Kháng sinh dùng khi nào?

Năm 1940, người ta đã phát minh ra thuốc kháng sinh. Không ai phủ nhận rằng bước đột phá trong nền y học này đã đem lại cho con người rất nhiều ích lợi. Tuy vậy, ngược lại, nó cũng có thể gây hậu quả khôn lường nếu dùng không đúng.

Khi mắc phải những chứng bệnh như cảm lạnh, đau họng, và cảm cúm việc đầu tiên bạn thường nghĩ tới là dùng thuốc kháng sinh để điều trị. Hay khi bé bị ốm bạn thường tự ý cho bé uống thuốc kháng sinh trước khi đưa bé tới gặp bác sĩ, rất nhiều các bậc cha mẹ đã làm từng làm như vậy. Có lẽ là bởi tâm lý chung, hầu hết họ quan niệm rằng, phải cần có thuốc thì con họ mới nhanh chóng bình phục được. Kết quả là trẻ có thể bị rối loạn tiêu hoá và bệnh tiêu chảy do dùng liên tục nhiều loại kháng sinh.

Mặc dù, cả vi khuẩn hay vi rút đều có thể là thủ phạm khiến trẻ bị ốm nhưng dù biểu hiện có thể giống nhau nhưng nếu cơ chế gây bệnh khác nhau thì mức độ tác động của kháng sinh cũng rất khác nhau:

Vi khuẩn là loại sinh vật có thể tồn tại như những tế bào đơn lẻ với 2 dòng chính: có lợi và gây hại. Khuẩn sữa là một ví dụ điển hình, chúng sống trong ruột và có thể chống lại các vi sinh gây hại phát sinh trong quá trình tiêu hoá thức ăn. Còn những vi khuẩn gây hại sẽ mang đến nhiều bệnh tật cho con người và trong trường hợp này, thuốc kháng sinh chính là vũ khí lợi hại để tiêu diệt và không cho chúng phát triển trở lại.

Không giống với vi khuẩn, bản thân vi rút không thể tự sống và tồn tại được. Chúng là những phần tử nhỏ chứa các gien vật chất được bao bọc trong lớp vỏ protein. Vi rút sống, phát triển chỉ khi chúng xâm nhập được vào các tế bào khác nên một số loại có khả năng chống lại hệ thống miễn dịch của cơ thể con người như vi rút gây bệnh cảm lạnh, cúm và thuỷ đậu. Do cấu tạo như vậy nên không loại kháng sinh nào có thể “trị” được vi rút.

Tại sao lạm dụng thuốc kháng sinh lại có hại?

Vậy nên khi bị bệnh do vi rút mà dùng kháng sinh thì sẽ không những không thể tiêu diệt được tác nhân gây bệnh mà còn làm cho cơ thể mệt mỏi, giảm sức kháng cự gây ốm kéo dài. Đối với các bệnh do vi khuẩn gây ra, việc dùng thuốc liên tục, kéo dài không theo chỉ định của bác sĩ sẽ dẫn tới hiện tượng “lờn” thuốc, tức là vi khuẩn “thích nghi” và làm tê liệt “sức chiến đấu” của thuốc kháng sinh. Kết quả là người bệnh phải dùng những loại thuốc có liều cao hơn và công dụng mạnh hơn mới “trị” được chúng.

Nếu loại vi khuẩn này đã từng một lần có phản ứng mạnh đối với thuốc kháng sinh thì càng về sau chúng càng “chống cự” giỏi gây khó khăn cho việc điều trị.

Khi bé bị ốm bạn nên làm gì?

Để giảm tới mức tối thiểu khả năng vi khuẩn có thể kháng thuốc, hãy làm theo những lời khuyên sau:

- Thuốc kháng sinh chỉ dùng để điều trị bệnh do vi khuẩn gây nên.

- Đối với những bệnh không nguy hiểm (đặc biệt những căn bệnh do vi rút gây ra) hãy dùng thuốc đặc trị ngay trong giai đoạn đầu nhiễm bệnh để tránh những biến chứng khác như sự “trỗi dậy” của các vi khuẩn có hại.

Ngay cả khi biểu hiện các triệu chứng của bé không có gì là đáng lo ngại như sốt nhẹ, nghẹt mũi, ngứa cổ thì cũng không nên để tình trạng kéo dài, bạn nên đưa bé đi kiểm tra để có những kết luận chính xác. Hãy hỏi bác sĩ con bạn bị ốm là do bị vi khuẩn hay vi rút tấn công. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có biện pháp điều trị.

Lưu ý:

- Sử dụng thuốc kháng sinh theo như chỉ dẫn trong đơn.

- Tiết kiệm thuốc kháng sinh cho những lần dùng sau hoàn toàn là sai lầm. Sau khi bạn đã cho bé dùng thuốc đủ liều, không có lý do gì để giữ số thuốc còn lại.

- Không bao giờ dùng thuốc theo đơn thuốc của người khác.

- Không nóng vội trông chờ con bạn sẽ có những biến chuyển tích cực ngay sau khi dùng viên thuốc kháng sinh đầu tiên. Hầu hết trẻ em dùng thuốc kháng sinh khoảng 1 - 2 ngày thì tình trạng mới được cải biến rõ rệt.

- Cho trẻ dùng đủ liều thuốc kháng sinh, không vượt quá thời hạn ghi trong đơn thuốc.

- Không tự ý cho các thành viên trong gia đình uống thuốc kháng sinh, nhất là trẻ em.

- Biện pháp tốt nhất giúp bé phòng ngừa bệnh tật là khuyến khích bé rửa tay trước khi ăn và không cho bé tới trường khi bé bị ốm.

Khổng Thu Hà

Theo KD