Người xem lậu trên Xôi Lạc TV có phải chịu trách nhiệm pháp lý?

Thông tin về việc Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 38 bị can về nhiều tội danh trong đường dây tội phạm công nghệ cao trên nền tảng Xôi Lạc TV, trong đó có nhiều bình luận viên nổi tiếng với người hâm mộ như Người Thỏ, Người Dơi hay Batman, thu hút sự quan tâm lớn trong xã hội. 

Ngoài trách nhiệm pháp lý của ekip vận hành hệ thống, một vấn đề khác cũng được đặc biệt quan tâm là việc người xem trên website lậu có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không? 

Xem bóng đá đơn thuần: Không phạm luật nhưng là hành vi không được khuyến khích

Luật sư Trần Đại Lâm (Công ty Luật ANVI, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, cần phân tách rõ ràng hai chủ thể liên quan tới hoạt động phát sóng nội dung lậu, đó là người phát tán và người xem. 

Theo đó, Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 đã quy định quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả bao gồm các quyền như sao chép tác phẩm, phân phối bản sao, phát sóng và truyền đạt tác phẩm đến công chúng thông qua mạng thông tin điện tử hoặc các phương tiện kỹ thuật khác. Tổ chức, cá nhân thực hiện các hành vi này khi chưa được sự cho phép của chủ thể quyền sẽ bị coi là xâm phạm quyền tác giả. 

Bên cạnh đó, Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 cũng quy định các hành vi xâm phạm quyền tác giả bao gồm việc xâm phạm quyền nhân thân hoặc quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

"Trên thực tiễn, các hành vi vi phạm thường xuất phát từ các chủ thể quản lý, sử dụng, khai thác các website chiếu phim lậu, nền tảng phát sóng bóng đá hoặc các chương trình thể thao trái phép, cũng như các tổ chức, cá nhân khai thác nội dung bản quyền khi chưa được phép. Đối với người chỉ xem nội dung lậu, pháp luật chưa đặt ra cơ chế xử lý trực tiếp nếu họ chỉ xem một cách thụ động mà không tham gia vào các hành vi như sao chép, tải xuống, chia sẻ lại hoặc khai thác thương mại từ nội dung đó.

Vì vậy, trên thực tế, cơ quan quản lý chủ yếu tập trung xử lý nguồn phát tán và tổ chức cung cấp nội dung lậu, thay vì người xem. Tuy nhiên, về mặt nguyên tắc, việc sử dụng nội dung vi phạm bản quyền là không phù hợp, không được khuyến khích, bởi nó có thể gián tiếp tạo động lực và duy trì thị trường nội dung lậu", luật sư Lâm phân tích. 

Trong trường hợp người xem tải xuống, phát tán, đăng tải lại nội dung, khai thác vì mục đích thương mại hoặc tham gia các hoạt động như cá cược trái phép gắn với nội dung đó thì có thể bị xem xét xử lý về mặt hành chính hoặc hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Khi nào người xem lậu có thể bị xử lý?

Có chung quan điểm, luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, pháp luật chưa quy định chế tài cụ thể đối với những người chỉ xem bóng đá đơn thuần.

Tuy nhiên, việc xem bóng đá trên các website lậu có thể đi kèm với những hành vi như chia sẻ, lan truyền đường link lậu; đóng góp tiền cho hệ thống hoặc tham gia các hoạt động cá cược bất hợp pháp. Nếu tham gia vào các hoạt động trên, người xem có thể sẽ bị xem xét trách nhiệm pháp lý. 

"Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 đã quy định hành vi Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bao gồm việc sao chép và phân phối bản sao mà chưa được đơn vị có quyền tác giả cho phép, gây ra hậu quả pháp lý là thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại cho đơn vị sở hữu bản quyền. Như vậy, nếu người xem chia sẻ lại đường link nhằm mục đích thương mại, thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại cho nhà đài chính thống thì có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý. 

Ngoài ra, nếu việc xem bóng đá đi kèm các hoạt động cá cược trực tuyến và số tiền giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên, họ có thể bị xử lý hình sự về tội Đánh bạc theo Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015", luật sư bình luận. 

Về việc một số trường hợp ủng hộ (donate) tiền cho BLV hoặc ekip, luật sư cho rằng cần xác định việc ủng hộ như vậy có nhằm mục đích tạo điều kiện vật chất cho hệ thống hoạt động hay không. Nếu có, đây có thể là hành vi đồng phạm xâm phạm quyền tác giả còn nếu không, có thể coi đây chỉ như một giao dịch mua bán mà sản phẩm giao dịch là "hàng lậu", bất hợp pháp và không được pháp luật công nhận.