Đất có nhà ở gần 50 năm, người phụ nữ bất ngờ khi sổ đỏ vẫn ghi đất vườn

Bà B.T.H. (Quảng Ngãi) cho biết đang sử dụng thửa đất rộng 2.600m2 có nguồn gốc do ông cố để lại.

Theo bà H., ban đầu ông cố có tổng cộng 3.900m2 đất. Năm 1970, diện tích này được chia thành 3 phần cho ông nội bà và hai người em trai của ông nội. Trong đó, ông nội bà được chia 2.600m2, một người em được chia 400m2 và người còn lại được chia 900m2.

Năm 1975, người chú sử dụng thửa đất 400m2 hi sinh nên bà nội giao lại phần đất này cho cha mẹ bà H. quản lý, sử dụng. Sau khi ông bà nội qua đời, cha mẹ bà tiếp tục sử dụng ổn định cả hai thửa đất diện tích 2.600m2 và 400m2.

Năm 1983, khi địa phương thực hiện đăng ký ruộng đất theo Chỉ thị 299/TTg, toàn bộ diện tích 3.900m2 được ghi chung trong sổ mục kê dưới tên mẹ bà H. và người chú sử dụng thửa đất 900m2, không tách thành ba thửa riêng theo hiện trạng sử dụng thực tế.

Sau khi cha mẹ qua đời, bà H. tiếp tục quản lý, sử dụng hai thửa đất nói trên. Đến năm 1996, bà được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với cả hai thửa.

Trong đó, thửa đất hơn 400m2 không có nhà ở được công nhận toàn bộ là đất ở. Riêng thửa đất 2.600m2 có một căn nhà ở và một nhà thờ lại được xác định toàn bộ là đất vườn.

Năm 2021, bà H. nộp hồ sơ đề nghị xác định lại diện tích đất ở đối với thửa đất 2.600m2. Tuy nhiên, hồ sơ không được giải quyết với lý do thửa đất này đã có biến động và không đăng ký theo Chỉ thị 299/TTg.

Bà H. băn khoăn, với nguồn gốc và quá trình sử dụng đất như trên, bà có được xem xét xác định lại diện tích đất ở đối với thửa đất 2.600m2 theo quy định hiện hành hay không?

Trả lời nội dung này trên cổng thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết đây là trường hợp cụ thể liên quan đến giải quyết thủ tục hành chính về đất đai. Việc xem xét phải căn cứ vào hồ sơ địa chính, giấy tờ về quyền sử dụng đất và thực tế quản lý, sử dụng đất tại địa phương nên thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan chức năng địa phương.

Tuy nhiên, về nguyên tắc, Bộ này cho biết tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1996, Điều 54 Luật Đất đai năm 1993 quy định hạn mức đất ở đối với mỗi hộ gia đình ở nông thôn do UBND cấp tỉnh quyết định nhưng không quá 400m2.

Đối với những nơi có điều kiện đặc thù hoặc nhiều thế hệ cùng sinh sống, hạn mức này có thể cao hơn nhưng không vượt quá hai lần mức quy định của địa phương.

Theo quy định hiện hành tại Luật Đất đai năm 2024, thửa đất 2.600m2 của bà H. đã được cấp Giấy chứng nhận nên loại đất được xác định theo nội dung ghi trên giấy chứng nhận. Theo phản ánh của bà, toàn bộ diện tích này được xác định là đất vườn hoặc đất nông nghiệp.

Trường hợp người sử dụng đất xây dựng nhà ở trên phần đất đã được cấp Giấy chứng nhận là đất nông nghiệp sau thời điểm được cấp sổ đỏ thì được xem là sử dụng đất không đúng mục đích. Khi đó, việc chuyển sang đất ở sẽ được xem xét theo thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất quy định tại Điều 139 Luật Đất đai năm 2024.

Tuy nhiên, Bộ cũng nêu một khả năng khác. Nếu thửa đất 2.600m2 có tên người sử dụng trong Sổ đăng ký ruộng đất mẫu 5b hoặc thuộc một trong các loại giấy tờ được lập khi thực hiện Chỉ thị 299, đồng thời trên đất đã có nhà ở từ trước thời điểm được cấp giấy chứng nhận lần đầu vào năm 1996 và sử dụng ổn định đến nay, thì có thể xem xét việc Giấy chứng nhận được cấp năm 1996 đã xác định không đúng mục đích sử dụng đất tại thời điểm cấp.

Trong trường hợp đó, cơ quan có thẩm quyền có thể thực hiện thủ tục thu hồi giấy chứng nhận đã cấp và cấp lại giấy chứng nhận mới phù hợp với hiện trạng, nguồn gốc và mục đích sử dụng đất thực tế theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn bà H. đối chiếu các quy định nêu trên với hồ sơ, giấy tờ của gia đình và liên hệ UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn, xem xét giải quyết theo thẩm quyền.

Như vậy, khả năng được xác định lại đất ở của bà H. phụ thuộc vào việc có chứng minh được trên thửa đất đã tồn tại nhà ở từ trước khi được cấp sổ đỏ năm 1996 hay không. Nếu có căn cứ chứng minh, cơ quan chức năng có thể xem xét thu hồi sổ đỏ đã cấp và cấp lại theo đúng mục đích sử dụng đất thực tế.