Sự xuất hiện của những tác phẩm văn học mạng, mới đầu chỉ là những bài viết ngắn trên mạng blog cá nhân rồi dần lan tỏa theo một hình thức khác - xuất bản thành sách đã đánh giá rất trung thực sức sống và ảnh hưởng của mạng xã hội trong dòng chảy của cuộc sống. Đáng tiếc, cùng với sự biến mất của mạng xã hội 360, sự “thịnh vượng” của dòng văn học này cũng dần mất đi dù các bloger cũng đã có những sân chơi khác.
Sự mới, lạ, hiện đại gần gũi, thực tế trong “góc nhìn” của văn học mạng là điểm nhấn lớn nhất khiến cho dòng văn học vốn tồn tại khá nhiều những hạn chế rất cơ bản như: ngữ pháp, câu cú, bố cục... nhận được sự đón nhận của công chúng. Tuy nhiên, cùng với thời gian, văn học mạng giống như “những đứa con ngoài giá thú” thiếu đi sự định hướng cần thiết, thiếu thiếu một “sân chơi” phù hợp dẫn đến sự phát triển tự phát và dần lụi tàn.
Các tác giả trong lễ trao giải cuộc thi viết truyện ngắn trên mạng
Trong ba năm: 2006, 2007, 2008... liên tục những tác phẩm đáng chú ý xuất hiện trên thị trường như: Blog những sắc màu cuộc sống, Chuyện tình New York, Tớ là Dâu, Màu khoảnh khắc, 1MB yêu, 5 mùa yêu, Tuyết đen, Nhật ký tình yêu... Tổng số các tác phẩm văn học mạng được cho ra đời trong 3 năm này xấp xỉ khoảng 30 tác phẩm, một con số có thể nói là khá nhiều với sự góp mặt của những nhà xuất bản lớn như: NXB Kim Đồng, NXB Trẻ... hay từ những đơn vị không chính thống như các mạng xã hội Việt.
Thế nhưng, trong ba năm trở lại đây, gần như không xuất hiện một tác phẩm văn học mạng nổi bật nào. Sự im ắng là có thể hiểu được khi mạng xã hội phổ biến nhất tại Việt Nam là 360 đã bị khai tử trong khi chưa có một mạng xã hội khác đủ sức thay thể hoặc giả những mạng xã hội lớn khác như Facebook, Twitter... lại thường chú trọng tới những câu trạng thái (status) ngắn hơn.
Ngoài những lý do kể trên, còn có khá nhiều nguyên nhân dẫn tới sự suy yếu của dòng văn học mạng, tuy nhiên có thể kể ra những nguyên nhân chính như: Sự đánh giá chưa đủ, đầy về tầm quan trọng của dòng văn học này cũng như sự quan tâm còn khá hời hợt của các cơ quan chức năng, sự phát triển hết sức tự phát, không có một “sân chơi” chuyên nghiệp và phần lớn là ở chất lượng văn học không cao của những tác phẩm này.
Tháng 9/2011, mạng xã hội Yume tổ chức cuộc thi viết truyện ngắn trên mạng đã thu hút được sự chú ý đặc biệt từ nhiều bloger trong đó không ít bloger tên tuổi như: Hồ Huy Sơn, Linh Keng, Võ Diệu Thanh, Lê Thùy Vân, Phạm Trung Kiên... Với 2.261 tác phẩm tham gia dự thi, cùng với đội ngũ giám khảo uy tín như nhà văn Lý Lan, nhà thơ Lê Minh Quốc... có thể nói đây là cuộc thi viết văn trên mạng quy mô và chuyên nghiệp đầu tiên tại Việt Nam.
2.261 tác phẩm được xem xét và lựa chọn ra 30 tác phẩm cuối cùng để đưa vào một tuyển tập truyện ngắn nhiều tác giả. Thành phố không mặt người (tên tuyển tập truyện ngắn) nhận được đánh giá khá tích cực từ phía những nhà văn chuyên nghiệp như Dương Bình Nguyên, Trang Hạ, Lý Lan...
“Có cảm giác như đang có một xu hướng mới, đó là văn chương tự sự và người ta muốn bộc bạch, sẻ chia nhiều hơn là tạo dựng kỹ thuật viết tân kỳ. Rõ ràng đây là một hình ảnh sinh động về một dòng chảy mới, có sức hút. Nó chứng minh thêm một điều, thời đại vội vã của internet không làm văn hóa đọc mất đi, nó chỉ tạo dựng thêm một kênh mới cho độc giả trẻ, đó chính là đọc sách bằng… kết nối không dây!” - nhà văn Dương Bình Nguyên nói.
Còn quá sớm để khẳng định một tác phẩm văn học mạng vừa ra đời sẽ vực dậy cả một “trào lưu viết văn của những người nghiệp dư” tại Việt Nam. Thế nhưng, sự xuất hiện của Thành phố không mặt người ở một khía cạnh nào đó đã tiếp thêm sức sống cho dòng văn học mạng vốn từng phát triển khá mạnh cách đây 5 năm.
Phan Anh