Trong chuyến công tác vào dịp đón Tết cổ truyền của dân tộc, tôi lại có dịp được ăn Tết và giao lưu với đồng bào Mông ở huyện biên giới Tương Dương, Nghệ An. Đáng chú ý trong những ngày xuân với người Mông ở biên giới Tương Dương tôi được chứng kiến, chiêm ngưỡng những màn đá gà đầy sảng khoái.
Với người Mông mỗi dịp Tết đến, xuân về ngoài các trò chơi dân gian, phong tục tập quán truyền thống từ bao đời nay như: ném còn, bắn nỏ... thì còn có trò chơi chọi gà. Theo phong tục của người Mông chọi gà ngày đầu năm mới sẽ xua tan đi mọi vận đen và sẽ đem lại nhiều may mắn trong cuộc sống. Còn gà thắng cuộc sẽ được bán với giá cao hoặc sẽ được tặng cho một người ở miền xuôi lên đúng dịp, ăn Tết cùng bà con dân bản và phải là người con gái đẹp.
Chọi gà của người Mông trong dịp Tết thu được nhiều trẻ em, người lớn cũng như các già làng, trai bản tới xem thì năm đó cả làng bản sẽ ấm no, làm ăn gặp được nhiều điều may mắn. Trò chọi gà với người Mông ở vùng đất biên giới Tương Dương lại càng không thể thiếu mỗi khi Tết đến, xuân về.
Một số hình ảnh đá gà người Mông ở huyện biên giới Tương Dương do PV Dân trí ghi lại:
Đưa gà đến sân đấu.
Con gà để chọi trong ngày xuân phải được nuôi từ nhỏ.
Con gà trống được nâng niu...
... gà phải có cửa dài khoảng 2cm...
Gà đưa đến thi đấu phải rất hiền và cho đậu trên một cái cành cây rừng...
Hoặc được nâng niu trên đôi tay của chủ.
Gà chọi được thẻ xuống sân thi đấu...
Chúng gầm gừ nhau... xửng cồ.
Những màn thử thách nhau...
... và những màn bay cao đánh phủ đầu...
Và cực kỳ máu lửa thu hút từ già đến trẻ em....
Con gà chiến thắng đã được tặng cho vị khách miền dưới lên ăn Tết.
Nguyễn Duy - Hà Anh