(Dân trí) - Tổng số tiền chi trả lãi suất các khoản nợ công của Chính phủ Mỹ có thể lên tới 806 tỷ USD vào năm 2019 từ mức 170 tỷ USD vào năm 2009.
Nợ nần đe dọa chính phủ toàn thế giới.
Khi chính phủ trên toàn thế giới đang cố gắng đưa nền kinh tế thoát ra khỏi khủng hoảng, nhiều nước nhận ra họ cũng đang ở trong tình cảnh khó khăn như người tiêu dùng: trả lãi suất cao hơn cho khoản nợ ngày một chồng chất.
Tỷ lệ lãi suất tăng cao có thể chuyển thành khoản chi tiêu hàng tỷ USD đối với Chính phủ các nước như Mỹ, Anh và Đức. Khi tỷ lệ lãi suất tăng thêm 1%, Bộ Tài chính Mỹ sẽ mất thêm mỗi năm 50 tỷ USD/năm trong một vài năm tới và cuối cùng số tiền đó có thể lên tới 170 tỷ USD/năm.
Điều này gây áp lực lên chương trình chi tiêu của chính phủ, đặc biệt là chương trình phúc lợi xã hội và chi tiêu quân sự, ngoài ra còn làm ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bởi tỷ lệ nợ của các công ty, hộ gia đình và người tiêu dùng tăng cao.
Ông Olivier J. Blanchard, chuyên gia kinh tế trưởng tại Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), nhận xét mọi chuyện sẽ trở nên khó khăn hơn đối với tất cả mọi người, khi chính phủ tăng vay tiền, tỷ lệ lãi suất chắc chắn sẽ cao hơn.
Mức lợi tức đối với trái phiếu Bộ Tài chính thời hạn 10 năm tăng 0,09 điểm phần trăm lên mức 3,95% và leo lên mức khoảng 3,99%, mức cao chưa từng được thiết lập từ ngày 16/10/2008. Từ cuối năm 2008, mức lợi tức đối với trái phiếu chính phủ Đức thời hạn 10 năm lên mức 3,57% từ mức 2,93%. Lợi tức trái phiếu chính phủ Anh lên mức 3,78% từ mức 3,41%.
Lo ngại về ảnh hưởng của khoản nợ chồng chất, Chủ tịch FED trong phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ ngày 3/6 nói: “Khi chúng ta tiến hành nhiều biện pháp để giải quyết suy thoái kinh tế, những rủi ro đối với tình hình ổn định tài chính rất lớn, việc duy trì niềm tin đối với hệ thống tài chính buộc chúng ta ngay từ bây giờ phải tính đến việc hồi phục cân bằng về tài khóa”.
Hiện nay, chi phí của các khoản nợ là cái giá chính phủ sẵn sàng trả để thoát ra khỏi suy thoái, hy vọng việc cân bằng về tài khóa sẽ giúp tăng doanh thu thuế và trả nợ.
Trong 3 tuần qua, tốc độ tăng của lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ ngày một chóng mặt, nguyên nhân một phần là bởi Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ ước tính lượng nợ ròng của chính phủ có thể lên mức 65% GDP vào thời điểm cuối năm 2010 từ mức 41% vào cuối năm 2008.
Theo tính toán của Citigroup, năm 2009 và năm 2010, Chính phủ Mỹ sẽ phát hành khoảng 5.000 tỷ USD nợ mới. Sau một thập kỷ nữa, theo tính toán của Văn phòng Ngân sách Quốc hội, tổng lượng nợ của chính phủ có thể lên tới 82% GDP tương đương khoảng 17 nghìn tỷ USD.
Chính phủ các nước vay tiền bằng cách thu hút nhà đầu tư mua trái phiếu của họ. Để thu hút nhà đầu tư mua các loại hình nợ, chính phủ sẽ phải cạnh tranh với thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, vì thế lợi tức tăng cao.
Dù tỷ lệ lãi suất như vậy vẫn còn thấp so với đỉnh cao trong lịch sử, việc lãi suất đứng ở mức này diễn ra ở thời điểm nhạy cảm, đe dọa làm giảm ảnh hưởng tích cực từ những kế hoạch kích thích tăng trưởng kinh tế của chính phủ trên khắp thế giới.
Theo kế hoạch ngân sách năm 2010 của Tổng thống Obama, tổng số tiền chi trả lãi suất của chính quyền liên bang có thể lên tới 806 tỷ USD vào năm 2019 từ mức 170 tỷ USD vào năm nay. Nguyên nhân của số tiền quá lớn như vậy là kết quả của việc chính phủ vay tiền nhiều, nguyên nhân khác còn là mức lợi tức trái phiếu chính phủ thời hạn 10 năm có thể lên tới 4,7%.
Đầu năm nay, lợi tức tăng lên một phần do niềm tin vào sự phục hồi của kinh tế thế giới, nhà đầu tư muốn tìm đến công cụ đầu tư mang lại lợi nhuận cao hơn như trái phiếu doanh nghiệp hay chứng khoán. Và nay, mối rủi ro từ việc nợ chính phủ tăng cao đang thu hút sự chú ý từ nhà đầu tư và người kinh doanh.
Tháng trước, Standard & Poor’s khiến nhà đầu tư hết sức lo ngại khi cảnh báo xếp hạng nợ của Anh có thể bị hạ, S&P đồng thời hạ triển vọng nợ của Anh xuống mức tiêu cực từ mức ổn định. Đây là lần đầu tiên từ năm 1978, S&P xem xét lại xếp hạng nợ của Anh.
Tổng lượng nợ của Chính phủ Anh hiện đứng ở mức khoảng 55% GDP, theo S&P 500, tỷ lệ này có thể lên tới mức 100% GDP vào năm 2013. Dù còn một số lo ngại, triển vọng nợ ngắn hạn của khu vực đồng tiền chung châu Âu tốt hơn tại Anh hay Mỹ. Xét về dài hạn, tỷ lệ lợi tức cao hơn có thể làm chậm đà hồi phục của kinh tế châu Âu.
Chuyên gia kinh tế Blanchard của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) nhận xét kinh tế châu Á không có quá nhiều điều để lo lắng khi tỷ lệ lợi tức tăng cao. Ông nhận xét: “Kinh tế châu Á tốt hơn do tỷ lệ nợ thấp hơn và họ có thể chấp nhận khoản thâm hụt ngân sách lớn hơn”.
Ngọc Diệp (theo Nytimes)