Chống “sốc” thị trường như vụ thịt heo dính chất tạo nạc
Báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong giai đoạn 2006-2011 của UB Thường vụ QH cho thấy, nguồn lực đầu tư còn thiếu so với nhu cầu. Nguồn lực đầu tư và phân bổ đầu tư mới đáp ứng được 55-60% nhu cầu. Đặc biệt nhiều chương trình mục tiêu, nhiều dự án giữa thiết kế, giữa thực hiện còn kéo dài do ý tưởng thì cao nhưng nguồn lực hạn chế, sự thất thoát và tính hiệu quả còn hạn chế.
Chủ nhiệm UB Kinh tế Nguyễn Văn Giàu trình bày báo cáo giám sát (ảnh: Việt Hưng).
Việc giải ngân các chương trình quốc gia chậm, tình trạng cơ chế xin cho, tâm lý ban phát nặng, ngân sách được Quốc hội duyệt chi từ kỳ họp tháng 11 nhưng đến tháng 5 gối năm sau Chính phủ mới bắt đầu tổ chức giải ngân và phải cuối quý II kinh phí mới đến cơ sở.
Đầu tư giải ngân chậm do thủ tục hành chính chủ yếu ở trung ương, đến cuối năm các chương trình thi công, thực hiện vội vàng, chất lượng kém, và đơn vị hưởng thụ phải chấp nhận vì "thà có còn hơn không".
Công tác lập và thực hiện quy hoạch còn hạn chế, chưa sát thực tế; tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao vẫn còn phổ biến; một số nơi việc chấp hành kỷ cương, kỷ luật và pháp luật trong đầu tư chưa nghiêm túc, còn để xảy ra sai phạm trong quản lý đầu tư; chưa thực hiện tốt cơ chế dân chủ và phát huy sức mạnh tổng hợp của người dân trong tổ chức thực hiện đầu tư.
Nhận xét về con số gần 433.000 tỷ đồng đầu tư cho lĩnh vực này trong 5 năm, đại biểu Trần Xuân Vinh (Quảng Nam) cho rằng so với GDP, mức đầu tư này tính ra mỗi năm một xã nhận được chưa đến 10 tỷ đồng, chưa kể các xã nghèo, đặc biệt khó khăn.
Đại biểu Nguyễn Thanh Thụy (Bình Định) cũng nhận định, việc đầu tư cho nông nghiệp chưa tương xứng tiềm năng của ngành trong khi lĩnh vực này đang trở thành “cứu cánh” cho nền kinh tế trong bối cảnh khó khăn, khủng hoảng dây chuyền, liên tiếp hiện nay.
Ông Thụy nhận định, để có được một nền nông nghiệp hàng hóa phải có hệ thống chính sách đồng bộ về đất đai, tín dụng, thuế, năng lượng. Mặt khác, để tránh những “cú sốc” thị trường như thịt heo có chất cấm, gây thiệt hại rất lớn cho người dân, công tác thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực thú y, bảo vệ thực vật cần được siết chặt.
“Đơn cử như vừa qua, ngành chăn nuôi heo dính chất tạo nạc, bị thương lái ép giá xuống còn 40.000 đồng/kg. Ba tháng qua ngành chăn nuôi thiệt hại 10.000 tỉ đồng nhưng nhà nước vẫn chưa có biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ” – đại biểu dẫn chứng cụ thể.
Đại biểu Trịnh Thế Khiết (Hà Nội) phân tích thêm, sản phẩm nông nghiệp chưa chú trọng xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản, nhất là gạo, thủy sản, cà phê… khiến cho sản phẩm khi xuất khẩu không được giá cao, thậm chí còn bị ép giá. Thiếu thương hiệu nên gạo của Việt Nam khi xuất khẩu luôn thấp hơn Thái Lan 100 - 150 USD/tấn. Giá xuất khẩu thấp thì thiệt thòi nhất vẫn là người nông dân.
Cận hạn giao đất, nông dân không yên tâm đầu tư
Bộ trưởng Tài chính khẳng định sẽ tiếp tục tăng mức đầu tư cho lĩnh vực.
Một trong những nguyên nhân được phân tích trong báo cáo giám sát là trong khi những chính sách cho nông nghiệp còn nhiều bất cập như tình trạng một địa bàn nhiều chính sách, nhiều đơn vị quản lý chồng chéo, nhiều vùng đồng ruộng chưa được cải tạo cơ bản, hoặc cải tạo thì bị băm nhỏ chia đều.
Vệc khống chế hạn điền trong sử dụng đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân quy định tại điều 70 luật Đất đai đã ảnh hưởng quá trình tích tụ ruộng đất để tạo ra những vùng sản xuất chuyên canh lớn có điều kiện áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.
Những quy định liên quan đến vấn đề sử dụng đất đai trong lĩnh vực nông nghiệp, địa phương khi thu hồi đất của các doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, ban quản lý rừng sử dụng không đúng mục đích, chuyển nhượng, cho thuê trái pháp luật hoặc thu hồi đất của các doanh nghiệp thuê đất mà không thực hiện dự án thì phải đền bù, bồi thường tài sản doanh nghiệp đã đầu tư trên đất nhưng ngân sách địa phương không có khả năng.
Chủ nhiệm UB Kinh tế Nguyễn Văn Giàu xác nhận, về thời hạn sử dụng đất, đến nay một số loại đất đã gần hết thời hạn nhưng Nhà nước chưa có chủ trương, quyết định cụ thể nên nông dân không yên tâm mạnh dạn đầu tư.
Đại biểu Nguyễn Thúy Anh (Phú Thọ) bày tỏ lo ngại trước thực trạng quá trình đô thị hóa, đầu tư phát triển công nghiệp khiến người nông dân mất việc và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Đại biểu kiến nghị rà soát các lĩnh vực liên quan đến lao động việc làm, tăng cường phát triển nguồn nhân lực ở nông thôn, tăng cường nguồn tín dụng, tạo nhiều việc làm và khuyến khích xã hội hóa đào tạo nghề ở khu vực nông thôn.
Tham gia phiên thảo luận, Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ hứa, thời gian tới sẽ trình Chính phủ để báo cáo Quốc hội tăng chi đầu tư cho khu vực nông nghiệp, nông thôn. Bộ dự kiến trình Chính phủ tiếp tục thực hiện chính sách ưu đãi về tiền thu sử dụng đất, thuế giá trị gia tăng để khuyến khích áp dụng khoa học công nghệ vào ngành này. Ngoài ra, nhà nước sẽ hỗ trợ ngân sách trực tiếp cho hộ nông dân và địa phương theo diện tích trồng lúa để đảm bảo giữ diện tích trồng lúa khoảng 3,8 triệu ha.
P.Thảo