(Dân trí) – "Người lớn chưa có sự quan tâm đúng mức đến sức khỏe tâm thần ở trẻ". Đó là lời phát biểu của ông Nguyễn Văn An, Vụ phó Vụ trẻ em, Giám đốc dự án phòng chống TNTT ở trẻ sau sự việc thương tâm vừa xảy ra với 5 nữ sinh ở Hải Dương.
Thưa ông, biểu hiện tâm lý nào ở trẻ cho thấy trẻ đang bị những sang chấn về tâm lý?
Theo kết quả nghiên cứu của các chuyên gia tâm thần, từ khi trẻ bị rối nhiễu tâm trí cho đến khi có biểu hiện tâm thần mất khoảng 2 năm. Trong 2 năm này, nếu người lớn không sớm phát hiện và có sự can thiệp về tâm lý và những thay đổi về môi trường, trẻ sẽ rất dễ tìm đến sự tự thương (hoặc tự tử).
Chẳng hạn, có những đứa trẻ đến 5-6 tuổi nhưng vẫn đái dầm, thỉnh thoảng đau bụng, ngồi học lại vẽ bậy lên tường, lên sách vở... Những biểu hiện trên do là do trẻ đã phải chứng kiến cha mẹ cãi nhau, bố mẹ thường xuyên đi công tác...
Tôi đã từng gặp trường hợp một cô bé thường gây tự thương cho bản thân. Nguyên nhân chính là do cô bé thường xuyên được bố đưa đón bằng ôtô. Điều đó khiến cô bé bị bạn bè xa lánh vì cho rằng đứa bé đó là con nhà giàu. Chỉ đến khi vô tình bị chảy máu đầu gối, cô bé mới được các bạn quan tâm. Điều này khiến cô bé thỉnh thoảng lại tự gây chảy máu để tạo chú ý. Đây chính là những biểu hiện đầu tiên của bệnh rối nhiễu tấm trí. Khi bệnh nặng có thể dẫn đến hành động tự tử và tự tử tập thể.
Theo ông, vấn đề rối nhiễu tâm trí (hay sang chấn về tâm lý) ở trẻ thường xảy ra ở môi trường như thế nào? Tập trung nhiều ở nông thôn hay thành thị?
|
Tai nạn thương tích ở trẻ em được chia làm hai loại: TNTT không cố ý (bị điện giật, rắn cắn, tai nạn giao thông, chết đuối...) và TNTT có chủ ý (do đánh nhau, tự thương và tự tử). Nguồn gốc của tự thương và tự tử này từ sự rối nhiễu tâm trí, gây ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Nguyên nhân do những sang chấn về tâm lý, sức ép từ xã hội và do trẻ bị lạm dụng.
Ngoài lạm dụng tình dục, bóc lột sức lao động, hiểu sâu xa, lạm dụng ở trẻ em còn bao gồm cả lạm dụng về lời nói, thể xác, về tâm trí và và tư tưởng. Chẳng hạn việc mắng mỏ, thiếu quan tâm chăm sóc con cái của phụ huynh, bắt ép trẻ học, ăn... |
Ở nông thôn, yếu tố gia đình đặc biệt quan trọng. Có rất nhiều đứa trẻ ở nông thôn phải chịu cảnh bố, mẹ thường xuyên nhiếc móc quá lời khiến các em bị tổn thương tâm lý dẫn đến bi quan.
Trái lại, ở thành thị hiện nay các bậc phụ huynh thường quá bận rộn với công việc nên việc chăm sóc và gần gũi về tinh thần phó thác cho nhà trường và các dịch vụ chăm sóc xã hội khiến trẻ rất dễ bị tác động động nhiều bởi yếu tố xã hội như phim ảnh, sách báo, internet… vừa có những tác động tốt vừa cả những tác động xấu.
Có biện pháp gì để kịp thời ngăn chặn và sớm can thiệp để hướng những đứa trẻ bị sang chấn về tâm lý (đặc biệt là những đứa trẻ đang tiềm ẩn ý định tự tử) trở lại hoạt động bình thường, thưa ông?
Chúng tôi đã có báo cáo về vấn đề điều tra tự tử của trẻ em vị thành niên. Tuy nhiên, khi nói đến vấn đề tự tử, rất nhiều người tỏ ra lo ngại và né tránh. Dù chuyên ngành này đã được thành lập 30 năm nay nhưng đến nay, mới chỉ điều trị 2 loại bệnh: bệnh động kinh và tâm thần phân liệt. Còn lại, trong các khoa tâm bệnh mới ở mức độ tư vấn.
Hiện nay, chúng tôi đang phối hợp cùng một số chuyên gia làm thí điểm, sàng lọc từ cộng đồng, phát hiện và can thiệp sớm về tâm lý để tránh những hậu quả đáng tiếc. Ngoài ra, tại các nhà trường cần có những thầy cô giáo về tâm lý, các trung tâm tư vấn tâm lý để giải quyết vấn đề sang chấn tâm lý.
Trường hợp 5 học sinh nữ ở Hải Dương tự tử có phải do thiếu sự quan tâm của cha mẹ, hay do bị kích động từ bên ngoài?
Trẻ ở tuổi vị thành niên ham học theo cái mới nên rất dễ bị kích động. Liệu 5 em này bị sang chấn về tâm lý hay bị kích động dẫn đến tự tử hay không cần có ngành nghiệp vụ điều tra thêm. Tới đây, chúng tôi sẽ có cuộc công tác tìm hiểu cụ thể ở địa phương này.
Phạm Thanh (thực hiện)