(Dân trí) - Chỉ “dạo” một vòng quanh dãy phố, đoàn thanh tra liên ngành đã phát hiện hàng loạt sai phạm ở những cơ sở đã được cấp chứng nhận VSATTT. Cảnh “sờ đâu sai phạm đó” vẫn tiếp diễn, còn giấy chứng nhận đảm bảo thì vẫn ùn ùn được cấp ra.
Hỏi nguồn gốc chỉ biết...cười!
Ngày 2/5 đoàn thanh tra liên ngành do Sở Y tế Hà Nội chủ trì, tiến hành kiểm tra VSATTP tại một loạt quán ăn ở phố Núi Trúc và phố Giảng Võ - Q.Ba Đình.
Tại nhà hàng bia Hải xồm - Giảng Võ, lượng khách ra vào ăn uống rất đông đúc. Ấn tượng mạnh mẽ khi bước vào cửa nhà hàng này là tấm biển giấy thông báo: “Nhà hàng tạm dừng thịt chó, lòng lợn, rau sống, nem chua, mắm tôm, mắm tép - Vì sức khoẻ của quý khách!”. Khẩu hiệu nghe “cảm kích” là vậy, nhưng ở quầy bán đồ ăn ngay cạnh đó, hai rổ rau ngổ to tướng vẫn được bày hiên ngang?!
Quán thịt chó 24 - Núi Trúc, chủ kinh doanh Hoàng Anh Tuấn, có chứng nhận đảm bảo VSATTP. Thịt chó đã chế biến xếp la liệt trong tủ kính. Tuy nhiên, khi đoàn kiểm tra hỏi về nguồn gốc thì người chủ bán hàng cũng chỉ biết... cười. Theo anh Tuấn, mỗi ngày cửa hàng tiêu thụ 3 - 5 con chó, lấy từ những mối quen biết chứ không có giấy tờ, nguồn gốc gì cả. Hỏi về mắm tôm và rau sống, anh này cho biết: "Không sử dụng" (thịt chó chấm muối chanh). Thế nhưng chỉ cần lật tấm vỉ che chiếc thúng đặt dưới gầm bàn, ở khu vực bán hàng, cán bộ kiểm tra đã phát hiện hàng chục bọc ni-lon, bên trong đựng gói mắm tôm, rau sống vẫn còn mới nguyên. Một lần nữa người chủ bán hàng chỉ biết... cười. Đoàn thanh tra đã lập biên bản thu giữ số thực phẩm chưa xuất trình được nguồn gốc và sẽ tiến hành xét nghiệm số mắm tôm trong cửa hàng này.
Ki-ốt số 1 Núi Trúc, bán thịt chó, có chứng nhận đảm bảo VSATTP nhưng cũng không không xuất trình được giấy tờ nguồn gốc của số thực phẩm đang bày bán.
Tại Nhà hàng Hải Sơn - 30 Núi trúc, cũng có chứng nhận đảm bảo VSATTP, đoàn kiểm tra lại phát hiện nhà hàng này có gà không hề được kiểm dịch. Loại nước rửa bát mà nhà hàng này sử dụng không hề có nguồn gốc. Chủ nhà hàng sau một hồi chối quanh co đã thừa nhận mua nước rửa bát gia công, không nguồn gốc.
Số gà không kiểm dịch và nước rửa bát không có nguồn gốc đã bị niêm phong và đem tiêu huỷ.
“Đi bán hàng thuê sao phải khám sức khoẻ?!”
Một cán bộ trong đoàn kiểm tra cho biết, ngày nào cũng có vài đoàn kiểm tra VSATTP của các ban ngành chia nhau đi khắp các quận, huyện trong thành phố để giám sát tình hình thực hiện quy định VSATTP của các hộ kinh doanh thực phẩm. Thế nhưng tình trạng “Sờ đến đâu phát hiện sai phạm đến đó” thường xuyên diễn ra.
Mặc dù, số cơ sở được cấp chứng nhận đảm bảo VSATTP đạt khá cao (gần 60%) nhưng việc họ có tự giác thực hiện nghiệm chỉnh đầy đủ các nội quy như ban đầu hay không thì lại là chuyện khác. Có đến hơn nửa các cơ sở mà đoàn kiểm tra đến đều đã được cấp chứng nhận, nhưng vẫn cứ rơi vào cảnh: chỗ bán hàng dọn dẹp sạch sẽ thì thực phẩm lại không rõ nguồn gốc. Thậm chí, có cơ sở xuất trình được chứng nhận VSATTP, nghĩa là đảm bảo 10 tiêu chí: nhân viên phải được khám sức khoẻ, xét nghiệm phân tìm vi khuẩn gây bệnh và tập huấn kiến thức về VSATTP; nguyên liệu có xuất xứ rõ ràng; phụ gia thực phẩm có nguồn gốc; vệ sinh cơ sở, dụng cụ, trang thiết bị sản xuất không đảm bảo; thực phẩm phải có hạn sử dụng... Thế nhưng, khi hỏi nhân viên của cơ sở đó khám sức khoẻ từ bao giờ? Nhân viên đó ngớ ra, hỏi lại: “Đi bán hàng thuê mà cũng phải khám sức khoẻ à?!”.
Trên thực tế Quy định về chứng nhận VSATTP đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đã được Bộ Y tế ban hành cách đây 2 năm (2006) nhưng khi đó số cơ sở được cấp loại chứng nhận rất ít ỏi (trên 10%) cho đến khi có các đợt dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm xảy ra (đầu năm 2008).
Chịu nhiều chỉ trích về sự buông lỏng quản lý an toàn thực phẩm, ngành y tế mới bắt đầu đốc thúc các địa phương phải rà soát và tiến hành cấp giấy chứng nhận.
Theo đó, cơ sở kinh nào không đảm bảo đủ điều kiện được cấp phép sẽ bị đóng cửa. Cán bộ quản lý địa bàn phải chịu trách nhiệm về vấn đề ATTP nơi đó.
Vậy là các địa phương cuống cuồng lo việc cấp chứng nhận. Điển hình là TP.Hà Nội. Chỉ sau một thời gian ngắn, số hộ kinh doanh được cấp đã lên tới trên 60%. Số hộ còn lại chưa kịp cấp thì đợi đến lượt. Đã có nhiều khúc mắc trong quá trình cấp loại chứng nhận này, đặc biệt là ở nhóm đối tượng bán hàng rong, như: tiêu chí cụ thể thế nào? Quy định sẽ xử phạt 10 - 15 triệu đồng đối với những người buôn bán hàng rong không có chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP có khả thi?
Khúc mắc là vậy nhưng việc cấp chứng nhận VSATTP vẫn đang được các địa phương rốt ráo thực hiện, dưới sự thúc ép về tiến độ của các cơ quan quản lý cao hơn. Chính vì vậy, đoàn kiểm tra đi đến đâu cũng nghe thấy kết quả báo cáo rất khả quan về tiến trình cấp chứng nhận VSATP tại địa phương. Nhưng cứ tiến hành kiểm tra thực tế thì chắc chắn lại nhìn thấy sai phạm sờ sờ trước mắt.
P. Thanh