Đúng là “hạn” thật nhưng “hạn” mấy thì “hạn”, không thể vì “hạn” mà trốn tránh trách nhiệm trước mạng sống con người: Ít nhất 5 mạng bệnh nhân đã tử vong và còn chưa kể những người còn sống phải chịu nhiều di chứng…
“Lần đầu tiên xảy ra trong lịch sử y khoa”
4 tháng trước, ngành y tế đã kết luận (sau khi tham khảo cả ý kiến của chuyên gia WHO) rằng nguyên nhân gây biến chứng sau tiêm vaccine tại quận 5 là “lỗi” con tụ cầu khuẩn vàng xuất phát từ nhân viên tiêm chủng và xem đó là “sự cố ngoài ý muốn”, song xem ra mọi lý giải “khoa học” trên đã không thuyết phục được người dân.
Cũng một chuyện “tiêm” khác sau đó lại xảy ra tại Bệnh viện (BV) Nguyễn Tri Phương với nạn nhân là ông Lê Văn Tr. 78 tuổi, nhập viện do đau dạ dày và cao huyết áp.
Trước khi được nhân viên y tế tiêm (thuốc bổ), ông Tr. còn tỉnh táo và nói chuyện được. Nhưng ít phút sau khi tiêm, bệnh nhân thấy mệt, khó thở, tức ngực và… tử vong. Để “hạ nhiệt” cho thân nhân trước cú sốc mất người thân, BV Nguyễn Tri Phương đành “chia sẻ” nỗi đau với gia đình bằng số tiền vài chục triệu đồng.
Và kết luận nguyên nhân gây tử vong sau đó là do “sốc phản vệ, sự cố hiếm xảy ra chết người trong ngành y”. Thêm một xác người và thêm một lần nữa người dân biết thêm về một… sự cố hiếm “lần đầu tiên xảy ra trong lịch sử y khoa”.
Trong lúc vụ việc trên vẫn còn chưa nguôi thì dư luận càng thêm bức xúc trước cảnh thương tâm khi cả 2 mẹ con cùng tử vong sau sinh tại TTYT quận 12. Chị M.T.T, 41 tuổi, nhập viện buổi sáng trong tình trạng đau bụng sinh. Bác sĩ xác định thai 39 tuần tuổi, tim thai bình thường. Đến chiều, nhịp tim thai tăng dần lên, rồi mất hẳn. Sau đó, sản phụ sinh ra một bé trai, dây rốn quấn cổ, thai nhi đã chết. Cùng lúc đó, máu từ tử cung của sản phụ chảy ra ồ ạt. Bác sĩ xử trí không đạt hiệu quả, chị T. cũng ra đi vĩnh viễn trong nỗi đau tột cùng của người thân.
Anh Huỳnh Văn S. (quận Bình Thạnh) là nạn nhân của BS H.B.L. - BV Chấn thương chỉnh hình TPHCM - cho biết: “Tôi còn may mắn hơn nhiều bệnh nhân khác là…không tử vong! Bác sĩ chỉ… bỏ quên miếng gạc trong chân 2 tháng trời. Vết thương sưng vù, tôi phải chịu đau đớn để nặn mủ, nước vàng ra mỗi ngày. Điều đáng buồn là ngay từ đầu bác sĩ không nhận trách nhiệm về những sai sót của mình”.
Bệnh nọ xọ bệnh kia
Ngày 6/6, ông Bùi Vui Khoa (75 tuổi, Q.12, TPHCM) cấp cứu tại Trung tâm Y tế (TTYT) Q.12 vì đau bụng dữ dội. Sau khi siêu âm, bác sĩ (BS) bảo ông bị rối loạn tiêu hóa và cho chích hai mũi thuốc. 10h ông được đưa lên phòng điều trị và BS cho uống thuốc giảm đau, nhưng những cơn đau bụng vẫn không giảm. 15h ông được đưa xuống phòng cấp cứu và cho siêu âm lần hai. BS nói ông bị sưng ruột và cho chích thêm hai mũi thuốc.
Vẫn không giảm. Người nhà xin chuyển viện. BS không cho. Ông chịu đau đớn đến khoảng 21 - 22h BS mới đồng ý cho chuyển viện. Gia đình ông phải trả tiền xe cấp cứu chuyển viện 165.000đ. Khi đến Bệnh viện (BV) Nhân dân 115, BS siêu âm xác định ruột thừa của ông đã vỡ và đưa vào mổ cấp cứu.
Ngày 20/8, ông Huỳnh Đệ (51 tuổi, Q.11, TPHCM) vào BV TV cấp cứu lúc 8h vì đau bụng dữ dội. BS chẩn đoán “theo dõi thủng tạng rỗng”. Chiều cùng ngày, BN được chuyển vào khoa ngoại 1.
Suốt hai ngày sau, BN được nhiều BS khám và cho những chỉ định trái ngược nhau, người cho uống sữa, người không cho. Ngoài ra, BV còn cho làm nhiều xét nghiệm trùng lặp nhau nhưng vẫn không chẩn đoán ra bệnh. Quá sốt ruột trước tình trạng sức khỏe của người nhà và thái độ của BS, chị đã đưa BN sang BV Chợ Rẫy. Kết quả là ông Huỳnh Đệ bị viêm phúc mạc do viêm ruột thừa vỡ phải mổ cấp cứu.
“Mang lên mổ đại!”
Chị Huỳnh Bửu Nghi, cháu ruột ông Huỳnh Đệ cho biết chị rất bức xúc trước thái độ cư xử của BS BV TV. Một BS trực hôm đó đã đuổi chị ra ngoài một cách sỗ sàng và bảo chỉ nói chuyện với người lớn (trong khi chị đã 23 tuổi). Vị BS này còn bảo mợ của chị là: “Bà về dạy lại con bà”.
Chưa kể, BS siêu âm còn có những câu nói xem thường tính mạng BN: “Cái hồ sơ này chụp hoài, xem đi xem lại nhiều lần rồi phát chán, thôi mang lên mổ đại đi”. Khi gia đình chị đòi phản ảnh lên lãnh đạo BV, BS đã thách thức: “Nếu muốn thì đi thưa đi!”.
Chị Lê Thị Thanh Thủy (Q.Tân Phú, TPHCM) khi khiếu nại BV Nhi Đồng 1 cũng khẳng định: Ngoài việc BS chẩn đoán sốt xuất huyết chậm trễ khiến con chị tử vong, thái độ của BS trực tiếp điều trị cho BN chưa tốt.
Tại phiên tòa xét xử vụ kiện dân sự giữa bà Võ Thị Kim Cúc và BV Pháp Việt TPHCM cuối tháng 8/2006, bà Kim Cúc đã khóc nức nở khi trình bày về thái độ của một BS của BV. Bà nói trong khi con bà tử vong (bệnh ung thư vùng hàm mặt), dù đã gần nửa đêm nhưng BS vẫn yêu cầu phải đóng đủ 36 triệu đồng mới được đưa xác con về. Bà đã cầu cứu khắp người thân, bạn bè để có tiền đóng viện phí...
Bệnh lý khó hay chuyên môn kém?
Chỉ sau vụ đặt stent dẫn đến chết người tại BV Hoàn Mỹ, Sở Y tế TPHCM mới hay rằng từ nhiều năm qua BV này… đặt stent chui! Thực tế cho thấy BV này đã tự ý làm kỹ thuật cao mà chưa có thẩm định chuyên môn và cấp phép của Bộ Y tế. Điều đáng nói nữa là sau khi xảy ra tai biến, bệnh nhân rơi vào tình trạng nguy kịch, BV Hoàn Mỹ cũng không đủ trang thiết bị hồi sức cấp cứu để can thiệp cứu bệnh nhân.
Tương tự, vụ 2 mẹ con tử vong sau sinh tại TTYT quận 12, cơ sở y tế này không có ngân hàng máu dự trữ, cũng thiếu hẳn phương tiện hồi sức cấp cứu. Từ hồ sơ bệnh án, giới chuyên môn đánh giá: Nếu bệnh nhân được chuyển lên tuyến trên sớm, nhiều khả năng thai phụ được cứu sống. Rõ ràng vấn đề về chuyên môn, trang thiết bị tại một số cơ sở y tế cả công lẫn tư trên địa bàn thành phố cần được rà soát, nâng cấp và chấn chỉnh.
|
Sở y tế đã chỉ đạo và hiện nay 100% BV đã có số điện thoại đường dây nóng để bệnh nhân có thể trực tiếp phản ánh những thắc mắc hoặc góp ý nhân viên về thái độ phục vụ.
Nếu lãnh đạo BV chưa giải quyết thỏa đáng, bệnh nhân có thể phản ánh trực tiếp qua đường dây nóng của Sở Y tế TPHCM, số 9330807 (trong giờ hành chánh) |
Sau những sự cố trên, có ít nhất 4 trường hợp gia đình gửi đơn khiếu kiện bác sĩ hoặc lãnh đạo BV và ít nhất 3 trường hợp BV thể hiện “nghĩa cử” của mình bằng cách “chia sẻ” với gia đình nạn nhân bằng vài chục triệu đồng để cho qua chuyện. Về phía cơ quan chủ quản là sở y tế, chỉ khi báo chí đăng tải ... “có tử vong” lãnh đạo sở mới biết có chuyện xảy ra.
Và bởi vậy các biện pháp xử lý cũng “đơn giản hóa” và “nhanh chóng giải quyết hậu quả”: Ngoài việc sở y tế đình chỉ hoạt động đặt stent tại BV Hoàn Mỹ, yêu cầu TTYT quận 12…rút kinh nghiệm chuyển lên tuyến trên những ca bệnh lý khó, còn lại các vụ việc thì yêu cầu BV tự thỏa thuận với gia đình bệnh nhân hoặc chờ cơ quan chức năng làm rõ.
Liên quan đến nhiều vụ việc xảy ra sự cố trong ngành, Giám đốc Sở Y tế TPHCM Nguyễn Thế Dũng cho rằng không có một bác sĩ, giáo sư hay nhân viên y tế giỏi nào dám khẳng định “không bao giờ có sai sót”. Nghề y thì chỉ sơ suất một chút thôi cũng đủ đánh đổi tính mạng của bệnh nhân.
Ông thổ lộ: “Một số vụ việc sai sót xuất phát từ chuyên môn của bác sĩ, làm ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân là nỗi đau của toàn ngành. Nhưng cũng phải nói rằng có nhiều vụ sau khi xác minh mới hay phía nhân viên y tế làm không sai. Tuy nhiên, qua từng vụ việc, Sở Y tế TPHCM đã yêu cầu các cá nhân và lãnh đạo BV tường trình rõ vụ việc, đồng thời phải rút kinh nghiệm thật nghiêm túc để thực hiện công tác chuyên môn và phục vụ bệnh nhân tốt hơn”.
Nơi xin lỗi, nơi không
Liên quan đến việc khiếu nại của BN, lãnh đạo BV TV thừa nhận người nhà thắc mắc là chính đáng. Các BS có chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị. BV đã nhắc nhở các BS rút kinh nghiệm về thiếu sót này. BV cũng thừa nhận các BS đã có những câu nói thiếu tế nhị với thân nhân BN. BV đã yêu cầu các cá nhân có những việc làm chưa đúng, chưa tốt viết bản tự kiểm, tổ chức kiểm điểm tại các khoa phòng liên quan để rút kinh nghiệm. BV sẽ mời gia đình BN lên xin lỗi.
Tuy nhiên, nhiều BV khi trả lời những khiếu nại, thắc mắc của gia đình BN thường ít khi nhìn nhận thiếu sót mà hay đưa ra đủ lý do để giải thích, như BN hoặc người nhà hiểu sai, hiểu lầm lời BS. Nhiều BV lấy lý do quá tải BN, áp lực công việc của thầy thuốc quá mức...
Cũng có lãnh đạo BV thừa nhận mâu thuẫn giữa BN, người nhà và thầy thuốc thường xuất phát từ vấn đề thiếu tư vấn cho người bệnh và thái độ tiếp xúc chưa tốt của nhân viên y tế. Việc người dân đi kiện BV, BS là tốt vì điều này giúp BS làm việc cẩn thận, trách nhiệm hơn. Tất nhiên, việc khiếu kiện phải đúng.
Thấu cảm nỗi đau
Hiện nay BS không có đủ thời gian khám cho BN, chưa được trang bị kỹ năng giao tiếp cũng như tư vấn cho người bệnh. Nhiều người bệnh khi vào BV không biết BS mổ là ai. Thường là BS hoặc điều dưỡng đưa cho BN tờ cam kết đồng ý phẫu thuật với những điều khoản nghiêng về bảo vệ người thầy thuốc. Vì thế, BN, thân nhân BN hoàn toàn mù tịt về những tai biến, biến chứng có thể xảy ra trong quá trình BS làm thủ thuật, phẫu thuật…
BS Đỗ Hồng Ngọc - nguyên giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe TP.HCM - cho rằng hiện nay người thầy thuốc chủ yếu chỉ học cái đau (bệnh tật), chưa được học và chưa chú ý về cái khổ (tâm tư, tình cảm) của người bệnh. Vì thế, họ chưa thấy đằng sau cái đau của bệnh tật là cái khổ của con người.
Vì vậy, nếu thầy thuốc chỉ chăm sóc cái đau, chú ý khâu chẩn đoán, điều trị mà quên mất cái khổ của BN là chưa đủ. Lỗi này kéo dài đã lâu và nguyên nhân xuất phát từ khâu đào tạo thầy thuốc. Các trường y chỉ đi sâu vào đào tạo kỹ thuật, bỏ mất phần nhân văn trong y khoa. Trong khi sự ân cần giúp làm vơi đi cái khổ cho người bệnh.
Theo BS Hồng Ngọc, làm nghề y, không ai dám đảm bảo mình không có sai sót. Chính những sai sót tích lũy lại sẽ trở thành kinh nghiệm tốt, quí báu cho người thầy thuốc phát triển tay nghề. Do đó, thầy thuốc phải biết ơn người bệnh đã giúp mình học hỏi.
Vấn đề quan trọng là thầy thuốc phải biết thấu cảm, đặt mình vào vị trí của người bệnh, biết lo nỗi lo của họ và hiểu nỗi sợ hãi của người bệnh để giải quyết vấn đề. Nếu tôn trọng, thấu cảm nỗi đau, nỗi khổ của người bệnh thì cách cư xử của thầy thuốc với người bệnh sẽ khác.
Theo Sài Gòn giải phóng – Tuổi trẻ