Báo điện tử của báo khuyến học & Dân Trí

Xin ông cho biết, cần hiểu như thế nào về cấp độ dịch cúm A/H1N1 mà WHO vừa tuyên bố?

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nâng cấp độ dịch lên mức 6 là đại dịch toàn cầu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng H1N1 sẽ gây ra nhiều ca tử vong hoặc làm cho bệnh trở nên nghiêm trọng, mà chỉ phản ánh tính chất lây lan rộng của dịch bệnh. Tức là đã có bằng chứng rõ rằng rằng vi rút đang lây lan một cách dễ dàng từ người này sang người kia tại các quốc gia khác nhau thuộc các khu vực khác nhau trên thế giới.

Hiện WHO đánh giá mức độ dịch là trung bình. Vì hầu hết người mắc đều tự hồi phục sức khoẻ, không phải chăm sóc y tế đặc biệt. Mức độ trầm trọng của bệnh chỉ như cúm mùa. Hầu hết các nước đều có khả năng ứng phó với dịch và điều trị người bệnh. Vì thế, dù dịch cúm A/H1N1 vẫn đang tiếp tục lan rộng ra nhiều nước, nhưng WHO không khuyến cáo hạn chế đi lại.

Ông đánh giá như thế nào về các ca mắc cúm trên thế giới cũng như các ca mắc ở Việt Nam? Độc lực của vi rút cúm A/H1N1có tăng lên hay không, thưa ông?

Theo WHO, đại đa số các ca mắc cúm A/H1N1 trên thế giới chỉ bị bệnh nhẹ và nhanh chóng phục hồi hoàn toàn mà không cần đến bất cứ loại thuốc nào trừ paracetamol để giảm sốt. Chỉ có 5/74 nước có bệnh nhân tử vong. Trong đó, Mexico là cao nhất 2%, ở Mỹ là 0,2%. Tỷ lệ tử vong này cũng tương đương với tỷ lệ tử vong do cúm mùa.

Tại Việt Nam, các ca nhiễm cúm cũng biểu hiện nhẹ, thậm chí hầu như không triệu chứng. Hiện đã có 4/24 bệnh nhân được ra viện. Các trường hợp còn lại sức khoẻ ổn định.

Tuy nhiên, vì là vi rút cúm mới, nên mức độ miễn dịch trong cộng đồng thấp nên dễ nhiễm bệnh, dễ lây lan. Theo nghiên cứu của WHO, vi rút H1N1 không có gen độc lực mạnh, không có gen phát triển tính lây truyền và ổn định kháng nguyên. Vì thế, người mắc bệnh thường hồi phục nhanh dù không phải chăm sóc y tế đặc biệt.

Đến nay, các chuyên gia ghi nhận cúm A/H1N1 khác với cúm mùa ở chỗ, đó là về đối tượng mắc. Cúm A/H1N1 mới tỷ lệ mắc cao ở người trẻ, tỉ lệ tử vong cũng cao ở lứa tuổi trẻ và trung niên. Trong khi đó, tỷ lệ mắc cúm mùa chủ yếu là người giá, trẻ em nhiều hơn.

Vậy Việt Nam đang ở mức độ dịch nào, thưa ông?

Dịch cúm A/H1N1 tại Việt Nam đang ở mức độ 2A, có nghĩa là chủ yếu các ca bệnh từ nước ngoài về, chưa lây lan rộng ra cộng đồng. Việt Nam đã xác định 24 ca dương tính, nhưng chỉ có 2 ca lây chéo do tiếp xúc người nhiễm bệnh.

Còn nếu khi dịch lây truyền ra cộng đồng, các ca mắc nhiều hơn nhưng không liên quan đến vùng dịch trở về, thì cấp độ dịch sẽ tăng lên ở mức 2B. Sau đó, tuỳ vào diễn biến dịch mà sẽ xác định các cấp độ cụ thể.

Tuy đang ở cấp độ dịch này, nhưng không vì thế mà chúng ta được chủ quan. Vì thông thường, làn sóng đầu tiên của đại dịch thường nhẹ, sau đó nặng dần lên nên chúng ta luôn phải lường trước mọi tình huống xấu.

Ông nhận định như thế nào về những diễn biến sắp tới của dịch cúm A/H1N1 tại Việt Nam cũng như trên thế giới?

Chắc chắn, dịch vẫn tiếp tục lan tràn vào các nước, nhưng khó dự báo được mức độ trầm trọng như thế nào.

Tuy nhiên, vi rút cúm A/H1N1 có thể phát triển theo hai chiều hướng: Một là dịch cúm A/H1N1 tiếp tục duy trì, trở thành như cúm thường. Dù vậy, mức độ ảnh hưởng của vi rút cúm A/H1N1 cũng sẽ là rất lớn. Theo ước tính, nếu trở thành cúm thường thì mỗi năm, sẽ khoảng 1/3 dân số thế giới nhiễm vi rút cúm này. Tại Việt Nam, con số bệnh nhân nhiễm cũng tương đương, với khoảng gần 30 triệu người mắc mỗi năm. Mà nếu chỉ dừng ở mức tử vong như ở Mỹ, thì mỗi năm cũng có tới 60.000 người tử vong. Vì thế, không thể chủ quan dù cúm A/H1N1 có thể lưu hành như cúm thường.

Trường hợp thứ 2 có thể xảy ra, đó là vi rút cúm A/H1N1 tổ hợp với vi rút khác, thành một loại vi rút mới nguy hiểm hơn. Nhất là tại Việt Nam hiện đang lưu hành nhiều chủng vi rút cúm khác nhau, như vi rút cúm mùa, cúm gia cầm A/H5N1 và cúm A(H1N1). WHO rất lo ngại khả năng tổ hợp giữa vi rút cúm A/H1N1 với các loại vi rút này thành một loại vi rút mới, với độc lực cao như H5N1, lây truyền nhanh như cúm A(H1N1) thì rất nguy hiểm.

Vậy theo ông, trong thời điểm này, có cần đưa ra khuyến cáo người dân nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc, đến những nơi đông người?

Tại Việt Nam, dịch chưa lây lan ra cộng đồng nên chưa cần thiết khuyến cáo người dân đeo khẩu trang. Chỉ nên đeo khẩu trang trong những trường hợp cần thiết, đặc biệt là tiếp xúc gần với người bệnh như nhân viên y tế, người nhà. Ngay cả với các tuyến bay nội địa, ngành y tế cũng chưa đưa ra khuyến cáo bắt buộc cho người dân. 

 Hồng Hải (thực hiện)