(Dân trí) - Những nền tảng số do Nguyễn Chí Đông và các cộng sự phát triển không chỉ mang về hàng trăm tỷ đồng. Hơn cả, đó là bản lĩnh và khát vọng phụng sự của một Đảng viên trẻ trong kỷ nguyên số.
"Trong thế giới số, ai nắm giữ dữ liệu, người đó làm chủ được tương lai", Nguyễn Chí Đông nói câu ấy bằng sự tự tin của một kỹ sư, Đảng viên trẻ đã dành nhiều năm làm việc với những kho dữ liệu khổng lồ.
Nhưng câu chuyện đặc biệt của Đông không bắt đầu từ những con số hàng trăm tỷ đồng doanh thu hay hàng triệu USD tiết kiệm được. Nó bắt đầu từ một câu hỏi: “Tại sao người Việt Nam lại phải thuê người khác để hiểu dữ liệu của chính mình?”.
Nguyễn Chí Đông (SN 1996) hiện là Phó Trưởng Phòng Giải pháp Quản trị Dữ liệu, Trung tâm Công nghệ Thông tin, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel). Anh là một trong 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025.
Gặp Đông ngoài đời, khác với hình dung về một kỹ sư công nghệ có phần khô khan, anh gây ấn tượng bởi sự cởi mở, nụ cười tươi và cách nói chuyện mạch lạc, sắc sảo, pha chút lém lỉnh của một cựu sinh viên Bách Khoa.
Đông mê máy tính từ nhỏ. Tốt nghiệp cấp 3, anh chọn thi Đại học Bách khoa để được "thỏa sức với công nghệ". Đó là thời điểm trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn ở Việt Nam chưa trở thành xu hướng phổ biến như hiện nay. Nhưng trong quá trình học tập, chàng sinh viên trẻ dần nhận ra một điều: Thế giới công nghệ thay đổi từng ngày. Nếu muốn tạo ra những sản phẩm không phụ thuộc vào nước ngoài, không có một con đường nào khác ngoài việc phải làm chủ được công nghệ lõi.
Năm 2019, Đông ứng tuyển vào Viettel, bắt đầu công việc ở vị trí kỹ sư phần mềm. "Tôi tin rằng, muốn trưởng thành thì phải làm việc trong môi trường lớn, nơi có các bài toán khó, dữ liệu đủ lớn để nghiên cứu và phát triển bản thân", Đông chia sẻ.
Và ở Viettel, những "bài toán khó" mà chàng kỹ sư trẻ khao khát tìm kiếm đã thực sự đến.
Trước đây, việc tổng hợp số liệu tại Viettel phải trải qua nhiều bước thủ công. Mỗi huyện một người làm báo cáo, mỗi tỉnh lại có một đầu mối tổng hợp, sau đó mới gửi dữ liệu về tập đoàn để phân tích. Một quy trình nhiều tầng nấc không chỉ tiêu tốn thời gian, nhân lực mà còn khó tránh khỏi sai sót.
Viettel từng phải thuê kỹ sư nước ngoài xây dựng các nền tảng phân tích thị trường. Mỗi năm, doanh nghiệp này phải bỏ ra hàng triệu USD cho công việc này. Nhưng tiền chưa phải vấn đề “gây đau đầu” duy nhất.
Việc phụ thuộc vào đội ngũ bên ngoài đồng nghĩa với mỗi lần hệ thống cần nâng cấp hay bảo trì, doanh nghiệp lại phải chờ đợi. Và thời gian thì luôn giá trị gấp nhiều lần tiền bạc.
Đến năm 2022, tốc độ phát triển thuê bao của Viettel tăng mạnh. Tổng số thuê bao di động tại thị trường trong nước và các thị trường đầu tư ở nước ngoài đã vượt 130 triệu.
Mỗi ngày, hệ thống phát sinh trung bình khoảng 80 tỷ bản ghi dữ liệu từ những hoạt động như cuộc gọi, tin nhắn hay vận hành mạng lưới. Đó thực sự là một "đại dương" dữ liệu khổng lồ.
Lúc này, lãnh đạo tập đoàn đặt ra một yêu cầu: Phải xây dựng cho bằng được hệ thống xử lý dữ liệu do chính người Việt Nam làm chủ, thay thế những sản phẩm đang phải mua của đối tác nước ngoài.
Một "bài toán khó" mang tầm vóc chiến lược đã thực sự xuất hiện. Thách thức được đặt trước mặt Đông cùng những người đồng đội trẻ tuổi.
Đông nhớ lại: "Thời điểm đó, hàng triệu USD phải trả mỗi năm chỉ để thuê người khác hiểu người Việt Nam, thực tế này được lãnh đạo tập đoàn trăn trở đặt ra trong mỗi cuộc họp. Ý chí và lòng tự tôn của chúng tôi thực sự bị thách thức.
Tôi và các cộng sự của mình cũng luôn tự hỏi: Tại sao trí tuệ Việt Nam, kỹ sư Việt Nam lại không thể tự tay viết nên những hệ thống lõi cho chính đất nước mình? Những trăn trở đó chính là động lực mạnh mẽ để chúng tôi bước ra vùng an toàn", Đông kể.
Khi cấp trên giao nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra với Đông và các cộng sự không đơn giản là tạo thêm một sản phẩm công nghệ. Họ phải xây dựng một nền tảng có khả năng lưu trữ tập trung, xử lý và tổng hợp dữ liệu, giải được bài toán thực tế của một tập đoàn có quy mô hàng trăm triệu thuê bao.
Nhưng như thế vẫn chưa đủ. Sản phẩm do những kỹ sư Việt Nam tạo ra phải đủ sức cạnh tranh với sản phẩm quốc tế.
Đông cùng các cộng sự bắt tay vào nghiên cứu. Lúc này, trước mắt họ là một kho dữ liệu khổng lồ được xử lý trên hơn 200 máy chủ.
Sau 4 tháng làm việc liên tục, phiên bản đầu tiên của Nền tảng dữ liệu lớn Viettel (VLP) hình thành. Kết quả nhanh chóng được chứng minh trong thực tế.
VLP giúp tăng tới 30% năng suất của nhân viên trong việc trích xuất thông tin và lập báo cáo quản trị. Quan trọng hơn, nền tảng giúp doanh nghiệp chuyển từ việc chỉ "đọc báo cáo" sang "phân tích và dự đoán". Từ nền tảng này, lãnh đạo Tập đoàn có thể nắm được doanh thu theo ngày, hiệu quả của từng gói cước hay những biến động bất thường trong quá trình vận hành.
Những thông tin trước đây phải mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần mới tổng hợp xong, giờ đây có thể được xử lý nhanh hơn. Nhưng với Đông, một trong những giá trị quan trọng nhất của sản phẩm nằm ở hai chữ: Tự chủ.
Thay vì phụ thuộc vào các nền tảng quốc tế của Google, Amazon hay Microsoft, VLP được phát triển theo hướng Viettel hoàn toàn làm chủ công nghệ.
"Dữ liệu được lưu trữ tại 13 trung tâm trong nước, tốc độ truy cập nhanh hơn 10-20 lần so với việc tải dữ liệu lên các máy chủ đặt tại nước ngoài. Điểm khác biệt là dữ liệu được lưu trữ và xử lý hoàn toàn trong lãnh thổ Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an ninh mạng của Chính phủ, điều mà các nền tảng đám mây công cộng nước ngoài khó đáp ứng trọn vẹn cho các cơ quan trọng yếu", Đông phân tích.
Từ một bài toán đặt ra trong nội bộ doanh nghiệp, VLP dần đi xa hơn.
Đến nay, nền tảng đã được triển khai phục vụ công tác quản trị và điều hành của toàn Tập đoàn Viettel cũng như 10/10 thị trường quốc tế của Viettel. Việc tự phát triển nền tảng giúp tập đoàn tiết kiệm khoảng 9,2 triệu USD chi phí mua sản phẩm nước ngoài.
Nhưng hành trình của VLP không dừng lại trong "ngôi nhà" Viettel. Nền tảng tiếp tục được triển khai tại Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tổng công ty Hàng không Việt Nam, Tổng công ty Điện lực miền Bắc, mang lại doanh thu hơn 260 tỷ đồng cho Viettel.
Câu hỏi mà những kỹ sư trẻ từng đặt ra cho mình đã dần có câu trả lời. Người Việt Nam có thể tự làm và những sản phẩm do người Việt Nam làm ra có thể cạnh tranh với những thị trường hóc búa nhất.
Thừa thắng xông lên, Đông và đồng đội tiếp tục ghi dấu ấn với Nền tảng học máy Viettel (vMLP) và GenBI (hệ thống số liệu thông minh phục vụ điều hành chiến lược).
Nếu trước đây việc phân tích dữ liệu bị phân mảnh khiến mỗi dự án kéo dài 8 tháng, thì nay thời gian rút ngắn còn 2 tháng; tỷ lệ triển khai thành công tăng từ 15-20% lên 40-50%. Trong 2 năm, vMLP hỗ trợ xây dựng tự động hơn 1.200 mô hình, tiết kiệm cho Tập đoàn khoảng 12 tỷ đồng. Trong khi đó, GenBI mang lại giá trị làm lợi khoảng 9,8 tỷ đồng/năm và tiết kiệm thêm hơn 13,4 tỷ đồng nhờ không phải mua công cụ từ bên ngoài.
Bằng góc nhìn hệ thống, Đông ví von đầy dí dỏm: “Thay vì mỗi người tự học cách vắt cam, chúng tôi tạo ra một máy vắt cam dùng chung cho tất cả. Đó không chỉ là giải pháp công nghệ mà là tư duy hệ thống. Khi có công cụ tự động, thời gian được rút ngắn, hiệu suất tăng lên, mọi người sẽ giải được nhiều bài toán lớn hơn”.
Với những đóng góp xuất sắc đó, Nguyễn Chí Đông (SN 1996) vinh dự trở thành 1 trong 10 nhân vật được trao giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025.
Những con số và thành công nối tiếp nhau nhưng Đông không cho rằng những công nghệ mà mình và các cộng sự đang làm là điều gì chưa từng xuất hiện trên thế giới.
Theo anh, những mô hình, giải pháp như Nền tảng dữ liệu lớn Viettel hay Nền tảng học máy Viettel không phải mới. Cái khó nằm ở chỗ khác.
Muốn xây dựng được chúng, đội ngũ kỹ sư Việt Nam phải tự mình làm chủ hàng loạt công nghệ lõi, từ lưu trữ, xử lý đến phân tích dữ liệu ở quy mô lớn. Và điều khiến Đông cùng các cộng sự tâm đắc nhất không chỉ nằm ở doanh thu hay số tiền tiết kiệm được.
Những sản phẩm của họ đều bắt đầu từ những bài toán rất thực tế trong hoạt động của Viettel. Sau khi chứng minh được hiệu quả, chúng tiếp tục được mở rộng sang các doanh nghiệp khác, thậm chí được ứng dụng ở nước ngoài.
Khi áp dụng vào thực tế, các sản phẩm do đội ngũ trong nước phát triển đã cho thấy khả năng đáp ứng những yêu cầu mà trước đây doanh nghiệp phải tìm đến giải pháp nước ngoài. Rõ ràng đội ngũ kỹ sư của Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra các sản phẩm công nghệ đột phá.
Đông khẳng định: “Tôi và những người đồng đội của mình muốn gửi ra thế giới một thông điệp: Việt Nam không chỉ là nơi tiêu thụ công nghệ, chúng tôi đã sẵn sàng làm chủ công nghệ, làm chủ dữ liệu và làm chủ tương lai của chính mình".
Nhìn lại hành trình của mình, Đông cho rằng phía sau những sản phẩm công nghệ không chỉ là nỗ lực của cá nhân hay một nhóm kỹ sư. Đó còn là môi trường đã trao cho những người trẻ cơ hội được thử sức với những bài toán lớn, những nhiệm vụ khó.
Theo Đông, các cấp ủy Đảng tại Viettel đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo khí thế, khơi dậy tinh thần thi đua sáng tạo thông qua những phong trào mang đậm bản sắc như "Innovative Me", cuộc thi tìm kiếm và tôn vinh các ý tưởng, sáng kiến, công nghệ đột phá, hay "Chiến binh công nghệ".
Đó không chỉ là những phong trào thi đua đơn thuần.
Với những Đảng viên trẻ như Đông, tinh thần đổi mới, sáng tạo và nhận việc khó dần trở thành một nề nếp hành động. Trong nhiều năm qua, các chủ trương lớn về phát triển công nghiệp quốc phòng, chuyển đổi số, nghiên cứu công nghệ lõi đều được khởi xướng và kiên trì lãnh đạo bởi tổ chức Đảng các cấp trong tập đoàn.
Đảng ủy Tập đoàn xây dựng các kế hoạch cụ thể cho từng lĩnh vực, từ cập nhật xu hướng công nghệ toàn cầu, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển đến đầu tư mở rộng sản xuất.
Những kế hoạch ấy hướng tới mục tiêu để Viettel không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số mà còn dẫn đầu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia.
Với Đông, vai trò ấy được cảm nhận bằng chính những công việc mà anh và những đảng viên trẻ được giao.
"Đảng viên trẻ như chúng tôi luôn được tập đoàn tạo điều kiện tham gia các đề tài, dự án công nghệ mới, các chương trình nghiên cứu trọng điểm, các nhiệm vụ ở môi trường khó khăn, thách thức để rèn luyện bản lĩnh, năng lực và tư duy lãnh đạo.
Nhờ vậy, tôi không chỉ hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao phó mà còn có những sản phẩm đóng góp cho đất nước, nhân dân", Đông chia sẻ.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội cho biết, hiện toàn tập đoàn có 10.233 đảng viên, tỷ lệ lãnh đạo của Đảng trong cơ cấu nhân sự đạt khoảng 22,5%.
Đây là lực lượng nòng cốt giữ vai trò định hướng chính trị, lan tỏa văn hóa kỷ luật, tinh thần đổi mới sáng tạo và tiên phong nhận nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó trong toàn tập đoàn.
"Chúng tôi xác định xây dựng đội ngũ đảng viên trẻ là nhiệm vụ trọng tâm gắn với xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Các đảng viên trẻ luôn được tạo điều kiện tham gia các đề tài, dự án công nghệ mới, các chương trình nghiên cứu trọng điểm, các nhiệm vụ ở môi trường khó khăn, thách thức để rèn luyện bản lĩnh, năng lực và tư duy lãnh đạo", đại diện Viettel cho biết.
Theo vị đại diện này, điểm khác biệt của đảng viên trẻ Viettel là không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có bản lĩnh chính trị, tinh thần dấn thân và ý thức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Chính điều đó tạo nên năng lực "đi trước mở đường", dám nhận việc khó, làm chủ công nghệ lõi và cạnh tranh với những tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.
Thực tiễn tại Viettel cho thấy, nhiều sản phẩm công nghệ chiến lược được hình thành từ các nhóm nghiên cứu trẻ. Đây cũng là lực lượng góp phần đưa Viettel trở thành doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ, tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia và từng bước xây dựng nền công nghiệp công nghệ cao tự chủ của đất nước.
Câu chuyện của Nguyễn Chí Đông và những kỹ sư trẻ Viettel diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển mới.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII và định hướng Đại hội XIV xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược; hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết 57-NQ/TW được xem là "bệ phóng thể chế", tạo động lực giải phóng tiềm năng sáng tạo của các nhà khoa học và doanh nghiệp. Đối với Viettel, nghị quyết mở đường cho những bước chuyển từ tư duy "ứng dụng công nghệ" sang "kiến tạo giá trị" và làm chủ công nghệ chiến lược.
"Viettel xác định: Muốn phát triển bền vững trong lĩnh vực công nghệ cao thì phải giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, bởi đó không chỉ là yếu tố bảo đảm định hướng chính trị mà còn là nền tảng tạo nên sức mạnh tổ chức, tinh thần đoàn kết và khát vọng cống hiến vì quốc gia", đại diện Tập đoàn Viettel nói.
Từ một kỹ sư phần mềm bước vào Viettel năm 2019 với mong muốn tìm những "bài toán khó", Nguyễn Chí Đông hôm nay cùng các cộng sự đã góp phần tạo ra những nền tảng công nghệ được ứng dụng trong và ngoài nước.
Nhưng phía sau hơn 260 tỷ đồng doanh thu, 9,2 triệu USD chi phí tiết kiệm hay 80 tỷ bản ghi dữ liệu được xử lý mỗi ngày, câu chuyện của Đông có lẽ còn gợi mở một điều lớn hơn.
Đó là câu chuyện về cách một người trẻ được trao cơ hội để thử sức với việc khó.
Là cách một kỹ sư trưởng thành từ những bài toán mà tập thể và đất nước đang cần lời giải.
Và là cách lý tưởng của một đảng viên trẻ được thể hiện không chỉ bằng lời nói, mà bằng năng lực chuyên môn, bằng tinh thần dấn thân và những sản phẩm cụ thể.
Năm 2022, trước bài toán phụ thuộc vào những nền tảng công nghệ nước ngoài, Đông và các cộng sự từng tự hỏi:
"Tại sao trí tuệ Việt Nam, kỹ sư Việt Nam lại không thể tự tay viết nên những hệ thống lõi cho chính đất nước mình?". Những người trẻ ấy đã chọn cách trả lời bằng hành động. Bằng những bài toán khó họ nhận về phía mình; bằng những công nghệ họ từng bước làm chủ.
Và hơn lúc nào hết, bằng khát vọng để Việt Nam không chỉ là nơi sử dụng những sản phẩm công nghệ của thế giới, mà có thể tự mình tạo ra công nghệ cho tương lai của chính mình.
