Ý kiến chuyên gia

Smartphone và trẻ em

Dạy trẻ là dạy chúng làm chủ cái smartphone chứ không lệ thuộc nó.

 

Minh họa: Ngọc Diệp
Minh họa: Ngọc Diệp

Hai bài báo này cho biết là nhiều trẻ em ở bên ta dùng smartphone, nhất là dùng chủ yếu để chơi games và xem you tube:

http://www.nguoidothi.vn/vn/news/sinh-quyen-cong-nghe/di-dong/8823/-can-benh-thoi-dai-mang-ten-smartphone.ndt

http://www.nguoidothi.vn/vn/news/sinh-quyen-cong-nghe/di-dong/8918/gan-90-tre-em-viet-nam-biet-dung-smartphone-chu-yeu-choi-game-va-xem-youtube.ndt

Trước khi trở về với smartphone, xin mở một dấu ngoặc và tình thế xã hội chung.

Sự cẩn mật là một điều cần thiết. Toàn cầu hóa, tức là các ông trùm công nghệ ồ ạt vào chiếm thị trường, dùng đủ loại truyền thông quảng cáo để bán hàng. Dân ta thiếu miễn nhiểm, thiếu chuẩn bị, nên bị huyễn hoặc và sập bẫy tiếp thị.

Rốt cuộc ta thấy gì?

-  Bia chảy lai láng khắp nơi. Bằng cớ, một nhà sản xuất bia của Bỉ, InBev, vừa tuyên bố cuối năm rồi là nhờ có thị trường Đông nam Á trong đó có Việt Nam mà thương hiệu không phá sản. Ung thư dạ dày, tai nạn giao thông và bạo lực gia tăng… trong đó có vai trò của rượu

- Thuốc lá nữa. Hầu hết các nước Âu Mỹ hạn chế tối đa vấn nạn thuốc lá. Việt Nam chưa cấm thuốc lá.  Ung thư phổi đang chờ đó.

- Hàng sang, hàng hiệu, thuốc nhuộm tóc và mỹ phẫm. Thị trường Việt Nam là một thị trường màu mỡ với hơn 90 triệu dân. Ta chưa giàu nhưng xài sang mà.  Nhuộm tóc và mỹ phẫm với rủi ro ung thư da, có ai nói với mọi người dân chưa?

Bây giờ tới lượt smartphone…

Cách đây gần một năm, Dân trí đã đăng bài Trẻ nhỏ và màn hình

http://dantri.com.vn/dien-dan/tre-nho-va-man-hinh-1426216556.htm

như một cách nói lên cái cần “quản lý” các màn hình đối với trẻ, trong đó có smartphone, vì những lý do vừa sinh học, vừa giáo dục và tâm lý.

Trẻ cần phát triển thể hình, cần liên hệ tình cảm với người chung quanh, cần phát triển vốn ngôn từ, cần học đạo đức, ...Nếu chỉ chơi smartphone thì tất cả những cái cần vừa kể sẽ không hoàn thành được. Dạy trẻ là dạy chúng khả năng dùng các “cửa sổ” của điện thoại thông minh và biết quyết định đóng hay mở các cửa sổ đó đúng cách, đúng lúc.

Với màn hình chung chung và smartphone nói riêng, trẻ có thể bị lôi cuốn bởi các ảnh nhảy múa trước mắt mà không cần biết đầu biết đuôi. Một đứa trẻ chưa biết đọc cũng có khả năng “chơi” ở đó. Chữ “chơi” này thể hiện đúng hành vi của người tiếp cận màn hình. Dùng thông tin, dùng trí nhớ làm việc (mémoire de travail) hay trí nhớ tức thời chứ không cần trí nhớ lâu (mémoire à long terme) vì chỉ cần một thao tác nhỏ là màn hình sẽ trực tiếp cung cấp tất cả thông tin hữu dụng. Chơi chứ không có học.

“Văn hóa” màn hình, từ việc tra khảo trên internet đến các trò chơi games, … là văn hóa zapping, tức là ấn chuột hay lướt mạng tùy hứng, đi từ …đông sang tây, bất kể giờ giấc,  không có thứ tự trước sau hay trên dưới, …

Màn hình vì thế không giúp trẻ phát triển khả năng về thời gian, không giúp phát triển trí nhớ, nhất là trí nhớ lâu dài.

Văn hóa zapping không rèn học trò những đặc tính như tìm tòi và kiên nhẫn. Với internet, nhiều trò có thể biết mà không cần hiểu. Sự lệ thuộc màn hình có những hậu quả cho việc phát triển trí tuệ và thể hình của trẻ và cuối cùng, màn hình không giúp mọi người liên hệ tốt hơn trong xã hội vì suốt ngày cứ ...cắm đầu nhìn vào màn hình riêng.

Dạy trẻ là dạy chúng làm chủ cái smartphone chứ không lệ thuộc nó.

Đối với trẻ, cha mẹ ở nhà cần suy nghĩ đến sự cần thiết cho con cái tiếp cận với các phương tiện thông tin mới, trong đó có smartphone, nhưng tiếp cận theo những thời điểm tốt nhất. Đối thoại với con để chúng dùng màn hình đúng cách, đúng lúc. Đồng thời cũng cần biết những khả năng và giới hạn của màn hình nói chung và internet nói riêng để dạy con một cách toàn diện.

Trường học, từ lớp mẫu giáo, cần khuyến khích trẻ nói về những gì chúng tiếp cận được trên màn hình – diễn tả ra thành lời để bù lại phần nào khiếm khuyết đó của màn hình, để cho sự tiếp cận này thành tiếp cận có hướng dẫn và có chiều sâu. Để khai thác những lợi ích của màn hình đồng thời bổ sung những vai trò mà màn hình không thể làm tròn.

Tức là ta không cấm các màn hình, các smartphone,  nhưng nên kiểm soát và hướng dẫn trẻ dùng smartphone một cách thông minh.

Nguyễn Huỳnh Mai

MỚI NHẤT
Ngày Xuân, bàn về "cái gốc" của người cán bộ
Ngày Xuân, bàn về "cái gốc" của người cán bộ

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, "cái gốc" của người cán bộ chính là đạo đức cách mạng. Người nói: "Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân". Chính vì ý thức được tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở đi trở lại ý kiến này nhiều lần.

Thứ tư, 03/02/2016 - 10:11

Dân là cái sọt để đổ lỗi vào
Dân là cái sọt để đổ lỗi vào

(Dân trí) - Không ít quan chức mỗi khi làm điều gì sai trái hay yếu kém, hiếm bao giờ họ nhận lỗi mà thường biến dân luôn thành cái sọt rác để đổ lỗi vào.

Thứ ba, 02/02/2016 - 06:00

Có phải là lừa đảo?
Có phải là lừa đảo?

Tin các báo cho hay, dư luận tại TP.Đồng Hới (Quảng Bình) đang bức xúc trước việc nhiều gia đình diện chính sách đã bị lừa làm “bảng vàng vinh danh người có công với cách mạng”.

Thứ hai, 01/02/2016 - 08:52

Mấy ai có thể làm được như thế
Mấy ai có thể làm được như thế

Ở tuổi thất thập cổ lai hy, trên chiếc xe Chanly già nua không kém gì người điều khiển nó, nữ họa sĩ Đặng Ái Việt đã đi khắp 64 tỉnh thành trên cả nước để vẽ chân dung của 1.425 Mẹ Việt Nam Anh hùng. Mấy ai có thể làm được như bà?

Chủ nhật, 31/01/2016 - 08:53

Kiến nghị 5 biện pháp chống tham nhũng
Kiến nghị 5 biện pháp chống tham nhũng

Để góp phần đưa Nghị quyết Đại hội lần thứ 12 Đảng Cộng sản Việt Nam vào cuộc sống, nhiều bạn đọc đã thông qua báo Dân trí gửi bài tham gia bàn về các giải pháp thực hiện, trong đó có một bạn đọc đã đề xuất 5 biện pháp chống tham nhũng

Thứ bảy, 30/01/2016 - 07:00

Lúc cần phất cờ, lúc nên thõng tay là phải đạo
Lúc cần phất cờ, lúc nên thõng tay là phải đạo

Cái bệnh nan y mà người ta hay mắc phải chính là anh trước chê anh sau. Nếu cách chê ấy thực sự là thiện ý xây dựng thì quá tốt, nhưng phần lớn là không thiện chí. Phần lớn tay đã từng cầm cờ lại chê tay đang cầm cờ chỉ là để ngầm ý khẳng định thời của mình, của bản thân mình là "giá trị" hơn

Thứ bảy, 30/01/2016 - 06:00

Khi ông giám đốc sở chém… gió!
Khi ông giám đốc sở chém… gió!

Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tiền Giang khẳng định: Có những người tàn tật, đi bán vé số bằng xe lăn có thể bán mỗi ngày 3.000 tờ.” Với huê hồng được hưởng là 1.100đ thì thu nhập của người bán vé số tàn tật mỗi tháng xấp xỉ 100 triệu đồng!

Thứ năm, 28/01/2016 - 06:00

Hà Nội trong rét giá
Hà Nội trong rét giá

Của ít lòng nhiều - Thêm ấm cho mưu sinh ngày mai

Thứ tư, 27/01/2016 - 05:00

Giữ hay không nên giữ HLV Miura
Giữ hay không nên giữ HLV Miura

Lựa chọn HLV ĐTVN là vấn đề quan trọng của BĐVN nên cần được phân tích thấu đáo để không phạm sai lầm. Vì thế cần đưa ra các lí do và câu trả lời thỏa đáng để đi đến quyết định giữ hay không nên giữ HLV Miura.

Thứ hai, 25/01/2016 - 08:00

Một bài đồng dao thấm đẫm chất Việt
Một bài đồng dao thấm đẫm chất Việt

Nhẹ nhàng, hài hước, nhưng khơi được cho trẻ lòng yêu làng quê và các nhân vật láng giềng chòm xóm. Bài hát còn bàng bạc cho thấy cái hiền hòa bình đị của cuộc sống. Một cái hiền hòa của đồng quê ngày xưa ấy.

Chủ nhật, 24/01/2016 - 07:00

Nhân sự được rút hay không là do Đại hội quyết định
Nhân sự được rút hay không là do Đại hội quyết định

(Dân trí) - “Một đồng chí là Ủy viên Ban chấp hành của khóa cũ không được Ban chấp hành khóa cũ giới thiệu để trình Đại hội, tức là không có danh sách giới thiệu mà được Đại hội giới thiệu thì đồng chí đó cũng phải xin rút… Còn quyết định được rút hay không rút sẽ do Đại hội quyết định”, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son nói.

Thứ sáu, 22/01/2016 - 09:33

Vua chúa và Công hầu không nên buôn bán
Vua chúa và Công hầu không nên buôn bán

(Dân trí) - “Ta là vua mà các người biến ta thành ông chủ kho hàng ư. Người nghèo lấy gì ăn nếu chúng ta tranh mất nghề của họ? Ta đã là vua thì ai có thể phạt ta, nếu ta làm hãng độc quyền? Ai sẽ buộc ta thực hiện các hợp đồng?... Dân chúng tin vào tính công bằng của ta chứ không tin vào sự giàu có của ta”.

Thứ năm, 21/01/2016 - 09:15

ĐÁNG QUAN TÂM
“Các đại biểu sẽ bầu chọn vào BCH Trung ương những người tốt và giỏi”
“Các đại biểu sẽ bầu chọn vào BCH Trung ương những người tốt và giỏi”

Ông Vũ Ngọc Hoàng: Các đại biểu sẽ quyết định đúng thông qua lá phiếu chọn một Ban Chấp hành Trung ương gồm những con người tốt và giỏi, những người trong sạch...

Thứ tư, 20/01/2016 - 10:47

Mùa xuân trong các ca khúc viết về Đảng
Mùa xuân trong các ca khúc viết về Đảng

Cứ mỗi độ Tết đến, khi cánh én chao nghiêng bay liệng báo hiệu mùa xuân về, hòa cùng những giai điệu xuân tươi vui, chúng ta lại được nghe âm điệu rộn ràng của những bài hát ca ngợi Đảng. Dù sáng tác đã lâu hay mới gần đây, những khúc ca ấy vẫn có sức sống mãnh liệt, đem niềm tin và hy vọng vào một mùa xuân mới, một vận mệnh mới của đất nước trước mỗi mùa xuân mới.

Thứ tư, 20/01/2016 - 06:00

Tiếng chuông chùa Trường Sa
Tiếng chuông chùa Trường Sa

Tiếng chuông chùa vọng mãi - Hồn thiêng đất nước tôi.

Thứ ba, 19/01/2016 - 07:31

Phiến đá lịch sử trên ngọn Thới Lới
Phiến đá lịch sử trên ngọn Thới Lới

Từ núi Thới Lới của huyện đảo Lý Sơn, bài thơ thần của Lý Thường Kiệt vang lên, rung động muôn triệu trái tim người Việt Nam yêu nước. Bài thơ chảy trong huyết quản người Việt ngàn năm, hôm qua được đánh thức bởi tiếng vọng từ hòn đảo tiền tiêu ngoài Biển Đông.

Thứ hai, 18/01/2016 - 06:22

Quan chức thích làm “họa sĩ”
Quan chức thích làm “họa sĩ”

Mải mê suốt cả nhiệm kì, chỉ lo vẽ vời dự án .....

Thứ hai, 18/01/2016 - 07:00

Tắm cho mẹ
Tắm cho mẹ

Trong thực tế cuộc sống bộn bề, có không ít người giao phó toàn bộ việc trông nom cho “ô sin”. Hình ảnh “tắm cho mẹ” trong bài thơ sau là một hình ảnh đẹp, minh chứng cho lòng hiếu thảo cuả con cháu đối với người già. Xin giới thiệu với bạn đọc bài thơ đầy tính nhân văn này

Chủ nhật, 17/01/2016 - 06:00

Nỗi niềm đám cưới ở quê
Nỗi niềm đám cưới ở quê

Đã lâu ít có dịp dự cỗ cưới ở quê, vừa rồi được dự một đám cưới của người thân trong họ mà ra về tôi cứ băn khoăn bởi, đám cưới ở quê bây giờ khác xưa. Chẳng ra đổi mới, cũng chẳng ra kiểu cũ, cứ dở dở ương ương, quen quen lạ lạ.

Thứ bảy, 16/01/2016 - 06:00

Sự hoàn hảo ... khó tin
Sự hoàn hảo ... khó tin

Nhiều, nhiều lắm những cái hoàn hảo. Nhưng hỡi ôi, mỗi khi kiểm chứng thực tế thì không ít thứ chẳng được như thế, thậm chí còn ngược lại “trăm phần trăm”.

Thứ sáu, 15/01/2016 - 06:00

Vận dụng nghệ thuật dùng người của Bác Hồ trong việc lựa chọn nhân sự Đại hội XII của Đảng
Vận dụng nghệ thuật dùng người của Bác Hồ trong việc lựa chọn nhân sự Đại hội XII của Đảng

Vận dụng nghệ thuật dùng người của Bác Hồ trong việc lựa chọn nhân sự Đại hội XII của Đảng

Thứ sáu, 15/01/2016 - 09:58

Lắm ý kiến về chuyện nông dân bón xi măng cho lúa
Lắm ý kiến về chuyện nông dân bón xi măng cho lúa

(Dân trí) - Chúng ta hãy chờ xem ý kiến của các nhà khoa học như thế nào.

Thứ sáu, 15/01/2016 - 07:00

Chủ động thông tin
Chủ động thông tin

Chỉ có chủ động thông tin mới là “tường lửa” vững chắc để ngăn sự lung lay của niềm tin. Cùng với quyền được thông tin, còn có một quyền con người cơ bản nữa là quyền được sống trong một môi trường thông tin lành mạnh.

Thứ ba, 12/01/2016 - 10:11

Lời thề… gió bay
Lời thề… gió bay

Việc kí cam kết nói không với tham nhũng tiêu cực chỉ là việc làm mang tính chất hoa hòe hoa sói trang trí cho các bản báo cáo tổng kết thêm sặc sỡ mà thôi.

Thứ ba, 12/01/2016 - 06:00