“Thung lũng thần linh” nghìn năm sánh ngang Angkor Wat và bí ẩn xây tháp

(Dân trí) - Ẩn mình giữa thung lũng được bao bọc bởi núi rừng, khu đền tháp Mỹ Sơn (Đà Nẵng) lưu giữ những dấu tích chưa có lời giải và là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước.

Nằm trong một thung lũng được bao quanh bởi rừng cây tại xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng, khu đền tháp Mỹ Sơn (hay còn gọi là Thánh địa Mỹ Sơn) được xây dựng từ thế kỷ IV đến XIII. Nơi đây được ví như "thung lũng thần linh", trung tâm tôn giáo - tín ngưỡng bậc nhất của vương quốc Chăm Pa xưa.

Theo tài liệu của Ban quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, khu đền tháp Mỹ Sơn có hơn 70 công trình kiến trúc đền tháp của nền văn minh Chăm Pa, lưu giữ những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và nghệ thuật.

Nhiều học giả đánh giá khu đền tháp Mỹ Sơn có thể sánh ngang với các quần thể đền đài nổi tiếng khác trong khu vực như Angkor Wat (Campuchia), Bagan (Myanmar) hay Borobudur (Indonesia) về cả quy mô lẫn giá trị văn hóa nghệ thuật. Năm 1999, khu đền tháp Mỹ Sơn đã được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa thế giới.

Cấu trúc đền tháp ở Mỹ Sơn được chia thành nhiều cụm. Kết cấu mỗi cụm gồm có một ngôi đền thờ chính, bao quanh bằng những ngôi tháp nhỏ hoặc công trình phụ.

Cũng theo tài liệu của Ban quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, điểm đặc biệt của đền tháp Mỹ Sơn nằm ở kỹ thuật xây dựng bí ẩn với những viên gạch nung xếp chồng khít lên nhau mà không cần chất kết dính rõ ràng. Kỹ thuật này đến nay vẫn là điều bí ẩn.

Chiến tranh đã tàn phá di tích nặng nề. Nhưng những gì còn lại ở khu đền tháp Mỹ Sơn vẫn đóng một vài trò cực kỳ quan trọng trong di sản lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật thế giới. Thời gian qua, nhiều dự án trùng tu tháp cổ tại Mỹ Sơn được triển khai với sự hỗ trợ của các chuyên gia quốc tế, góp phần bảo tồn tính nguyên gốc và giá trị lịch sử của di tích.

Các đền tháp lớn ở Mỹ Sơn được người Chăm xây dựng để thờ cúng, trong đó có thần Shiva, một trong những vị thần quan trọng của Hindu giáo. Tại đây, nhiều tượng đá Linga - Yoni, biểu tượng gắn với thần Shiva, cũng được tìm thấy trong các không gian thờ tự. Trong ảnh là một tượng đá Linga - Yoni.

Một bệ thờ cổ bằng đá tại khu đền tháp Mỹ Sơn.

Phong phú nhất trong kho tàng văn hóa Chăm Pa tại khu đền tháp Mỹ Sơn là hệ thống tượng thần, tu sĩ, hoa văn trang trí, cỏ cây, muôn thú. Tất cả được sáng tạo tỉ mỉ, ghi lại dấu ấn nghi thức tôn giáo, thờ cúng thiêng liêng.

Hiện nay, nơi đây thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước tham quan và tìm hiểu vương quốc Chăm Pa cổ. Tính riêng dịp lễ 30/4 và 1/5, đã có gần 7.000 lượt du khách tới tham quan di tích. Theo ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, việc phát huy giá trị khu đền tháp Mỹ Sơn không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo sinh kế cho người dân địa phương.