“Mong các Bộ trưởng nêu đúng vấn đề”

Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc (ảnh: Việt Hưng).

Ông đánh giá thế nào về phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên - Môi trường Nguyễn Minh Quang sáng nay?

Với tư cách là một đại biểu Quốc hội, tôi chỉ mong muốn những vấn đề các vị nêu lên là chuẩn, Bộ trưởng nêu lên là đúng. Có điều những vấn đề chuẩn này có đáp ứng được nhu cầu của cuộc sống hay không lại là vấn đề khác, bởi tất cả các vấn đề đó rất phức tạp.

Ví dụ như vấn đề đất đai là thuộc về tài nguyên nhưng nó lại liên quan đến cả thanh tra, bộ máy hành chính công quyền... Đừng có hy vọng giải quyết được cái gì lớn nhưng dân đang đỏi hỏi trả lời để các vị quan tâm hơn, đỡ vô cảm hơn.

Ngược lại, người dân cũng có thể hy vọng rằng có thể việc này sẽ tốt hơn. Quan trọng nhất là Quốc hội thay mặt dân để giám sát, thúc đẩy việc đó và một lời hứa hay một lộ trình đưa ra phải được thực hiện và muốn thực hiện phải có sự giám sát.

Bên cạnh khiếu kiện về đất đai gia tăng thì còn một phần lớn diện tích đất bị bỏ hoang, thậm chí trong đó có cả những khu đất được coi là "đất vàng". Theo ông trách nhiệm này thuộc về ai?

Tôi cho rằng, trách nhiệm này trước hết phải thuộc về Bộ Tài nguyên và Môi trường. Anh phát hiện ra, anh phải kiến nghị để xây dựng các giải pháp. Tất nhiên giải pháp không chỉ riêng Bộ Tài nguyên - Môi trường nhưng anh là người quản lý thì anh phải báo động để đòi hỏi có sự quan tâm.

Trong phần trả lời chất vấn, Bộ trưởng Quang có nói “đất đai đang là vấn đề bức bách hiện nay”. Ông đánh giá thế nào về Luật Đất đai hiện nay?

Tôi kiến nghị với Quốc hội, Luật đất đai là vấn đề lớn, chúng ta đang bị tập quán chi phối là Chính phủ làm Luật. Chính phủ dự thảo Luật để Quốc hội thông qua, điều đó có thể chấp nhận được, nhưng sửa Luật đất đai là Quốc hội phải làm. Chính phủ nên là cơ quan tham vấn, là cơ quan cung cấp tài liệu cho Quốc hội.

Quốc hội phải làm, Quốc hội đừng chờ Chính phủ và cho rằng Chính phủ chưa làm xong thì Quốc hội chưa làm. Phải chăng sự chậm trễ đó có chứa cả lợi ích nhóm khi kéo dài tình trạng này?

Riêng về vấn đề lãng phí đất, tôi đồng ý với Bộ trưởng Quang, trong trường hợp anh đầu tư mà không đầu tư đến nơi đến chốn, gây lãng phí thì không những bồi thường mà anh còn bị phạt vì dẫn đến ách tắc, gây ra tai hại cho người dân, ảnh hưởng đến cả xã hội. Tất nhiên việc này có những nguyên nhân do chủ quan, khách quan nên ta phải cân nhắc.

Nhưng có một nguyên tắc đền bù là khi người ta đang làm tốt mà do yêu cầu của Chính phủ lấy lại đất thì phải đền bù là đương nhiên, thậm chí phải đền bù gấp nhiều lần. Tuy nhiên nếu lỗi là tại anh đầu tư thì anh phải chịu, điều đó cũng là điều răn cho sau này không lặp lại. Chúng ta cấp đất dễ dãi quá, phải chăng trong dễ dãi có nhiều lợi ích của cả người cấp?

Năm 2003, thời điểm lần đầu tiên chúng tôi được tham gia thảo luận về Luật Đất đai sửa đổi, với cảm quan của người làm sử học, tôi cho rằng sở hữu toàn dân là “hư quyền”, gọi ra cho nó oai. Thứ hai là quyền sử dụng càng ngày càng trở thành “thương quyền”.

Thứ 3, quyền định đoạt, quyền đại diện là một đặc quyền. Tất cả nằm ở chỗ đặc quyền và phải giải quyết điều này, chính đặc quyền làm hư hỏng bộ máy công quyền. Tôi nhắc lại, nếu các vị ý thức được thì các vị sẽ bảo vệ được mình, chứ cái lợi thì ai chả muốn…

Xin cảm ơn ông!