Giết vợ vì ở cùng người đàn ông khác: Có phải trạng thái bị kích động mạnh?

Nguyễn Quang Thoại (37 tuổi, quê Phú Thọ) đang bị Công an tỉnh Tuyên Quang tạm giữ để điều tra hành vi có dấu hiệu giết người. Thoại là đối tượng liên quan vụ sát hại chị B.T.B. (32 tuổi) trên địa bàn xã Phù Lưu vào đêm 3/5. 

Theo công an, đối tượng và nạn nhân đã tổ chức đám cưới nhưng chưa đăng ký kết hôn, hiện thuê nhà chung sống như vợ chồng ở Hà Nội. Ngày 3/5, Thoại về quê vợ thì bắt gặp vợ đang ở cùng một người đàn ông khác. Trong lúc cãi vã, Thoại lấy dao chém nhiều nhát khiến nạn nhân tử vong tại chỗ rồi rời hiện trường. Một ngày sau, Thoại bị bắt khi đang lẩn trốn tại khu vực Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội). 

Với hành vi nêu trên, việc công an xem xét trách nhiệm của đối tượng về tội giết người là có cơ sở. Tuy nhiên, đặt trong trạng thái ghen tuông khi phát hiện vợ ở cùng người đàn ông khác, đối tượng có thuộc nhóm trường hợp phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh hay không? 

Luật sư Lưu Thị Kiều Trang (Giám đốc Công ty Luật Khải Hoàn Tâm, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết dưới góc độ pháp lý, tình trạng tinh thần bị kích động mạnh theo hướng dẫn lần đầu tại Chương 2 Nghị quyết số 04/HĐTP/NQ ngày 29/11/1986 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao được hiểu là tình trạng người phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi phạm tội và sự kích động mạnh đó phải là tức thời, do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân gây nên. 

Cá biệt còn có trường hợp do hành vi trái pháp luật có tính chất đè nén, áp bức tương đối nặng nề, lặp đi lặp lại, âm ỉ kéo dài, đến thời điểm nào đó hành vi trái pháp luật lại tiếp diễn làm cho người bị kích động không tự kiềm chế được. Nếu tách riêng sự kích động mới này thì không coi là kích động mạnh, nhưng nếu xét cả quá trình phát triển của sự việc, thì lại được coi là mạnh hoặc rất mạnh.

Như vậy, có thể hiểu cơ bản rằng một người phạm tội sẽ được coi là trong trạng thái tinh thần bị "kích động mạnh" nếu có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân nhắm tới người phạm tội, người thân thích với người phạm tội, là nguyên nhân gây kích động mạnh về tinh thần dẫn tới trạng thái tinh thần bị kích động, không thể làm chủ bản thân của người phạm tội hoặc có hành vi vi phạm pháp luật có tính chất đè nén, áp bức, kéo dài, đến một thời điểm xảy ra khiến người phạm tội không thể kiềm chế, dẫn tới hành vi vi phạm pháp luật. 

Đối chiếu với trường hợp này, luật sư nhìn nhận dưới góc độ tâm lý, đặt trong bối cảnh Thoại khi về nhà và phát hiện vợ ở cùng người đàn ông khác, đối tượng chắc chắn sẽ rơi vào trạng thái tinh thần bị kích động.

Tuy nhiên, để xác định có thuộc nhóm bị "kích động mạnh" hay không, cơ quan điều tra sẽ làm rõ có dấu hiệu của các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng từ phía bị hại (VD: Đánh đập, chửi bới, xúc phạm, nhục mạ nghiêm trọng người phạm tội hay vi phạm nghiêm trọng chế độ một vợ một chồng...) dẫn tới hành vi mang tính thiếu kiểm soát của đối tượng không. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm pháp lý của Thoại. 

Nếu kết quả xác minh cho thấy có dấu hiệu thuộc trường hợp tinh thần bị "kích động mạnh", có thể xem xét áp dụng tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh còn nếu không, đối tượng vẫn bị xem xét trách nhiệm về tội giết người nhưng có thể được ghi nhận tình tiết tinh thần bị kích động như một tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khác.