“Thử thách lớn nhất hiện nay là liệu Chính phủ có dám mạnh tay “xã hội hóa” việc đầu tư cơ sở hạ tầng hay không... Thu hút FDI đang thuận lợi nhưng năng lực tiếp nhận của chúng ta không theo kịp” - Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định về tình hình phát triển năm 2007.
Kinh tế quí 1-2007 tăng 7,7%, nhưng những thử thách trên con đường phát triển cũng đã được phân tích, đó là sự yếu kém về cơ sở hạ tầng, về năng lượng, và những áp lực cải cách…
Nhận định lạc quan
Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nói rằng kinh tế quí 1 tăng trưởng cao là điều có thể dự báo được. Tuy nhiên, có một số khía cạnh đáng chú ý trong bức tranh kinh tế. Trước hết, việc vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng cao có một ý nghĩa dài hạn, đảm bảo cho sự tăng trưởng của những quí tiếp theo. Bên cạnh đó, tăng trưởng của khu vực dịch vụ cao hơn mức tăng chung của nền kinh tế là một tín hiệu tốt, cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu đang tiến triển thuận lợi.
“Tình hình của Việt Nam hiện nay là áp lực cải cách vẫn lớn trong khi không gian để cải cách còn rộng. Thách thức nhiều nhưng điều kiện xử lý thách thức cũng rất lớn. Nhìn ra ngoài, nền kinh tế thế giới cũng hứa hẹn sẽ phát triển ổn định trong năm nay và điều này cho phép Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng cao trong một thời gian nữa” - ông Thiên nói.
Theo báo cáo kinh tế của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa được công bố tuần trước, Việt Nam sẽ đạt tốc độ tăng trưởng GDP 8,3% trong năm nay và 8,5% trong năm 2008 nếu Việt Nam tiếp tục thúc đẩy việc cải cách kinh tế và hệ thống hành chính công. Ông Ayumi Konishi, Giám đốc ADB tại Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang bước sang một thời kỳ phát triển kinh tế mới mang đặc điểm hội nhập, toàn cầu hóa cùng với những thách thức và triển vọng liên quan.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhận định các kết quả khả quan nói trên thể hiện hiệu ứng đầu tiên của việc nước ta thực hiện các cam kết WTO. “Đặt trong bối cảnh Việt Nam đã là thành viên WTO và trong xu thế nỗ lực nhiều mặt của công cuộc cải cách, kết quả nói trên là rất đáng ghi nhận” - ông nói.
Và những thử thách
Sự bùng nổ của thị trường chứng khoán được xem là một trong những điểm sáng của nền kinh tế, tuy nhiên theo đánh giá của các chuyên gia, nền kinh tế đang có những vấn đề đáng chú ý.
Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ghi nhận một “hiện tượng” trong quí 1 là trong khi tiền gửi (bằng tiền đồng) của các tổ chức kinh tế tăng mạnh (11,4% so với mức 1,05% của quí 1-2006) thì tiền gửi của dân cư tăng thấp (6,6% so với mức 13,2% của quí 1-2006. Nguyên nhân được xác định là trong quí 1 nhiều doanh nghiệp đã tích cực phát hành cổ phiếu, trái phiếu để tăng vốn trong khi người dân dồn tiền vào chứng khoán thay vì gửi vào ngân hàng. “Thị trường chứng khoán tiếp tục phát triển nhưng không ổn định. Nguyên nhân có phần do tác động tích cực của tình hình kinh tế tăng trưởng cao và ổn định nhưng chủ yếu do nhu cầu tăng quá lớn và do hoạt động đầu cơ trên thị trường”, báo cáo viết.
Giai đoạn điều chỉnh tạm thời của thị trường như hiện nay, theo ông Thiên, là cơ hội tốt để củng cố các quy định về pháp lý liên quan đến chứng khoán. Thị trường tăng trưởng nhanh là rất tốt, tuy nhiên phải làm sao để thị trường chứng khoán thực sự là kênh huy động vốn cho phát triển kinh tế mới quan trọng. “Không như hiện nay, đến 70-80% vốn đổ vào chứng khoán là để đầu cơ chứ chưa phải là đầu tư vốn cho nền kinh tế” - ông Thiên nói thêm.
Trong quí 1, ngoài chuyện chứng khoán, thì vấn đề điện cũng làm nóng nền kinh tế. Chuyện cắt điện liên tục dù chưa đến lúc cao điểm, đã bắt đầu ảnh hưởng đến sản xuất. Nhưng theo ông Thiên, từ chuyện điện có thể nhìn thấy những lỗ hổng lớn hơn trong nền kinh tế: cả một hệ thống năng lượng của Việt Nam hiện nay đang “có vấn đề”, chẳng hạn chuyện vận hành hệ thống truyền tải điện ra sao, chuyện sử dụng các đội xe tải như thế nào để tiết kiệm xăng dầu… Nhìn rộng hơn, các yếu tố khác về cơ sở hạ tầng cũng đang thiếu và yếu một cách trầm trọng.
Ông Thiên cho rằng thử thách lớn nhất hiện nay là liệu Chính phủ có dám mạnh tay “xã hội hóa” việc đầu tư cơ sở hạ tầng hay không. “Thu hút FDI đang thuận lợi nhưng năng lực tiếp nhận của chúng ta không theo kịp. Năm vấn đề gồm điện, đường sá, nhân lực, thủ tục hành chính và sự đồng bộ của thị trường là năm thách thức rất lớn. Nếu tháo gỡ và cải thiện được những vấn đề đó thì mới mong tăng hiệu quả thực tế của đầu tư. Phải có khuôn khổ để nhà đầu tư nước ngoài cùng tham gia giải quyết các vấn đề nói trên nếu muốn tăng tốc” - ông Thiên nói.
Đó cũng là điều mà ADB rất quan tâm khi đánh giá về tình hình Việt Nam. “Thông thường, để GDP tăng trưởng 8,5% thì lượng điện cung ứng phải tăng 17%. Làm thế nào để đáp ứng nhu cầu này? Thứ hai, vì nhu cầu lớn như vậy nên nguồn cung không thể chỉ đến từ Chính phủ, hay tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) mà cả các nhà đầu tư tư nhân. Tôi biết là có nhiều nhà đầu tư tư nhân rất háo hức ở lĩnh vực này nên cần phải khuyến khích một môi trường đầu tư an toàn và thuận lợi” - ông Ayumi Konishi, Giám đốc ADB tại Việt Nam, nói.
Ông Lê Đăng Doanh thì quan tâm đến một câu chuyện khác cũng đang làm nóng dư luận là câu chuyện 5.000 tấn thép của Công ty Việt Ý. Liên tiếp những chỉ đạo mang tính hành chính được đưa ra trong tuần qua về vụ việc này thay vì nhìn thẳng vào một thực tế là năng lực cạnh tranh của ngành thép Việt Nam hiện nay thế nào, khiến ông lo ngại.
Vượt khỏi phạm vi một vụ việc tranh chấp thuần túy, vụ thép Việt Ý đang đặt các cơ quan chức năng Việt Nam trước những bài toán mới với các dữ liệu mới và đòi hỏi cách giải quyết mới.
Theo Anh Minh
Thời báo Kinh tế Sài Gòn