệt với những hộ kinh doanh nhỏ, diện tích hạn chế.

Việc cải tạo không gian, thuê thêm nhân lực hay mở rộng kênh bán hàng đều đòi hỏi chi phí. Đây là bài toán đòi hỏi mỗi cá nhân phải cân đối, tìm các phương án thích ứng vừa để đảm bảo phát triển kinh doanh, vừa để lập lại trật tự đô thị, giữ gìn cảnh quan công cộng.