Thứ Tư, 30/09/2009 - 09:17

Khốn khổ vì dịch “giời leo” do côn trùng

Dân trí Hai tuần trở lại đây, người dân Hà Nội khốn khổ với chứng bệnh “giời leo” do công trùng. Các loại côn trùng ưa sáng bay vào nhà gây ngứa và sinh bệnh “giời leo” với tốc độ lây lan nhanh.

Từ KTX đến các khu đô thị mới... đều bị “giời leo”

Em N.T.Nhung (SV năm 3, ĐH Mỹ thuật Công nhiệp Hà Nội) gọi đến đường dây nóng báo Dân trí phản ánh: "Khu KTX trường rất đông các bạn học sinh bị bệnh zona thần kinh. Các mụn nước nhỏ li ti, như nốt phỏng nhỏ ở những vị trí khác nhau trên cơ thể, như ở mặt, cổ, tay, chân, đùi… rất khó chịu. Phòng 406A của em có 6 bạn thì cả 6 đều bị hiện tượng này. Các phòng ở khác trong khu KTX cũng diễn ra tình trạng tương tự.

Em Nhung cho biết thêm, dịch này diễn ra rất thường kỳ tại KTX. Năm nào cũng vậy, vào thời điểm này là sinh viên liên tục bị bệnh và các em đều tự điều trị bằng cách bôi hồ nước và kiêng tắm.

Tuy nhiên theo các bác sĩ, đây không phải là bệnh zona thần kinh mà là bệnh viêm da do tiếp xúc mà dân gian vẫn hay quen gọi là “giời leo”.

Chị Nguyễn Thị Thanh (Phúc La, Hà Đông, Hà Nội) hiện vẫn bị một đường hằn sẹo rất sâu ngay trên đùi do bị “giời leo”. Lúc đầu, khi phát hiện những nốt phỏng li ti chạy thành dọc dài khoảng 5cm ngang đùi, chị điều trị theo kinh nghiệm dân gian, đó là dùng cơm nếp với đậu xanh đắp vào để cho mát. Nhưng sau đó, nốt phỏng ngày càng nặng hơn, vỡ ra và sinh mủ nên chị đã phải tới Viện da liễu Quốc gia để điều trị nhưng do nhiễm trùng sâu nên bệnh đã lành mà vẫn còn sẹo to. Rút kinh nghiệm, lần này cô con gái bị “giời leo” dọc ngực và cổ, gây phỏng rát rất khó chịu chị đã phải vội đưa con tới viện khám.

Theo kinh nghiệm của bác sĩ Thành, bệnh vẫn xuất hiện rải rác các tháng trong năm, nhưng vào những thời điểm chuyển mùa thu - đông, trùng đúng vào vụ gặt của người dân, côn trùng ngoài đồng ruộng hết chỗ trú, theo ánh sáng bay vào nhà… cũng khiến số người mắc bệnh viêm da do tiếp xúc với côn trùng tăng lên.

Nguyên nhân gây bệnh do khi côn trùng bị đập chết, độc tố trong người chúng sẽ giải phóng ra và  gây kích ứng lên bề mặt da. Vùng da tiếp xúc với độc tố sẽ bị bỏng rát. Sau khi tiếp xúc với vùng da có độc tố, lại sờ vào các vị trí khác trên cơ thể, hay sờ vào người khác… thì rất dễ lây lan. Do dễ lây nên có gia đình, từ một người bị mắc bệnh, sau lại lan sang 2-3 người khác qua tiếp xúc thông thường. Hay như tại KTX, do các em sống tập thể đông đúc trong một phòng, quần áo nhiều khi còn mặc chung… nên sự lây lan càng lớn hơn.

“Giời leo” khác hoàn toàn Zona thần kinh

Đó là lời khẳng định của bác sĩ Thành, trước hiện tượng nhiều bệnh nhân, thậm chí cả thầy thuốc dễ nhầm lẫn giữa hai căn bệnh này, điều trị không đúng dẫn đến tình trạng bệnh nhân càng nặng hơn. Nếu nhầm “giời leo” là bệnh zona và kê thuốc điều trị bệnh này thì người bệnh bị uống thuốc oan, trong khi vết thương ngoài lâu khỏi, nhưng không nguy hiểm bằng nhầm lẫm zona thành bệnh “giời leo”.

Như trường hợp của bà Trần Thị Lý tại Yên Lạc, Vĩnh Phúc. Khi mới xuất hiện một vệt dài các nốt phỏng li ti từ khoé miệng dọc lên tai, bà chỉ nghĩ là “giời leo” và tự điều trị theo kinh nghiệm dân gian. Nhưng tình trạng bệnh ngày càng nặng hơn, đau nhức tới mức bà không thể ăn được cơm, méo miệng và đau buốt lên tai. Cuối cùng bà đã phải nằm viện vừa điều trị, vừa châm cứu hơn nửa tháng trời mới khỏi bệnh.
 
Biểu hiện của bệnh Zona
BS Thành cho biết, để phân biệt "giời leo" và zona không khó. Bệnh “giời leo” là viêm da tiếp xúc do côn trùng, có thể gặp bất kỳ tại vùng da nào trên cơ thể, nhất là những vùng da hở. Một người có thể bị “giời leo” cùng thời điểm ở nhiều vị trí khác nhau. Trong khi đó Zona là bệnh do virus, những vết đỏ giống với “giời leo”, nhưng chỉ xuất hiện chạy dọc kéo dài theo dây thần kinh trên cơ thể như: dọc hàm mặt lên mang tai, dọc cánh tay, dọc thân sườn... Và Zona lại chỉ xuất hiện trên một nửa của cơ thể, hoặc bên phải hoặc bên trái.

Biểu hiện của bệnh giời leo
Tuy có thể phân biệt, nhưng khi thấy xuất hiện những nốt phỏng viêm trên cơ thể, người bệnh nên tới viện khám. Vì với bệnh “giời leo” điều trị sớm rất đơn giản, chỉ cần thoa hồ nước hoặc thuốc bôi tại chỗ làm dịu mát và chống viêm. Trong khi đó, nếu để bội nhiễm sẽ phải uống kháng sinh và có thể để lại sẹo. Còn nếu là zona thần kinh, việc điều trị sớm sẽ tốt hơn rất nhiều.

Để phòng bệnh “giời leo”, trong mùa này, người dân không nên bật đèn sáng trong phòng vì côn trùng sẽ theo ánh sáng bay vào nhà. Như tại các vùng nông thôn, mật độ côn trùng dày đặc nhưng người dân vẫn phòng được, vì họ chỉ bật một ánh đèn sáng giữa sân thu hút côn trùng. Ở thành phố có thể bật đèn ở ban công, còn nếu bật đèn, phải đóng kín hết các cửa. Còn khi côn trùng bay vào nhà thì nên tắt điện để chúng tự bay ra. Hoặc nếu côn trùng ở trong tầm với, có thể lấy tấm giẻ to, ẩm bất ngờ úp chụp vào côn trùng, rồi dùng giẻ ướt khác lau hết những bụi phấn, nhựa côn trùng còn dính lại trên tường. Tuyệt đối không đập côn trùng bằng tay không vì rất dễ dính chất tiết của côn trùng dính vào người và gây bệnh. Còn nếu đã đập côn trùng, ngay lập tức nên rửa thật sạch dưới vòi nước chảy bằng xà phòng để loại bỏ chất tiết của côn trùng.

Để tránh lây lan, người bệnh nên tránh sờ tay vào chỗ phù nề rồi lại chạm vào vùng da khác hoặc người khác. Cũng không cần phải kiêng tắm. Cũng cần lưu ý, với quần áo phơi ở ban công, ngoài trời mùa này chiều xuống nên thu dọn quần áo vào nhà, tránh côn trùng sà vào quần áo, khăn mặt… khi dùng sẽ gây bệnh.

Hồng Hải