Ông Mohamed Morsy (trái) và cựu Thủ tướng Ahmed Shafiq.Cả hai cùng tuyên bố thắng cử
Cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên ở Ai Cập đang cho thế giới thấy một tình hình phức tạp ngoài sức tưởng tượng của nhiều người, khi cả hai ứng cử viên tham gia vòng II cuộc bầu cử Tổng thống cùng tuyên bố chiến thắng, trong khi quân đội đang đẩy mạnh các hoạt động thâu tóm quyền hành, gây nên nhiều phản ứng bất bình cả ở trong và ngoài nước.
Tại cuộc họp báo ở thủ đô Cairo ngày 19/6, tổ chức vận động tranh cử của cựu Thủ tướng Ahmed Shafiq tuyên bố ứng cử viên này đã giành chiến thắng với 51,5% phiếu bầu. Trước đó một ngày, tổ chức Huynh đệ Hồi giáo cũng tuyên bố ứng viên của họ là ông Mohamed Morsy thắng cử với 52,5% số phiếu.
Không chỉ dừng lại ở những tuyên bố thắng cử, hai lực lượng tranh cử còn gửi tới hơn 400 đơn khiếu nại lên Ủy ban bầu cử Tổng thống, buộc cơ quan này phải hoãn công bố kết quả bầu cử tới cuối tuần này, chậm 3 ngày so với kế hoạch trước đó.
Việc hai ứng cử viên Tổng thống của hai phe đối lập tìm mọi cách “tranh giành” phần thắng đang đẩy chính trường Ai Cập trở lại vạch xuất phát cách đây hơn một năm, khi mâu thuẫn giữa hai phe Hồi giáo và quân sự cầm quyền đã khiến hàng trăm nghìn người dân rầm tạp xuống đường biểu tình và đổ máu tại quảng trường Tahrir để đòi hỏi tự do và công lý.
Quân đội đẩy mạnh thâu tóm quyền hành
Mặc dù các tướng lĩnh trong Hội đồng Tối cao các lực lượng vũ trang Ai Cập (SCAF) cầm quyền đã cố gắng xoa dịu dư luận bằng tuyên bố sẽ chuyển giao quyền hành cho Tổng thống mới vào cuối tháng này, nhưng không mấy ai tin rằng vị tổng thống mới - dù là ứng viên Ahmed Shafig hay Mohammed Morsy - sẽ nắm trong tay thực quyền điều hành đất nước.
Bởi, ngay trước, trong và sau thời điểm diễn ra cuộc bầu cử tổng thống vòng II, SCAF đã có một loạt động thái nhằm thâu tóm quyền lực, như trao quyền bắt bớ người dân cho quân cảnh, buộc Tòa án Hiến pháp ra phán quyết giải tán Quốc hội mới được bầu và ban hành Hiến pháp lâm thời theo hướng trao nhiều quyền hơn cho quân đội.
Chưa kể, SCAFT còn thành lập Hội đồng Quốc phòng, tiếng là trao quyền cho Tổng thống làm chủ tịch, song trên thực tế đây chỉ là “chiếc ghế cảnh” khi trong số các thành viên còn lại của hội đồng có tới 9 tướng lĩnh quân đội cấp cao cùng với Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.
Bên cạnh đó, SCAFT cũng đã chỉ định Hội đồng biên soạn Hiến pháp mới gồm 100 thành viên nhằm mục đích đảm bảo cho quân đội có tiếng nói quan trọng trong các chính sách về quốc phòng và an ninh quốc gia, cũng như duy trì hệ thống kinh tế riêng của quân đội không bị chính quyền soi xét.
Với những bước đi dọn đường đó, SCAFT đã thu hẹp đáng kể quyền lực của Tổng thống mới và chỉ để lại cho người đứng đầu đất nước quyền chỉ định nội các, phê chuẩn hay phủ quyết luật. Nói cách khác, quyền hạn của Tổng thống sẽ bị bó hẹp hơn nhiều so với quyền hành nằm trong tay quân đội.
Những khó khăn đang chờ đợi tân Tổng thống
Trong bối cảnh đó, không quá khi có nhiều ý kiến cho rằng tình hình Ai Cập hậu bầu cử sẽ có thêm nhiều bất ổn và có thể đẩy nước này rơi vào những cuộc khủng hoảng mới. Để hạn chế những nguy cơ được dự báo trước, vị tổng thống dân cử đầu tiên của Ai Cập thời hậu Mubarak sẽ phải lo giải quyết một núi công việc trước mắt.
Trong đó, xây dựng đồng thuận dân tộc sẽ là thách thức lớn nhất trong giai đoạn chuyển giao quyền lực sắp tới. Trong thời gian này, tân tổng thống Ai Cập sẽ phải điều hòa các xu hướng chính trị khác nhau trong việc soạn thảo hiến pháp mới. Theo giới phân tích, đây sẽ là nhiệm vụ không dễ dàng đối với tân tổng thống vì trong văn kiện pháp lý này sẽ có rất nhiều điều khoản gây tranh cãi, như điều khoản quy định về hệ thống chính trị, vị thế của luật Hồi giáo Sharia.
Một vấn đề quan trọng khác là phải xác định vị thế của quân đội. Đây là vấn đề đặc biệt tế nhị đối với tân tổng thống, đặc biệt trong bối cảnh an ninh bất ổn như hiện nay.
Trong khi đó, phục hồi kinh tế từ tình trạng ảm đạm xem ra cũng là một bài toán khó khi mà các giải pháp kinh tế hiện nay đều được cho là chưa sát với thực tiễn kinh tế - xã hội của đất nước.
Theo hiến định, cuộc bầu cử Quốc hội mới ở Ai Cập sẽ chỉ được tiến hành sau khi Hiến pháp mới được ban hành. Điều này cũng có nghĩa, tiến trình chuyển giao quyền lực tại Ai Cập sẽ dài, ngắn tùy theo tốc độ xây dựng Hiến pháp và khâu tổ chức tổng tuyển cử.
Trong thời gian đó, Hội đồng quân sự cầm quyền sẽ chỉ chuyển giao quyền lực tượng trưng cho tân Tổng thống và tiếp tục nắm giữ quyền hành pháp cũng như lập pháp cho tới khi định hình được mô hình chính quyền và thể chế nhà nước mới theo ý đồ của mình.
Đức Vũ