(Ảnh: Nguyễn Hương)
Điều đó lý giải tại sao cứ vào dịp 27/7 hàng năm, lớp lớp
người Việt lại hành hương về Quảng Trị thắp nén tâm nhang bày tỏ cảm xúc và lòng
biết ơn trước hàng vạn vong linh liệt sĩ đã ngã xuống trên mảnh đất máu và hoa này.
Sau một đêm di chuyển liên tục, chúng tôi đã có mặt từ sớm
tại di tích sông Bến Hải, chứng kiến lễ thượng cờ tại kỳ đài Hiền Lương - một
chứng tích cho những năm tháng đất nước bị chia cắt. Lá quốc kỳ rộng 60m2 biểu
trưng cho tinh thần dân tộc, khí phách non sông từ từ được kéo lên trong không
khí trang nghiêm và thấm đẫm cảm xúc của hàng trăm người tham dự.
Buổi tối, TW
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cùng Tỉnh Đoàn Quảng Trị đã tổ chức thả hàng trăm đèn hoa
đăng, bè hoa làm nên dòng sông hoa giữa đôi bờ Thạch Hãn để tưởng nhớ tới những
người lính hy sinh trên mảnh đất Quảng Trị anh hùng. Khi bài thơ “Lời người bên
sông” của Lê Bá Dương vang lên: “Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ - Đáy sông còn
có bạn tôi nằm - Có tuổi hai mươi thành sóng nước - Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn
năm”, bầu trời đêm không gợn mây bỗng từ đâu một cơn mưa lạ bất ngờ phủ xuống
dòng Thạch Hãn như sự cảm động của đất trời, đã để lại ấn tượng đặc biệt với
những người có mặt…
Dòng sông hoa bên đôi bờ Thạch Hãn (Ảnh: nguồn TW Đoàn)
Tới nghĩa trang Trường Sơn viếng hương hồn liệt sĩ tại tháp
báo công - biểu trưng cho sự chung tay và hy sinh của ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, chúng tôi bắt gặp một hình ảnh
cảm động: một cựu binh ôm chặt lấy chân đài tưởng niệm vừa khóc vừa gọi tên các
đồng đội mình. Hỏi chuyện, được biết ông Lương Văn Duẩn - tiểu đoàn trưởng đoàn
cơ giới 871 - Bộ Tư lệnh 559 là cựu chiến binh trên chiến trường Quảng Trị,
hiện đang nghỉ hưu ở Thuận Thành Bắc Ninh. Trên gương mặt sạm đen, rắn rỏi của
người lính đã ngang dọc trên tuyến đường Trường Sơn, đôi dòng
nước mắt cứ trào ra khi ông kể về kỷ niệm những đoàn xe chở bộ đội bị đánh bom,
cả chục người cùng hy sinh, rồi những chiến sĩ cương quyết không bỏ xe trước bờ
vực thẳm… Câu chuyện nối tiếp câu chuyện khiến chúng tôi thực sự xúc động trước
tấm gương anh hùng và chiến công của bộ đội ta. Lần về thăm nghĩa trang Trường
Sơn này, ông Duẩn còn mang một tâm nguyện tìm lại hài cốt của liệt sĩ Nguyễn
Văn Chiến - con trai duy nhất của một liệt sĩ thời chống Pháp, trước đây trú
tại phố Phùng Hưng, Hà Nội - là đồng đội của ông.
Trên đường Hồ Chí Minh tới nghĩa trang Đường 9, tâm trí tôi
cứ vang lên những dòng bất hủ của nhà thơ Trần Bạch Đằng được học năm nào :
“Hễ có
Việt Nam,
có Cổ Thành
Kết
vòng hoa lửa nối Khe Sanh
Huân
chương khó đủ từng viên gạch
Tấc đất
từng giây mỗi lá cành”
Sau khi rời nghĩa trang đường 9, chúng tôi có mặt tại di
tích thành cổ Quảng Trị - nơi chứng kiến 81 ngày đêm của “mùa hè đỏ lửa năm 72”.
Qua lời kể của hướng dẫn viên, hình ảnh Cổ Thành cùng với thị xã Quảng Trị, 40
năm về trước tơi bời dưới bom đạn hủy diệt của kẻ thù hiện ra trong tâm trí
chúng tôi. Trong tòa thành chu vi vỏn vẹn 2.000 m, hơn 300.000 tấn bom đã được
thả với sức công phá tương đương 7 quả bom nguyên tử ném xuống Hyroshima hồi đệ
nhị thế chiến. Người ta đã tính toán rằng mỗi m2 cổ thành phải chịu hơn 400 quả
bom và đạn pháo cày xới. Dưới hỏa lực đó không gì có thể tồn tại được, gang
thép cũng phải tan chảy, một gọng cỏ cũng không sống được dù ở dưới hầm sâu.
Vậy mà trong 81 ngày đêm liên tục, mỗi ngày một đại đội được
tiếp ứng, để rồi hôm sau còn lại lác đác vài người và một đại đội khác thay
thế. Cứ như vậy, mỗi ngày cả trăm con người hòa máu xương mình vào đất cổ
thành. 81 ngày đêm là 81 ngày hàng nghìn chiến sĩ là sinh viên - trí thức của
đất nước, những chàng trai, cô gái mười tám, đôi mươi tâm hồn trong như suối
nguồn đã bỏ mình mà đắp xây nên tượng đài sừng sững về khát vọng độc lập, về
lương tri và phẩm giá con người trước vận mệnh quốc gia. Chẳng thế mà, nhà văn
Hoàng Phủ Ngọc Tường đã phải thốt lên khi viết về Thành cổ Quảng Trị: “Những
người chết đi, không hề muốn được phong anh hùng, hay thấy hoa tươi dâng trước
mộ. Không! Họ chết cho một lẽ duy nhất là khát vọng sống, là đằng sau họ cuộc
sống đã được thiết kế trở lại trên công bằng và nhân phẩm”. Để ngày nay, dưới
“cỏ xanh non tơ”, dưới tầng tầng gạch vỡ, vong linh các anh sẽ mãi ngân lên bản
hùng ca non sông, cổ vũ cho thế hệ trẻ nối tiếp truyền thống bảo vệ, dựng xây
đất nước…
(Ảnh: Nguyễn Hương)
(Ảnh: Nguyễn Hương)
(Ảnh: Nguyễn Hương)
Ngày nay, Thành cổ Quảng Trị đã đổi thay sau khi quy hoạch
lại: Bắc Môn, khuôn viên, đường nội bộ được chỉnh trang, tôn tạo. Đặc biệt là
đài tưởng niệm độc đáo, mang đậm văn hóa Việt, Á Đông và những ý nghĩa nhân bản
cao cả trở thành điểm thu hút hàng vạn người về thăm viếng. 40 năm trước, hàng
vạn người con của Tổ Quốc đã đổ máu xương xuống từng tấc đất Quảng Trị. Để 40
năm sau, trên chiến trường rực lửa đó, một đô thị văn minh hiện đại và năng
động đang dần hình thành. Những người lính năm nào đã về nơi vĩnh hằng để lại
đất nước yên bình với những tòa nhà cao tầng, các xa lộ thẳng tắp…. mở ra cơ
hội của phát triển và tương lai sáng lạn cho các thế hệ kế tục.
Tất
Đạt