Cơ quan chức năng có lý khi truy giấy tờ 80kg xác ve sầu khô?

Việc làm rõ nguồn gốc xác ve sầu là có căn cứ?

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cho rằng việc cơ quan chức năng kiểm tra, tạm giữ 80kg xác ve sầu khô để xác minh nguồn gốc là có cơ sở.

Theo chuyên gia, xác ve sầu có trọng lượng rất nhỏ nên để thu gom được số lượng lớn như vậy không phải chuyện ngày một ngày hai.

"Việc cơ quan chức năng yêu cầu chủ hàng giải trình mua ở đâu, mua của ai là cần thiết vì đây là nguyên liệu làm thuốc cho người", GS.TS Vũ Trọng Hồng nói.

Ông nêu lý do cơ quan chức năng cần xác minh nguồn gốc số hàng hóa này cũng có thể để phòng ngừa các chiêu trò đầu cơ từng xảy ra với nông sản Việt Nam.

"Hiện nay trong nước ít tiêu thụ xác ve sầu, chủ yếu được thu gom để bán cho thương lái nước ngoài. Vì vậy cần kiểm tra xem nhu cầu trong nước có thực sự lớn hay chỉ là chiêu trò đẩy giá", ông nói.

GS.TS Vũ Trọng Hồng dẫn lại câu chuyện từng xảy ra ở Nghệ An năm 2017, khi thương lái nước ngoài thu mua đỉa với giá rất cao, 400.000-600.000 đồng khiến người dân đổ xô đi bắt.

Loài đỉa vốn hút máu người, khiến nhiều người nhìn thấy đã sợ, vì vậy thời điểm thương lái nước ngoài thu mua với giá cao từng khiến dư luận không khỏi hoang mang, đặt câu hỏi họ gom mua số lượng lớn để làm gì.

"Việc người dân nhặt, thu mua xác ve sầu không ảnh hưởng an ninh - trật tự cũng như môi trường, đa dạng sinh học. Tuy nhiên khi mặt hàng này bị đẩy giá lên quá cao, người dân rất dễ tận diệt cả con ve non, rồi lao vào gom hàng. Đến lúc thương lái ngừng mua thì người ôm hàng sẽ chịu thiệt", ông cảnh báo.

Chuyên gia nói thêm, xác ve sầu chỉ là một vị thuốc trong y học cổ truyền, không phải "thần dược", do đó người dân cần hết sức cảnh giác trước những cơn sốt giá bất thường.

Trước băn khoăn của người dân về việc thu gom xác ve sầu ngoài tự nhiên để bán thì phải xin giấy tờ chứng minh nguồn gốc ở đâu, cơ quan nào có thẩm quyền cấp, chuyên gia cho rằng đây đang là một khoảng trống pháp lý, vô tình gây khó khăn cho người dân khi khai thác loại dược liệu này.

"Pháp luật hiện chưa có quy định cụ thể đối với ve sầu, song trong y học cổ truyền đây được xem là một vị thuốc có giá trị. Vì vậy, cũng như nhiều loại dược liệu tự nhiên khác có công dụng chữa bệnh và giá trị kinh tế cao, nguồn dược liệu này cần được bảo vệ, tránh khai thác tận diệt", chuyên gia nói.

Mai vàng, xác ve sầu... sau này bắt cá dưới sông cũng phải chứng minh nguồn gốc?

Vụ việc tạm giữ 80kg xác ve sầu khô ở Lạng Sơn khiến nhiều người băn khoăn liệu việc thu gom, vận chuyển và kinh doanh mặt hàng này có cần phải chứng minh nguồn gốc theo quy định pháp luật hay không.

"Người dân vào rừng nhặt xác ve sầu rồi mang ra chợ bán, trao đổi dân sự thông thường thì biết xin giấy tờ nguồn gốc ở đâu, cơ quan nào cấp và thủ tục thực hiện như thế nào.

Nhiều người dân miền núi muốn xin giấy tờ phải đi quãng đường rất xa, chưa kể chi phí đi lại, lệ phí làm giấy tờ có khi còn cao hơn giá trị số xác ve sầu thu gom được. Trong quá trình mang xác ve đi xin xác nhận mà bị kiểm tra, tạm giữ thì biết giải thích như thế nào?", độc giả Lam Anh Nguyen băn khoăn.

Tài khoản tên Cuong bình luận: "Cơ quan chức năng đều hiểu xác ve sầu chủ yếu do người dân đi nhặt, thu gom ngoài tự nhiên mà vẫn hỏi giấy tờ nguồn gốc. Biết rõ loại này không thể nuôi hay sản xuất như hàng hóa thông thường thì cơ quan quản lý thị trường nên tuyên truyền, nhắc nhở người dân thay vì áp dụng biện pháp xử lý cứng nhắc".

Đồng quan điểm, bạn đọc Dung Phan cho rằng, về mặt pháp luật, việc cơ quan chức năng kiểm tra nguồn gốc hàng hóa là không sai. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng cần có sự linh hoạt, phù hợp với thực tế đời sống.

"Không nên áp dụng máy móc, cứng nhắc với mọi trường hợp. Hôm nay là xác ve sầu, sau này người dân vớt rươi dưới sông mang ra chợ bán cũng phải xin giấy tờ nguồn gốc hay sao?", bạn đọc đặt vấn đề.

"Loài này nhiều vô kể, bắt bán cũng không hết được. Kiểm tra, tạm giữ làm gì để rồi gây tranh cãi không đáng có", độc giả Vu Hoang Lanh nêu ý kiến.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Trịnh Văn Dũng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, việc lực lượng quản lý thị trường thu giữ hàng hóa được thực hiện căn cứ theo các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng cơ quan chức năng cần vận dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng loại hàng hóa và hoàn cảnh cụ thể.

Luật sư cũng thừa nhận, xác ve sầu chủ yếu người dân nhặt ngoài tự nhiên rồi thu gom lại nên việc yêu cầu giấy tờ chứng minh nguồn gốc trong thực tế là rất khó áp dụng.

Theo luật sư, trong trường hợp này, cơ quan chức năng có thể cân nhắc áp dụng biện pháp tuyên truyền, nhắc nhở để người dân hiểu quy định pháp luật thay vì xử lý cứng nhắc.